<\/p>\n
Chyba wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w zna s\u0142owa, wypowiedziane przez J. Pi\u0142sudskiego. Jedni widz\u0105 w nich dow\u00f3d pragmatyzmu, inni cynizmu i wyrachowania, jeszcze inni przytaczaj\u0105 jako zdanie, maj\u0105ce \u015bwiadczy\u0107 o tym, \u017ce tak naprawd\u0119 nikt powa\u017cny nie zajmuje si\u0119 socjalnymi mrzonkami.<\/span><\/p>\n A mog\u0142o przecie\u017c by\u0107 tak, i\u017c by\u0142 to wynik zderzenia si\u0119 marze\u0144 i plan\u00f3w z tward\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Wszak nie na darmo powiadaj\u0105, \u017ce punkt widzenia zale\u017cy od miejsca siedzenia. W niewielkim stopniu zdajemy sobie spraw\u0119, jak struktura, kt\u00f3r\u0105 ma w\u0142ada\u0107 cz\u0142owiek \u2013 w\u0142ada cz\u0142owiekiem i determinuje jego decyzje. Ale do tego jeszcze wr\u00f3cimy. Mo\u017cna wi\u0119c by by\u0142o gdyba\u0107: co by by\u0142o, gdyby z czerwonego tramwaju nie wysiada\u0142 a Polska (b\u0105d\u017amy ostro\u017cni) posz\u0142a szwedzk\u0105 drog\u0105. Z tej perspektywy dnia dzisiejszego ciekawsze jest jednak, dlaczego w og\u00f3le w czerwonym tramwaju si\u0119 znalaz\u0142 – a nie by\u0142 to przecie\u017c przypadek odosobniony.\u00a0<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Bez w\u0105tpienia polski patriotyzm zosta\u0142 ukszta\u0142towany przez Romantyzm i do\u015bwiadczenia powsta\u0144. A od Powstania Ko\u015bciuszkowskiego \u2013 czyli ko\u0144ca Pierwszej Rzeczypospolitej – jedn\u0105 z najistotniejszych historycznie kwestii by\u0142a sprawa ch\u0142opska i zwi\u0105zana z tym kwestia socjalna.\u00a0 Has\u0142o: \u201eW imi\u0119 Boga za nasz\u0105 i wasz\u0105 wolno\u015b\u0107\u201d, wymy\u015blone przez Lelewela i u\u017cyte po raz pierwszy podczas manifestacji na cze\u015b\u0107 Dekabryst\u00f3w nabra\u0142o w\u00f3wczas charakteru wr\u0119cz internacjonalistycznego. O ile jednak zachodnie nacjonalizmy nie mia\u0142y problemu z przyswajaniem romantycznej tradycji, dodaj\u0105c do niej darwinizm spo\u0142eczny, o tyle w Polsce modernistyczny nacjonalizm stan\u0105\u0142 do niego w ostrej opozycji.<\/span><\/p>\n Trudno bowiem by\u0142o pogodzi\u0107 egoizm etniczny z mesjanistyczn\u0105 figur\u0105 Polski jako Chrystusa narod\u00f3w, kt\u00f3rej cierpienie mia\u0142o s\u0142u\u017cy\u0107 zbawieniu ludzko\u015bci a tak\u017ce z wci\u0105\u017c \u017cywym sentymentem do Rzeczpospolitej Obojga Narod\u00f3w. Rz\u0105d Narodowy Powstania Styczniowego piecz\u0119towa\u0142 si\u0119 Pogoni\u0105, Or\u0142em Bia\u0142ym i \u015bwi\u0119tym Micha\u0142em, pretendowa\u0142 wi\u0119c do reprezentowania trzech r\u00f3wnorz\u0119dnych etnicznych byt\u00f3w \u2013 nar\u00f3d pojmuj\u0105c jako wsp\u00f3lnot\u0119 polityczn\u0105.<\/span><\/p>\n Abstrahuj\u0105c od realizmu tego projektu i jego faktycznej reprezentatywno\u015bci, pokazuje on jednak przepa\u015b\u0107, dziel\u0105c\u0105 \u00f3wczesnych powsta\u0144c\u00f3w od nowoczesnego XIX-wiecznego nacjonalizmu. Oczywiste w kraju zacofanym ekonomicznie i spo\u0142ecznie by\u0142a to tradycja w wi\u0119kszo\u015bci konserwatywna, oparta na patriarchalnej utopii \u0142adu spo\u0142ecznego \u2013 jednak warto sobie u\u015bwiadomi\u0107, i\u017c co najmniej od czas\u00f3w Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej przez tradycj\u0119 t\u0119 przebija si\u0119 coraz bardziej w\u0105tek rozwi\u0105zania problem\u00f3w spo\u0142ecznych w duchu bardziej egalitarnym, dziel\u0105c np. powsta\u0144c\u00f3w styczniowych na \u201eczerwonych\u201d i \u201ebia\u0142ych\u201d. Jest te\u017c faktem, \u017ce prawdziwa radykalizacja spo\u0142eczna by\u0142a wynikiem kl\u0119ski i refleksji z ni\u0105 zwi\u0105zanych, a mia\u0142a miejsce g\u0142ownie… na emigracji. Z drugiej strony polskie powstania oddzia\u0142ywa\u0142y zwrotnie na formu\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 lewic\u0119, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jej jednoznacznie internacjonalistycznego charakteru. Udzia\u0142 za\u015b powsta\u0144c\u00f3w styczniowych w Komunie Paryskiej \u2013 najwa\u017cniejszej i najbardziej radykalnej chyba XIX-wiecznej pr\u00f3bie zmiany systemu – dobrze to symbolizuje. Przyk\u0142ady zreszt\u0105 mo\u017cna mno\u017cy\u0107…<\/span><\/p>\n Niejako w tle Powstania Styczniowego w efekcie zaistnienia kapitalistycznych stosunk\u00f3w produkcji powstawa\u0142y r\u00f3wnocze\u015bnie: polski socjalizm i nacjonalizm. O ile ten pierwszy da si\u0119 jednak wywie\u015b\u0107 z\u00a0 w\u0105tk\u00f3w obecnych ju\u017c wcze\u015bnej w Polsce czy w Rosji, gdzie francuskie czy niemieckie idee sta\u0142y si\u0119 j\u0119zykiem, w kt\u00f3rym artyku\u0142owano problemy spo\u0142eczne, o tyle nacjonalizm by\u0142 ide\u0105 typowo importowan\u0105, przychodz\u0105c z Zachody. Tym samym zyska\u0142 poklask, znaczenie i powa\u017canie (tak, niestety, jest niemal ze wszystkim, co stamt\u0105d przychodzi, a co uwa\u017cane jest za z definicji za lepsze, nowocze\u015bniejsze, warto\u015bciowsze \u2013 Norwidowska \u201epapuga narod\u00f3w\u201d). Szybko te\u017c zdoby\u0142y poparcie rodz\u0105cych si\u0119 w\u0142a\u015bnie klas \u2013 bur\u017cuazji zmuszonej do konkurencji z innymi kapita\u0142ami i tych, kt\u00f3rzy nieuchronnie tracili na znaczeniu \u2013 ziemia\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Obie te klasy \u0142\u0105czy\u0142o pragnienie ekspansji – ale i protekcjonizmu – silne d\u0105\u017cenie modernizacyjne,\u00a0 ch\u0119\u0107 najskuteczniejszego zabezpieczenia swych interes\u00f3w (tak\u017ce od strony \u017c\u0105da\u0144 spo\u0142ecznych). Jak to z podobnymi ideologiami bywa, mia\u0142a ona sankcjonowa\u0107 \u0142ad spo\u0142eczny, tote\u017c po kr\u00f3tkim i wst\u0119pnym okresie antyko\u015bcielnym sta\u0142a si\u0119 Narodowa Demokracja (pomimo swych \u201enaukowych\u201d i post\u0119powych d\u0105\u017ce\u0144) parti\u0105 kruchty.<\/span><\/p>\n Nic dziwnego te\u017c, \u017ce eNDecja, staj\u0105c si\u0119 g\u0142osem polskich kapitalist\u00f3w (pomimo niech\u0119ci wzgl\u0119dem rosyjskiej kultury – uciele\u015bnia\u0142a wr\u0119cz wszelk\u0105 ma\u0142o\u015b\u0107, pogard\u0119 i zawi\u015b\u0107, jaka wyst\u0119puje w Polsce\u00a0 wzgl\u0119dem Rosji – estym\u0105 i zapatrzeniem darz\u0105c za\u015b kraje zachodnie i zachodnie kultury, czyli \u201ewy\u017csz\u0105 cywilizacj\u0119\u201d) \u201egra\u0142a\u201d na Rosj\u0119. Polska zjednoczona pod ber\u0142em Romanow\u00f3w \u2013 z otwartym dla ekspansji rynkiem wschodnim, rynkiem – co warto sobie u\u015bwiadomi\u0107 \u2013 ch\u0142onnym, bogatym w surowce. Rodz\u0105ca si\u0119 polska bur\u017cuazja w konfrontacji z zachodnimi \u201esiostrami\u201d wygl\u0105da\u0142a s\u0142abo i rachitycznie.<\/span><\/p>\n Trzeba przyzna\u0107, \u017ce to eNDecja wnios\u0142a w polsk\u0105 polityk\u0119 du\u017c\u0105 dawk\u0119 pragmatyzmu. Oczywi\u015bcie lewicy z kolei Rosja – z pogard\u0105 dla praw pracowniczych i swob\u00f3d obywatelskich, z Czarn\u0105 Sotni\u0105 czy oficjalnym wr\u0119cz antysemityzmem – by\u0142a opcj\u0105 nienawistn\u0105 \u2013 i to pomimo bliskich zwi\u0105zk\u00f3w personalnych i organizacyjnych (wsp\u00f3\u0142praca z radykaln\u0105 rosyjsk\u0105 inteligencj\u0105 by\u0142a zjawiskiem ci\u0105g\u0142ym, datuj\u0105cym si\u0119 co najmniej od czas\u00f3w Dekabryst\u00f3w przez Powstanie Styczniowe i spiski Narodnej Woli<\/em>. Tak\u017ce fakt, \u017ce brat Lenina i brat Pi\u0142sudskiego brali udzia\u0142 w jednym spisku i byli razem s\u0105dzeni, nie jest dzie\u0142em przypadku a posiada raczej warto\u015b\u0107 symboliczn\u0105 \u2013 ukazuj\u0105c wzajemn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 i oddzia\u0142ywanie.\u00a0<\/span><\/p>\n Jednak historia wybra\u0142a inaczej i nie kierowa\u0142a si\u0119 tu duchem pragmatyzmu. Upad\u0142y wszystkie czarne or\u0142y. Po Romanowach nie zosta\u0142 \u015blad. W Rosji szala\u0142a rewolucja, kt\u00f3rej zwyci\u0119stwa nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142 i nikt nie wierzy\u0142 w jej przetrwanie, cho\u0107 jednocze\u015bnie budzi\u0142a powszechn\u0105 trwog\u0119. Brat Lenina zgin\u0105\u0142 na szafocie, brat Pi\u0142sudskiego bada\u0142 kultur\u0119 Ajn\u00f3w na dalekiej Syberii (tak\u017ce dzi\u0119ki bratu Lenina, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 ca\u0142\u0105 win\u0119 na siebie). Bolszewicy zostali powstrzymani nad Wis\u0142\u0105, jednak utrzymali si\u0119 u w\u0142adzy wbrew oczekiwaniom Polski i Zachodu. Za cen\u0119 nie tylko krwi \u2013 tak\u017ce polityczn\u0105.<\/span><\/p>\n Lenin wszed\u0142 w buty Piotra Wielkiego \u2013 Pi\u0142sudski czu\u0142 si\u0119 z pewno\u015bci\u0105 jak Sobieski. Jednak nic w polityce nie ma za darmo \u2013 koszt jaki\u017c trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 za pomoc aliant\u00f3w w wojnie z bolszewikami. Za \u201eb\u0142\u0119kitn\u0105 armi\u0119\u201d Hallera, za francuskie karabiny, mundury, armaty i czo\u0142gi (nie mia\u0142o znaczenia, i\u017c Francuzi i tak nie mieli co z tym wszystkim zrobi\u0107). Faktem jest, \u017ce II RP zaczyna\u0142a bardzo lewicowo \u2013 wprowadzaj\u0105c 8-godzinny dzie\u0144 pracy, prawa wyborcze kobiet, czy powo\u0142uj\u0105c do istnienia Pa\u0144stwow\u0105 Inspekcj\u0119 Pracy…<\/span><\/p>\n Droga ta nie by\u0142a kontynuowana, natomiast kapita\u0142 francuski czu\u0142 si\u0119 w Polsce nad wyraz dobrze By\u0142y wi\u0119c te\u017c konsekwencje tego stanu rzeczy \u2013 i koszty wojny i gwarancje bezpiecze\u0144stwa Francji wzgl\u0119dem Niemiec. Wydaje si\u0119, i\u017c polscy badacze za ma\u0142o po\u015bwi\u0119caj\u0105 uwagi tej w\u0142a\u015bnie kwestii. Wszelkie decyzje, dotycz\u0105ce \u017cycia spo\u0142ecznego w RP, by\u0142y pochodn\u0105 decyzji strategicznych i militarnych. Kwestie za\u015b spo\u0142eczne, kt\u00f3rych rozwi\u0105zania oczekiwano w wolnej Polsce musia\u0142y pozosta\u0107 nie rozwi\u0105zanymi.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0Europa zamieni\u0142a si\u0119 w kontynent ma\u0142ych kraj\u00f3w, rz\u0105dzonych przez sprzeczne egoizmy, gdzie nawet zwyci\u0119zcy nie czuli si\u0119 zadowoleni. Wszystko to bardziej przypomina\u0142o zagrod\u0119 z g\u0142odnymi psami, ni\u017c trwa\u0142y \u0142ad. \u015awiatowy kryzys, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 nied\u0142ugo potem, tylko pog\u0142\u0119bi\u0142 te tendencje. Wsz\u0119dzie wyrasta\u0142y ideologie, uzasadniaj\u0105ce frustracje i daj\u0105ce \u0142atwe oraz fa\u0142szywe rozwi\u0105zania na strukturalne i fundamentalne problemy. Narodowe radykalizmy i faszyzm dosz\u0142y do g\u0142osu. XIX-wieczne programy asymilacji mniejszo\u015bci narodowych, przede wszystkim \u017byd\u00f3w, zast\u0105pi\u0142 rasizm. Na nic si\u0119 zda\u0142y frontowe zas\u0142ugi z I wojny \u015bwiatowej i Krzy\u017ce \u017belazne wielu niemieckich \u017byd\u00f3w czy daleko posuni\u0119ta asymilacja \u2013 teraz stali si\u0119 przyczyn\u0105 z\u0142a. Warto mie\u0107 to na wzgl\u0119dzie, gdy przygl\u0105damy si\u0119 bezkrytycznie zachodniej modzie multi kulti<\/em> \u2013 i\u017c mo\u017ce im si\u0119 \u201eodwidzie\u0107\u201d, cz\u0119sto ju\u017c bowiem tak bywa\u0142o, a w Holandii w\u0142a\u015bnie jest). Wszystko to jednak nie na d\u0142ugo, bo do 1939 r. W 1939 r. z przystanku niepodleg\u0142o\u015b\u0107 odjecha\u0142y tramwaje a nadjecha\u0142y czo\u0142gi.<\/span><\/p>\n Co by\u0142o dalej – wszyscy wiemy \u2013 ob\u0142\u0119d wojny, w kt\u00f3rej bra\u0142a udzia\u0142 prawie ca\u0142a Europa i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u015bwiata. Ja\u0142ta\u0144ski podzia\u0142 \u015bwiata, zimna wojna,\u00a0 PRL \u2013 kt\u00f3ry co ciekawe i paradoksalne zrealizowa\u0142 w pe\u0142ni postulaty eNDecji \u2013 piastowskie granice, gospodarka otwarta\u00a0 na wsch\u00f3d (jednak bez w\u0142asno\u015bci prywatnej),\u00a0 industrializacja, kraj jednorodny etnicznie… Tak\u017ce w oficjalnej kulturze masowej eksponowa\u0142o si\u0119 w\u0105tki narodowe zdecydowanie bardziej ni\u017c klasowe<\/strong> \u2013 wszak nadal przy okazji ka\u017cdych \u015bwi\u0105t ogl\u0105damy filmy w\u00f3wczas nakr\u0119cone – od Krzy\u017cak\u00f3w<\/em> Forda pocz\u0105wszy…\u00a0 Z historycznej perspektywy komunizm okaza\u0142 si\u0119 wi\u0119c o wiele bardziej wydajn\u0105 ideologi\u0105, mobilizuj\u0105c\u0105 peryferyjne spo\u0142ecze\u0144stwa do wysi\u0142ku industrializacji i rywalizacji ze \u015bwiatowymi pot\u0119gami. Cen\u0105 za to by\u0142o zniewolenie, obozy, terror i \u015bmier\u0107 milion\u00f3w. Jednak sowiecka Rosja unikn\u0119\u0142a i kl\u0119ski w II w \u015bwiatowej i peryferyjnego uzale\u017cnienia, za\u015b Chiny skutecznie z tego uzale\u017cnienia si\u0119 podnios\u0142y.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0W 1989 r. odjecha\u0142y czo\u0142gi (same \u2013 wszak nie wystraszy\u0142y si\u0119 chyba naszych ulotek: \u201eSowieci do domu\u201d) a ludno\u015b\u0107 kraj\u00f3w Europy Wschodniej rado\u015bnie wyjecha\u0142a na zakupy, maj\u0105c nadziej\u0119 na nieustaj\u0105ce wakacje w supermarkecie<\/strong>.\u00a0<\/span><\/p>\n Praktyka pokaza\u0142a, \u017ce klamki do salonowych odrzwi s\u0105 zamontowane bardzo wysoko, na krzes\u0142a tez trudno si\u0119 wdrapa\u0107 \u2013 sto\u0142y te\u017c szybciej za\u015b si\u0119 opr\u00f3\u017cniaj\u0105 ni\u017c wzrasta liczba biesiadnik\u00f3w. Bezrobocie, kt\u00f3re mia\u0142o by\u0107 kosztem racjonalizacji, sta\u0142o si\u0119 bezrobociem strukturalnym. Prywatyzacja czy reprywatyzacja prywatyzacja przynios\u0142y deindustralizacj\u0119 a nie inwestycje i rozw\u00f3j.<\/strong> Co gorsza do tego sto\u0142u mo\u017cna si\u0119 dosta\u0107 jedynie pojedynczo, a odsuwanym si\u0119 jest grupowo. Uniwersalizm europejski pod szyldem UE, kt\u00f3ry mia\u0142 przynie\u015b\u0107 kontynentalny pok\u00f3j i zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j dobrobyt – w wyniku kryzysu ods\u0142ania, kt\u00f3re interesy respektuje a jakie pomija i podporz\u0105dkowuje.<\/span><\/p>\n Okazuje si\u0119, i\u017c \u201ezjednoczona\u201d Europa nadal posiada swoje centrum i swe peryferia, gdzie jedne gospodarki zyskuj\u0105 na znaczeniu, inne za\u015b cierpi\u0105 w wyniku bezrobocia, strukturalnego d\u0142ugu i zale\u017cno\u015bci. Tak wi\u0119c neoliberalna retoryka utorowa\u0142a drog\u0119 do powrotu do Europy antagonizm\u00f3w i egoistycznych interes\u00f3w, sam projekt UE okaza\u0142 si\u0119 za\u015b cynicznym parawanem<\/strong>. Nauka, jaka p\u0142yn\u0119\u0142a z dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych, zosta\u0142a zaprzepaszczona. Kapitalistyczna potrzeba zysku i \u017c\u0105dza w\u0142adzy prze\u017cera pa\u0144stwa i mi\u0119dzynarodowe instytucje finansowe, b\u0119d\u0105ce emanacj\u0105 tych pot\u0119g. Pax Americana<\/em>, kt\u00f3ry zapanowa\u0142 w miejsce zimnej wojny mocarstw, okaza\u0142 si\u0119 kruchy w swych podstawach i szybko ukaza\u0142 realne oblicze, skrywane za humanitarn\u0105 pomoc\u0105. Udzia\u0142 w irackiej, afga\u0144skiej i libijskiej awanturze wielokro\u0107 przewy\u017csza koszta, jakie p\u0142acili\u015bmy za \u201euk\u0142ad warszawski\u201d – rola kolesia od brudnej roboty, to wszystko, co maj\u0105 nam do zaoferowania wszystkie elity polityczne<\/strong> w swym geopolitycznym my\u015bleniu o kraju.<\/span><\/p>\n UE o ile mo\u017ce, stara si\u0119 wyzwala\u0107 si\u0119 od zale\u017cno\u015bci wobec USA \u2013 wida\u0107 to w polityce wzgl\u0119dem Rosji i Chin. Z drugiej strony tendencja ta nie jest tak silna, by w kwestiach istotnych przeciwstawia\u0107 si\u0119 Bia\u0142emu Domowi \u2013 gotowa jest wi\u0119c, o ile to korzystne, robi\u0107 za psa po\u015bcigowego.<\/span><\/p>\n Mo\u017cna t\u0105 polityk\u0119 nazwa\u0107 \u201eobrotow\u0105\u201d, bo zak\u0142ada wszelk\u0105 mo\u017cliw\u0105 zmian\u0119 sojusz\u00f3w i przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do tych, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 dzieli\u0107 \u0142up. Wida\u0107 te\u017c, \u017ce g\u0142\u00f3wnymi krajami, dominuj\u0105cymi w UE – s\u0105 Niemcy i Francja. Mo\u017cna si\u0119 oczywi\u015bcie zastanawia\u0107, co jest przyczyn\u0105 zaniku\u00a0 antagonizmu francusko-niemieckiego i\u00a0 powrotowi do imperium Frank\u00f3w \u2013 czy to wynik spadku znaczenia Europy, reakcja na wyczuwane za\u0142amanie si\u0119 podstaw hegemoni USA, czy efekt emancypacji kraj\u00f3w Trzeciego \u015awiata, takich jak Indie, Chiny, Brazylia i przesuni\u0119cia \u201ecentrum\u201d nad Pacyfik?<\/span><\/p>\n Powr\u00f3t do narodowych, partykularnych interes\u00f3w, jest zrozumia\u0142y jako reakcja na upadek fa\u0142szywego uniwersalizmu UE. Dzi\u015b bunt przeciw dominacji ekonomicznej mo\u017ce przybiera\u0107 prawicowe formy, tak jak to ma miejsce na W\u0119grzech, cho\u0107 jest to forma wygodna dla kapita\u0142u, w dodatku nie potrafi\u0105ca wyartyku\u0142owa\u0107 prawdziwych antagonizm\u00f3w i przyczyn. Mo\u017ce tak, jak pr\u00f3buje si\u0119 w Hiszpanii i Grecji, szuka\u0107 szerszego mi\u0119dzynarodowego kontekstu. Kryzys jest niczym p\u0119tla tramwajowa \u2013 s\u0105 tacy, co uwa\u017caj\u0105, i\u017c nale\u017cy zn\u00f3w jecha\u0107 na przystanek niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i to rozwi\u0105\u017ce wszelkie problemy. Jednak powr\u00f3t do antagonizm\u00f3w pa\u0144stw narodowych nie jest \u017cadn\u0105 alternatyw\u0105 w kontek\u015bcie dw\u00f3ch \u015bwiatowych wojen, a przy obecnym poziomie technologii militarnych staje si\u0119 wr\u0119cz samob\u00f3jczy. Nie trzeba by\u0107 te\u017c prorokiem, by ju\u017c na starcie okre\u015bli\u0107, kto w tym wy\u015bcigu zwyci\u0119\u017cy.<\/span><\/p>\n \u00a0Przerabiali\u015bmy to wielokrotnie w sytuacjach chaosu wiek\u00f3w \u201eciemnych\u201d\u00a0 (wtenczas, gdy historia toczy\u0142a si\u0119 wolno) albo z nag\u0142ymi i gwa\u0142townymi zmianami, z kt\u00f3rych ma wy\u0142oni\u0107 si\u0119 nowy porz\u0105dek (teraz, gdy historia toczy si\u0119 szybko). Tak by\u0142o podczas I i II wojny \u015bwiatowej, kiedy upada\u0142a hegemonia Wielkiej Brytanii a g\u0142\u00f3wnym pretendentem do roli nowego imperatora by\u0142a Rzesza Niemiecka. O tym, \u017ce powr\u00f3t do narodowych egoizm\u00f3w i walk o interes, supremacj\u0119 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105 przynosi tylko zbiorowe mogi\u0142y – nie trzeba przekonywa\u0107.<\/span><\/p>\n Jest to konsekwencja i logiczny skutek owego mechanizmu, pewny tak jak w matematyce pewne jest 2×2= 4. Potrzeba globalnego rozwi\u0105zania, nowego \u0142adu powinna by\u0107 jasna nie tylko dla tych, kt\u00f3rym drogie s\u0105 has\u0142a wolno\u015bci r\u00f3wno\u015bci i braterstwa i tych, co do\u015b\u0107 ju\u017c maj\u0105 hegemoni mocarstw czy to w sferze politycznej czy ekonomicznej (w MFW 40% g\u0142os\u00f3w nale\u017cy do kraj\u00f3w zachodnich).<\/span><\/p>\n Potrzeba taka powinna by\u0107 jasna dla wszystkich, kt\u00f3rym nie obce jest logiczne my\u015blenie a instynkt samozachowawczy posiedli silniejszy ni\u017c d\u0105\u017cenie do \u015bmierci..<\/span><\/p>\n Sprzeczno\u015bci, przed jakimi stoimy, s\u0105 te same, co przed obiema wojnami \u015bwiatowymi. Logika systemu zosta\u0142a bowiem zachowana.<\/span><\/p>\n \u00a0Tak wi\u0119c, je\u015bli s\u0142ysz\u0119 o obronie suwerenno\u015bci czy walce o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, to bardzo dobrze \u2013 historia ruch\u00f3w narodowowyzwole\u0144czych to naprawd\u0119 ta ksi\u0119ga, gdzie pe\u0142no jest pi\u0119knych kart w walce o ludzk\u0105 podmiotowo\u015b\u0107. Tak\u017ce w polskiej historii cz\u0142owiek o wra\u017cliwo\u015bci spo\u0142ecznej ma naprawd\u0119 do czego si\u0119 odwo\u0142a\u0107. Ja tylko pytam: co dalej?<\/strong> Bowiem niepodleg\u0142o\u015b\u0107 nie rozwi\u0105zuje wi\u0119kszo\u015bci problem\u00f3w \u2013 nie rozwi\u0105zuje kwestii wyzysku \u2013 narodowe gospodarki b\u0119d\u0105 skazane na rywalizacj\u0119, czyli wzmo\u017con\u0105 akumulacj\u0119 (wbrew temu, co si\u0119 s\u0105dzi, to nie zbytek jednych jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 wyzysku i niedoli innych), nie zgin\u0105 \u015bwiatowe konflikty \u2013 te wszak maj\u0105 swe \u017ar\u00f3d\u0142o w antagonizmach i rywalizacji ekonomicznej. Nie zniknie spo\u0142eczna alienacja, ani kultura, podporz\u0105dkowana potrzebom ekonomii (XIX-wieczna etyka pracy, socrealizm – to wytwory tak samo wt\u00f3rne jak kultura konsumpcyjna \u2013 w socrealizmie potrzeba by\u0142o budowniczych i wydajnych robotnik\u00f3w, za\u015b w globalnym kapitalizmie – konsument\u00f3w). Nie zniknie dewastacja przyrody \u2013 ta wynika bowiem tak\u017ce z potrzeby rywalizacji i wydajno\u015bci.<\/span><\/p>\n Nawet, gdyby\u015bmy czysto teoretycznie wyeliminowali t\u0119 gro\u017ab\u0119 \u2013 \u201erealizacji polityki innymi \u015brodkami\u201d, to powr\u00f3t do narodowych egoizm\u00f3w nie jest \u017cadn\u0105 drog\u0105. Potrzeba nowego, w dodatku trwa\u0142ego \u0142adu. S\u0142owem – potrzebna nam \u201eMa\u0107 Pariadka\u201d. Nie musimy wsiada\u0107 do \u017cadnych tramwaj\u00f3w – trzeba nam zwyczajnie i\u015b\u0107 na spacer. Poziom za\u015b \u015brodk\u00f3w wytw\u00f3rczych jest tak wysoki, \u017ce spokojnie mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 zaspokojeniu wi\u0119kszo\u015bci potrzeb i rozwi\u0105zaniu pal\u0105cych problem\u00f3w ludzko\u015bci. Na drodze tej stoj\u0105 jednak wszelkie struktury w\u0142adcze i ekspansywne, z definicji (i praktyki) nastawione na zysk oraz dominacj\u0119 – a nie na zaspakajanie potrzeb.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Artur Kielasiak<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chyba wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w zna s\u0142owa, wypowiedziane przez J. Pi\u0142sudskiego. Jedni widz\u0105 w nich dow\u00f3d pragmatyzmu, inni cynizmu i wyrachowania,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[7,81],"tags":[256,407,1136,1133,1135,1138,1134,1137,207,1139,1132],"class_list":["post-4202","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gospodarka","category-rzeczpospolita","tag-artur-kielasiak","tag-bezrobocie","tag-dekabrysci","tag-joachim-lelewel","tag-jozef-pilsudski","tag-neoliberalna-retoryka","tag-powstanie-kosciuszkowskie","tag-powstanie-styczniowe","tag-unia-europejska","tag-xix-wieczna-etyka-pracy","tag-w-imie-boga-za-nasza-i-wasza-wolnosc"],"yoast_head":"\n