<\/p>\n
Spraw\u0105 rzadko u\u015bwiadamian\u0105 sobie przez anarchist\u00f3w jest faktyczne zerwanie ci\u0105g\u0142o\u015bci ruchu w okresie II wojny \u015bwiatowej. W latach 50. XX w. anarchizm ogranicza\u0142 si\u0119 do nielicznych grupek mocno nieraz zdziwacza\u0142ych weteran\u00f3w ruchu, egzystuj\u0105cych jako polityczny folklor na marginesie \u017cycia spo\u0142ecznego. Np. w Hamburgu – jednym z najsilniejszych o\u015brodk\u00f3w niemieckiego anarchizmu – w 1960 r. by\u0142o 25-30 anarchist\u00f3w, w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci starszych ludzi, kt\u00f3rzy anarchistami stali si\u0119 jeszcze przed wojn\u0105. Odrodzenie anarchizmu nast\u0105pi\u0142o po studenckiej rewolcie 1968 roku, kt\u00f3ra da\u0142a nowy wiatr w \u017cagle ruchu – kieruj\u0105c go jednak w troch\u0119 innym kierunku. Z ruchu proletariackiego sta\u0142 si\u0119 ruchem warstw \u015brednich, skoncentrowanym na problemie wyzwolenia obyczajowego. Hedonizm wsp\u00f3\u0142czesnych anarchist\u00f3w kontrastuje zw\u0142aszcza z ascetyzmem anarchist\u00f3w dawnych.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Doskonale wida\u0107 to na przyk\u0142adzie anarchizmu hiszpa\u0144skiego, zgodnie uznawanego za najbardziej dojrza\u0142y ruch anarchistyczny \u015bwiata. Wed\u0142ug badacza hiszpa\u0144skiego anarchizmu George Esenweina purytanizm by\u0142 \u201ejednym z kilku w\u0105tk\u00f3w ideologii anarchistycznej, kt\u00f3ry ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 od pocz\u0105tk\u00f3w ruchu w 1868 roku do wojny domowej. Ta tendencja, kt\u00f3ra wyros\u0142a z uznania moralnej dychotomii mi\u0119dzy proletariatem a klas\u0105 \u015bredni\u0105, broni\u0142a nade wszystko stylu \u017cycia, nieskr\u0119powanego przyziemnymi warto\u015bciami. Dlatego picie alkoholu, palenie i inne praktyki postrzegane jako cechy klasy \u015bredniej by\u0142y niemal zawsze pot\u0119piane\u201d. Hiszpa\u0144scy anarchi\u015bci pod\u0105\u017cali tu za Bakuninem, kt\u00f3ry przedstawia\u0142 takie oto alternatywy dla uci\u015bnionych, kt\u00f3rzy chc\u0105 uciec od n\u0119dzy i niewoli: \u201eS\u0105 trzy metody ucieczki – dwie chimeryczne i jedna realna. Dwie pierwsze to knajpa i ko\u015bci\u00f3\u0142 – rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 cia\u0142a i rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 ducha, trzeci\u0105 jest rewolucja spo\u0142eczna\u201d. Raymond Carr opisywa\u0142 andaluzyjskich anarchist\u00f3w jako \u201esurowych purytan\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 upowszechni\u0107 wegetarianizm, seksualn\u0105 abstynencj\u0119 i ateizm po\u015br\u00f3d najbardziej zacofanego ch\u0142opstwa w Europie\u201d.<\/span><\/p>\n W czasie strajku, kt\u00f3ry by\u0142 kulminacyjnym punktem rewolucyjnej egzaltacji, powstrzymywano si\u0119 od stosunk\u00f3w seksualnych (zauwa\u017cy\u0142 to te\u017c np. francuski historyk Angel Maraud na przyk\u0142adzie strajku w Moron w 1902 r.) i picia alkoholu. Abstynencja alkoholowa jest \u0142atwa do wyja\u015bnienia – chodzi tu o uniemo\u017cliwienie do rozprz\u0119\u017cenia w\u015br\u00f3d strajkuj\u0105cych, co znamy cho\u0107by z polskich strajk\u00f3w 1980 roku – ale i seksualn\u0105 mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 poziomem napi\u0119cia i koncentracji.<\/span><\/p>\n Anarchi\u015bci zwalczali alkoholizm nie tylko w czasie strajk\u00f3w. Uwa\u017cali, \u017ce pija\u0144stwo pozbawia robotnika godno\u015bci i spycha w otch\u0142a\u0144 n\u0119dzy, \u017ce odpowiedzialne jest za wi\u0119kszo\u015b\u0107 patologii spo\u0142ecznych. Pot\u0119piali wszelkie u\u017cywki. Anarchistyczny periodyk Rivista Blanca<\/em> pisa\u0142: \u201eAnarchista nie powinien pali\u0107. Anarchista nie powinien nigdy szkodzi\u0107 swemu zdrowiu, zw\u0142aszcza gdy traci na to pieni\u0105dze\u201d. W czasie wojny domowej anarchi\u015bci przeszli od s\u0142\u00f3w do czyn\u00f3w. W anarchistycznej wiosce Azuara kawiarnia zosta\u0142a zamkni\u0119ta jako \u201einstytucja frywolna\u201d. W wiosce Magdalena de Pulpis zakaz alkoholu i tytoniu by\u0142 triumfalnie przywitany przez anarchist\u00f3w. Przyk\u0142ady mo\u017cna by mno\u017cy\u0107.<\/span><\/p>\n Szokowa\u0107 musz\u0105 te\u017c wsp\u00f3\u0142czesnych anarchist\u00f3w surowe obyczaje ich poprzednik\u00f3w w zakresie etyki seksualnej. Mimo obrony \u201ewolnej mi\u0142o\u015bci\u201d hiszpa\u0144scy anarchi\u015bci byli te\u017c puryta\u0144scy w sprawach seksualnych. Pot\u0119piano – tu w zgodzie z feministkami – korzystanie z prostytucji. \u201eCz\u0142owiek, kt\u00f3ry odwiedza domy z\u0142ej s\u0142awy, nie jest anarchist\u0105…\u201d, pisa\u0142a jedna z anarchistycznych gazet. Wbrew niekt\u00f3rym historykom nie by\u0142a to tylko kwestia higieny, ale w\u0142a\u015bnie moralno\u015bci i godno\u015bci: \u201eJe\u015bli anarchista nie jest lepszy od innych ludzi, nie mo\u017ce nazywa\u0107 siebie anarchist\u0105… Ten kto kupuje poca\u0142unki, stacza si\u0119 do kobiety, kt\u00f3ra poca\u0142unki sprzedaje… Anarchista nie musi kupowa\u0107 poca\u0142unk\u00f3w. Powinien sobie na nie zas\u0142u\u017cy\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n Pot\u0119piano jednak te\u017c sam\u0105 prostytucj\u0119. Burnett Bolloten w The Spanish Civil War<\/em> napisa\u0142, \u017ce to \u201eHiszpanie z klasy \u015bredniej kpili z anarchist\u00f3w, kt\u00f3rzy zamykali w miastach burdele i kierowali prostytutki do u\u017cytecznej pracy. Lecz dla anarchistycznych purytan\u00f3w oczyszczenie spo\u0142ecze\u0144stwa by\u0142o jednym z artyku\u0142\u00f3w wiary\u201d. Cytuje jednego z anarchist\u00f3w: \u201ePierwsz\u0105 powinno\u015bci\u0105 rewolucji jest oczy\u015bci\u0107 to miejsce, oczy\u015bci\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ludu\u201d.<\/span><\/p>\n R\u00f3wnie\u017c sama zasada \u201ewolnych zwi\u0105zk\u00f3w\u201d by\u0142a czasem naginana do mentalno\u015bci ludu. W jednej z wsi, aby pogodzi\u0107 anarchistyczn\u0105 zasad\u0119 wolnej mi\u0142o\u015bci z pragnieniem ch\u0142op\u00f3w hucznego obchodzenia wesel, post\u0105piono wedle maksymy \u201ePanu Bogu \u015bwieczk\u0119 a diab\u0142u ogarek\u201d: najpierw uroczy\u015bcie spisywano akt \u015blubu a nast\u0119pnie sekretarz dar\u0142 go na kawa\u0142ki i obsypywa\u0142 nimi m\u0142od\u0105 par\u0119.<\/span><\/p>\n Murray Bookchin wyja\u015bnia puryta\u0144skie nastawienie hiszpa\u0144skiego anarchizmu nast\u0119puj\u0105co: \u201eodrzucenie palenia, \u017cycie wed\u0142ug wysokich standard\u00f3w moralnych, a szczeg\u00f3lnie wykl\u0119cie konsumpcji alkoholu by\u0142o bardzo wa\u017cne w tym czasie. Hiszpania wesz\u0142a w okres sp\u00f3\u017anionej rewolucji przemys\u0142owej – ze wszystkimi jej demoralizuj\u0105cymi skutkami (…). Upadek moralno\u015bci w\u015br\u00f3d proletariatu, z dzikim pija\u0144stwem, chorobami wenerycznymi, upadkiem udogodnie\u0144 sanitarnych, by\u0142 problemem, z kt\u00f3rym hiszpa\u0144scy rewolucjoni\u015bci musieli co\u015b zrobi\u0107\u201d. I podkre\u015bla\u0142, \u017ce uda\u0142o im si\u0119 to: problem alkoholizmu i innych patologii by\u0142 w\u015br\u00f3d hiszpa\u0144skich robotnik\u00f3w du\u017co mniejszy, ni\u017c w czasie rewolucji przemys\u0142owej w Anglii.<\/span><\/p>\n Moralny purytanizm by\u0142 przejawem szerszej postawy ascetycznej, wynikaj\u0105cej z antymaterialistycznego nastawienia anarchist\u00f3w. Naoczny \u015bwiadek Franz Borkenau opisywa\u0142 swoje wra\u017cenia z anarchistycznej komuny: \u201eNa pr\u00f3\u017cno pr\u00f3bowa\u0142em dosta\u0107 co\u015b do picia: kaw\u0119 albo wino lub lemoniad\u0119. Wiejski bar by\u0142 zamkni\u0119ty jako niegodziwy przybytek. Zajrza\u0142em do sklepu. Wygl\u0105da\u0142, jakby nadchodzi\u0142 g\u0142\u00f3d. Ale mieszka\u0144cy wydawali si\u0119 by\u0107 dumni z tego stanu rzeczy. Powiedzieli nam, \u017ce s\u0105 zadowoleni, \u017ce picie kawy si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Nieliczne towary, jakich potrzebowali z zewn\u0105trz, g\u0142\u00f3wnie ubrania, mieli nadziej\u0119 uzyska\u0107 na zasadzie bezpo\u015bredniej wymiany za nadwy\u017cki produkowanej przez siebie oliwy…\u201d. Po czym uog\u00f3lnia: \u201eIch nienawi\u015b\u0107 do klas wy\u017cszych by\u0142a daleko mniej ekonomiczna ni\u017c moralna. Oni nie chcieli tak dobrego \u017cycia – jakie mieli wyzyskiwacze – lecz chcieli uwolni\u0107 si\u0119 od ich luksus\u00f3w, kt\u00f3re dla nich by\u0142y wyst\u0119pkiem. Ich koncepcja nowego \u0142adu by\u0142a na wskro\u015b ascetyczna\u201d. Ta wy\u017cszo\u015b\u0107 moralna proletariatu dawa\u0142a mu legitymacj\u0119 do obalenia zdegenerowanej klasy wy\u017cszej.<\/span><\/p>\n …Jednak wsp\u00f3\u0142cze\u015bni anarchi\u015bci do swego dziedzictwa podchodz\u0105 bardzo wybi\u00f3rczo – akceptuj\u0105 tylko te elementy, kt\u00f3re im odpowiadaj\u0105, przemilczaj\u0105c niewygodne. Staraj\u0105 si\u0119 te\u017c za wszelk\u0105 cen\u0119 udowodni\u0107, \u017ce ich czci\u0105 otaczani poprzednicy byli dok\u0142adnie tacy sami, jak wsp\u00f3\u0142czesne pokolenia dzia\u0142aczy. M\u00f3wi\u0105c \u015bci\u015blej: \u017ce anarchizm jest manifestacj\u0105 hedonizmu, nie heroizmu. Pewien anarchistyczny historyk wyja\u015bnia\u0142 wi\u0119c, \u017ce w czasie strajk\u00f3w wstrzymywano si\u0119 od seksu gdy\u017c… \u017cony by\u0142y rozgniewane na m\u0119\u017c\u00f3w, nie przynosz\u0105cych w tym czasie pieni\u0119dzy do domu. Kwestionuje wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 seksualn\u0105, nie potrafi\u0105c zrozumie\u0107, \u017ce desperacki strajk, gro\u017c\u0105cy utrat\u0105 \u017cycia, r\u00f3\u017cni si\u0119 od imprez typu Woodstock<\/em>, na kt\u00f3rych rodzi\u0142a si\u0119 \u201erewolucyjno\u015b\u0107\u201d pokolenia \u201868. Jest to, przyznajmy, postawa do\u015b\u0107 \u017ca\u0142osna: gdy ja sam nie jestem zdolny do heroizmu, po\u015bwi\u0119cenia, ascetyzmu, to odmawiam takich przymiot\u00f3w te\u017c innym – wszystkich sprowadzaj\u0105c do swego poziomu.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Tomasz Jarowski<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Pierwodruk: Inny \u015awiat nr 27<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Spraw\u0105 rzadko u\u015bwiadamian\u0105 sobie przez anarchist\u00f3w jest faktyczne zerwanie ci\u0105g\u0142o\u015bci ruchu w okresie II wojny \u015bwiatowej. W latach 50.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-3834","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n