<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza: ATRAKTORY [3]<\/strong><\/span><\/p>\n <\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wyobra\u017amy sobie istot\u0119 ludzk\u0105 przeskalowan\u0105 tak, \u017ce jest dwa razy wi\u0119ksza, przy zachowaniu swoich proporcji: jest to struktura, kt\u00f3ra za\u0142amie si\u0119 pod ci\u0119\u017carem w\u0142asnych ko\u015bci. Skala jest wa\u017cna.<\/em><\/p>\n James Gleick: Chaos<\/em><\/p>\n <\/p>\n Z wielu pomiar\u00f3w wynika, \u017ce obecne, wysokie tempo zmian cywilizacyjnych jest szkodliwe dla wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi, zar\u00f3wno bogatych, jak i biednych, a tak\u017ce dla samej planety i jej biologicznego \u017cycia. A jednak, mimo podejmowanych pr\u00f3b, procesu tego nie udaje si\u0119 spowolni\u0107. Wyrazem braku nad nim kontroli s\u0105 nieodtwarzalne zniszczenia kolejnych fragment\u00f3w \u015brodowiska naszej planety, wzrost przest\u0119pstw i chor\u00f3b cywilizacyjnych, tocz\u0105ce si\u0119 wojny oraz budzenie si\u0119 nacjonalizm\u00f3w i ksenofobii.<\/span><\/p>\n P\u0119dz\u0105cy coraz szybciej pr\u0105d pieni\u0119dzy jest zagro\u017ceniem dla ca\u0142ego globu gdy\u017c, aby sprosta\u0107 wymaganiom globalnego rynku zasilaj\u0105cego atraktory, ludzie musz\u0105 produkowa\u0107 coraz wi\u0119cej, coraz bardziej nikomu niepotrzebnych rzeczy. I coraz cz\u0119\u015bciej takie rzeczy wrzuca\u0107 do \u015bmietnika.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Taka jest strategia bezosobowego, w istocie, atraktora – cho\u0107 si\u0142\u0119 t\u0119 reprezentuj\u0105 konkretni ludzie, w\u0142a\u015bciciele przedsi\u0119biorstw, podejmuj\u0105cy okre\u015blone decyzje, to prawdziwym podmiotem jest tutaj zbiorowa \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywateli ca\u0142ego \u015bwiata, znajduj\u0105ca wyraz w systemach prawnych wszystkich kraj\u00f3w, po\u0142\u0105czonych w globaln\u0105 wiosk\u0119. W dzisiejszej konstrukcji ekonomiki \u015bwiata celem nadrz\u0119dnym tych wszystkich wysi\u0142k\u00f3w jest ZASILANIE ATRAKTORA.<\/span><\/p>\n Konstatacj\u0105 bowiem ju\u017c jest, \u017ce to nie poszczeg\u00f3lni ludzie, a \u015bwiatowy system prawny i ekonomiczny staje si\u0119 na naszych oczach prawdziwym podmiotem gry gospodarczej. Jest on gro\u017any zar\u00f3wno dla bogatych, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 kontrolowa\u0107 przyboru strumienia pieni\u0119dzy, kt\u00f3ry ich zalewa, jak i dla biednych, do jakich zalicza si\u0119 Polska, sk\u0105d ku atraktorom z ka\u017cdym rokiem b\u0119dzie odp\u0142ywa\u0107 coraz wi\u0119cej wypracowywanych pieni\u0119dzy.<\/span><\/p>\n W bogatych krajach, dysponuj\u0105cych najnowocze\u015bniejszymi technologiami, ludzie nie tylko nie pracuj\u0105 mniej ni\u017c dawniej, ale po pracy musz\u0105 te\u017c du\u017co czasu po\u015bwi\u0119ca\u0107 na nauk\u0119, aby sprosta\u0107 wymaganiom narzucanym przez obowi\u0105zuj\u0105cy etos pracy, a zw\u0142aszcza przez stale rosn\u0105cy poziom jej zorganizowania. Praca, podnoszenie kwalifikacji oraz niezb\u0119dny odpoczynek wype\u0142niaj\u0105 przeci\u0119tnemu Japo\u0144czykowi czy Amerykaninowi ca\u0142e niemal \u017cycie. Gdzie w tym modelu jest zatem miejsce, aby z po\u017cytkiem dla samego siebie konsumowa\u0107 produkowane w nadmiarze dobra materialne i kultury? Cierpk\u0105 ironi\u0119 tego pytania oddaje rozw\u00f3j bran\u017cy rozrywek, zw\u0142aszcza telewizji, kt\u00f3ra globalnej wiosce oferuje setki atrakcyjnych program\u00f3w. Efektem zderzenia zabieganego cz\u0142owieka z tak bogat\u0105 ofert\u0105 jest zapping<\/em>, czyli nerwowe prze\u0142\u0105czanie si\u0119 z programu na program. Widz konsumuje w ten spos\u00f3b wszystko i nic – \u017caden bowiem przekaz autor\u00f3w program\u00f3w nie zostaje odebrany w ca\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n W tych warunkach rodz\u0105 si\u0119 naturalne w\u0105tpliwo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w bogatych kraj\u00f3w, dotycz\u0105ce sensu intensywnej pracy. Skoro maszyny s\u0105 tak wydajne, a my tak \u015bwietnie zorganizowani i bogaci, to po co tyle pracujemy? – zastanawiaj\u0105 si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej ludzie tam mieszkaj\u0105cy. Z por\u00f3wna\u0144 wynika bowiem, \u017ce znacznie mniej od wsp\u00f3\u0142czesnego Japo\u0144czyka czy Niemca pracowa\u0142 ch\u0142op pa\u0144szczy\u017aniany pi\u0119\u0107set lat temu, kiedy technologia by\u0142a bardzo uboga. Komu zatem s\u0142u\u017cy ten dzisiejszy po\u015bpiech i nadprodukcja? Czy to znaczy, i\u017c nadzieje wielu pokole\u0144 pok\u0142adane w technologiach, nadzieje na wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i braterstwo, zosta\u0142y rozwiane i pozostaje nam jedynie szalony, cywilizacyjny p\u0119d ku niepohamowanemu wzrostowi?<\/span><\/p>\n Co ciekawe – i na poz\u00f3r tylko paradoksalne – z analizy modeli naukowych wynika, \u017ce najwi\u0119cej wypracowywanej energii oddaj\u0105 atraktorom ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w ich pobli\u017cu, <\/span>w najbogatszych krajach \u015bwiata. Ich praca w dobrze zorganizowanych przedsi\u0119biorstwach jest oszcz\u0119dna i wydajna. Ludzie ci zarabiaj\u0105 du\u017co, ale wypracowuj\u0105 jeszcze wi\u0119cej. R\u00f3\u017cnica odp\u0142ywa ku atraktorom. Trudno to dostrzec okiem krytycznym, gdy jest si\u0119 w \u015brodku systemu, gdy\u017c \u201ekarmienie\u201d atraktor\u00f3w realizuje si\u0119 poprzez najbardziej <\/span>w bogatych krajach akceptowane zachowania spo\u0142eczne: sumienn\u0105 prac\u0119 oraz wysok\u0105 konsumpcj\u0119.<\/span><\/p>\n Kto\u015b, kto du\u017co zarabia, rzadko rozwa\u017ca kwesti\u0119 ekwiwalentno\u015bci zap\u0142aty za \u015bwiadczon\u0105 prac\u0119. Ma\u0142o kto zastanawia si\u0119 te\u017c, ile s\u0105 warte towary, kt\u00f3re kupuje. Ludzie zauwa\u017caj\u0105 jednak, \u017ce ich ceny jako\u015b nigdy nie malej\u0105, mimo szalonego post\u0119pu <\/span>w technologiach. T\u0142umaczy si\u0119 to wzrostem jako\u015bci i inflacj\u0105. Tymczasem i tu suche liczby daj\u0105 wiele do my\u015blenia. \u015awiatowi ekonomi\u015bci szacuj\u0105, i\u017c na transport na du\u017ce odleg\u0142o\u015bci towar\u00f3w i zwi\u0105zane z tym potrzeby ich konserwowania, pakowania i mno\u017cenia szczebli dystrybucji (bo tak daleko trzeba je wie\u017a\u0107) przeznacza si\u0119 obecnie nawet 80% ich warto\u015bci.<\/span><\/p>\n Z punktu widzenia zdrowej, ludzkiej logiki, wo\u017cenie na przyk\u0142ad jab\u0142ek z Holandii do Polski to istny bezsens. Inaczej jednak ma si\u0119 rzecz, ogl\u0105dana z perspektywy atraktor\u00f3w. Jest to perspektywa maksymalizowania wysi\u0142ku pracy, wi\u0119c je\u015bli tylko uda si\u0119 nam\u00f3wi\u0107 ludzi na kupno jab\u0142ek holenderskich, prac\u0119 zdob\u0119dzie wioz\u0105ca je firma transportowa, stacje benzynowe, celnicy i wiele innych podmiot\u00f3w gospodarczych. Za\u015b za zarobione pieni\u0105dze wszyscy przecie\u017c i tak co\u015b kupi\u0105. Zauwa\u017cmy, \u017ce bogaci si\u0119 na tym atraktor, ale ludzie i \u015brodowisko trac\u0105. Ludzie marnuj\u0105 czas na prac\u0119, kt\u00f3ra nie ma sensu spo\u0142ecznego, a \u015brodowisko degraduje si\u0119 w wyniku rabunkowej gospodarki \u015bwiatowymi zasobami energii.<\/span><\/p>\n Szczeg\u00f3lnym towarem, zajmuj\u0105cym coraz wi\u0119cej miejsca w \u015bwiatowej wymianie handlowej, towarem, kt\u00f3ry nie psuje si\u0119, nic nie wa\u017cy i przy dzisiejszej technologii \u0142atwo i tanio daje si\u0119 przemieszcza\u0107 – jest informacja. Jest to z punktu widzenia interes\u00f3w atraktora towar doskona\u0142y. Instrumentem jego spieni\u0119\u017cenia jest prawo autorskie i patentowe, traktowane przez wszystkich tw\u00f3rc\u00f3w jak \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 nad \u015bwi\u0119to\u015bciami. Kto bowiem z nielicznych polskich tw\u00f3rc\u00f3w, \u017cyj\u0105cych z wp\u0142yw\u00f3w za prawa autorskie, wykorzystane za granic\u0105, zastanawia si\u0119, jak wygl\u0105da bilans prawa autorskiego w skali kraju lub \u015bwiata? Co go to w\u0142a\u015bciwie obchodzi, skoro jemu samemu s\u0142u\u017cy ono znakomicie? Tymczasem prawo autorskie jest w dobie globalizacji jednym z najpot\u0119\u017cniejszych narz\u0119dzi atraktora, bowiem my\u015bl w coraz wi\u0119kszym stopniu staje si\u0119 towarem. Ot, cho\u0107by rynek oprogramowania. To niemal czysta informacja. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n <\/p>\n Krzysztof\u00a0 Lewandowski<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza: ATRAKTORY [3] \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wyobra\u017amy sobie istot\u0119 ludzk\u0105 przeskalowan\u0105 tak, \u017ce jest dwa razy wi\u0119ksza, przy zachowaniu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-4102","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n