{"id":3768,"date":"2012-03-12T16:29:13","date_gmt":"2012-03-12T16:29:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=3768"},"modified":"2013-11-02T21:20:07","modified_gmt":"2013-11-02T20:20:07","slug":"taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/","title":{"rendered":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka“. Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem"},"content":{"rendered":"

Wojciech Kajtoch urodzi\u0142 si\u0119 w 1957 roku w Krakowie. W 1980 r. uko\u0144czy\u0142 filologi\u0119 polsk\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jego zainteresowania badawcze obejmuj\u0105: analiz\u0119 zawarto\u015bci prasy, j\u0119zyk prasy, j\u0119zyki subkultur, teori\u0119 literatury, polityk\u0119 j\u0119zykow\u0105, histori\u0119 literatury polskiej i rosyjskiej XX wieku, fantastyk\u0119 literack\u0105 i\u00a0poezj\u0119. Zajmuje si\u0119 tak\u017ce krytyk\u0105 literack\u0105.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Beata Traciak: <\/strong>Czy to Pan jest cz\u0142owiekiem w \u017cyciu niezdecydowanym czy tylko Pa\u0144skie zainteresowania badawcze? Rozrzut przecie\u017c du\u017cy: od zin\u00f3w i wsp\u00f3\u0142pracy w opracowaniu ich antologii, wydanej w Kielcach przed oficyn\u0119 \u201eLiberation\u201d, poprzez fantastyk\u0119 naukow\u0105 (zw\u0142aszcza autorstwa braci Strugackich) do zagadnie\u0144 typowo j\u0119zykoznawczych, z czego zreszt\u0105 si\u0119 Pan habilitowa\u0142. Co jaki\u015b czas Pa\u0144ska aktywno\u015b\u0107 kieruje si\u0119 w zupe\u0142nie inn\u0105 stron\u0119 \u2013 czy mo\u017ce to niecierpliwo\u015b\u0107 poznawcza?<\/p>\n

<\/strong>
\n– Wojciech Kajtoch<\/strong>: Raczej m\u00f3j up\u00f3r i zrz\u0105dzenia losu. Up\u00f3r polega\u0142 i polega na tym, \u017ce od czas\u00f3w licealnych chcia\u0142em by\u0107 polonist\u0105 i naukowcem, i chc\u0119 tego nadal, a zrz\u0105dzenia losu na tym polega\u0142y, \u017ce stale kto\u015b mi w tym przeszkadza\u0142. Chcia\u0142em zosta\u0107 po studiach na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, trafi\u0142em na rok 1980. i blokad\u0119 etat\u00f3w; w rezultacie ze \u015bredni\u0105 ze studi\u00f3w 4,87, publikacjami i nagrodami \u2013 mia\u0142em do wyboru prac\u0119 w mleczarni lub internacie, a p\u00f3\u017aniej by\u0142o wojsko.<\/p>\n

Kiedy chcia\u0142em zrobi\u0107 polonistyczny doktorat znalaz\u0142em si\u0119 (niekoniecznie skutkiem jedynie w\u0142asnych decyzji) po innej stronie politycznej barykady ni\u017c moi wyk\u0142adowcy i nic z tego nie wysz\u0142o. Z kolei, kiedy po (do\u015b\u0107 przypadkowych – akurat tylko tam mog\u0142em wyjecha\u0107, a wyjecha\u0107 by\u0142o trzeba, bo w kraju zn\u00f3w czeka\u0142 tylko internat) studiach w Moskwie w ko\u0144cu napisa\u0142em doktorat – tyle \u017ce rusycystyczny, w 1989 roku zwolniono mnie z pracy w IBL PAN, gdzie by\u0142em zatrudniony po powrocie z Rosji. Obroni\u0142em go jako wychowawca internatu.<\/p>\n

\"\"<\/a>Prasoznawc\u0105 zosta\u0142em w 1996 roku z czystego przypadku (to by\u0142a jedyna wtedy mo\u017cliwo\u015b\u0107 porzucenia zawodu nauczycielskiego i opuszczenia szko\u0142y), a \u017ce akurat O\u015brodek Bada\u0144 Prasoznawczych UJ zajmowa\u0142 si\u0119 wtedy zinami, to i ja si\u0119 zaj\u0105\u0142em. Habilitacj\u0119 za\u015b mam z lingwistyki, bo z prasoznawstwa w Polsce habilitacji si\u0119 nie robi\u0142o i jeszcze do dzi\u015b zrobi\u0107 si\u0119 nie da (przepisy). Generalnie dog\u0142\u0119bnie zapozna\u0142em si\u0119 z prawd\u0105 starego, chi\u0144skiego przekle\u0144stwa -\u201eOby\u015b \u017cy\u0142 w ciekawych czasach\u201d. Dobrze \u017ce w Polsce przynajmniej wojna nie wybuch\u0142a, cho\u0107 niewiele brakowa\u0142o. By\u0142oby jeszcze ciekawiej.<\/p>\n

Z drugiej jednak strony wykazywa\u0142em spor\u0105 sta\u0142o\u015b\u0107. Mia\u0142em w \u017cyciu r\u00f3\u017cne propozycje i mo\u017cliwo\u015bci. Mog\u0142em by\u0142 zosta\u0107 na przyk\u0142ad biznesmenem, dziennikarzem, zawodowym \u017co\u0142nierzem, urz\u0119dnikiem, ale jako\u015b zawsze szkoda mi by\u0142o biblioteki w moim pokoju, je\u015bli akurat go mia\u0142em, bo z tym te\u017c r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o.
\nSumuj\u0105c:cho\u0107 to moje \u017cycie wygl\u0105da, jakbym nie wiedzia\u0142, czego chc\u0119 i \u0142apa\u0142 dziesi\u0119\u0107 srok za ogon, to raczej ze mnie taki \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka\u201d. Dostaj\u0119, padam, podnosz\u0119 si\u0119; dostaje, padam, podnosz\u0119 si\u0119… a\u017c w ko\u0144cu kto\u015b uderzy naprawd\u0119 mocno i b\u0119d\u0119 mia\u0142 spok\u00f3j…<\/p>\n

Pa\u0144scy studenci naprawd\u0119 s\u0105 pasjonatami III obiegu, czy te\u017c w ich pracach licencjackich i magisterskich wida\u0107 nade wszystko wp\u0142yw promotora? Chyba nigdzie w Polsce nie powsta\u0142o tyle opracowa\u0144 wydawnictw zinowych, co w Krakowie… Czy s\u0105 szanse na obiecywan\u0105 przez Pana kiedy\u015b \u201eEncyklopedi\u0119 wydawnictw III obiegu\u201d?<\/strong><\/p>\n

– Mam na koncie ponad 100 licencjat\u00f3w i magisteri\u00f3w, i zawsze trzyma\u0142em si\u0119 zasady nienarzucania temat\u00f3w. Studenci decydowali, o czym chc\u0105 pisa\u0107, chyba \u017ce nie wiedzieli czego chc\u0105 – wtedy ja proponowa\u0142em. W rezultacie w latach 2001-2005 powsta\u0142y mini monografie takich zin\u00f3w jak: d\u0119bicki \u201ePasa\u017cer\u201d, krakowski, metalowy \u201eEquilibrium of Noise\u201d, hardcore\u2019owy \u201ePartyzant\u201d, \u201eMa\u0107 Pariadka\u201d, \u201eGadki z chatki\u201d (folkowe pismo, maj\u0105ce cechy zina), \u201eLampa i Iskra Bo\u017ca\u201d, metalowe \u201eFuckin\u2019 Bitch\u201d, \u201eInny \u015bwiat\u201d a ponadto pisano o zinach kibolskich, prasie gejowskiej (w Polsce na pocz\u0105tku by\u0142y to w\u0142a\u015bnie ziny, pornografia pojawi\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej), nieoficjalnych m\u0142odzie\u017cowych pisemkach katolickich itd. By\u0142y te\u017c prace o j\u0119zyku<\/a> zinowym.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 z nich opublikowano w internecie lub czasopismach – inne pozostaj\u0105 w maszynopisie. Nie we wszystkich wypadkach by\u0142em oficjalnym promotorem, ale zawsze podrzuca\u0142em pomys\u0142y i opiekowa\u0142em si\u0119 tekstem. Po 2005 roku m\u0142odzie\u017c generalnie przesta\u0142a si\u0119 tym interesowa\u0107, polityka, komercja, kultura masowa sta\u0142y si\u0119 dominuj\u0105cymi tematami. Cho\u0107 zdarzaj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tki. Np. w zesz\u0142ym roku jeden z moich m\u0142odych znajomych napisa\u0142 prac\u0119 o funkcjach wulgaryzm\u00f3w w j\u0119zyku<\/a> zin\u00f3w.<\/p>\n

A co do encyklopedii? \u017bycie przynios\u0142o nowe rozwi\u0105zanie i powstaje taka w internecie (http:\/\/zinelibrary.pl). Ja oczywi\u015bcie pomagam, ale tylko w miar\u0119 wolnego czasu, a stale mi go brak. Natomiast wci\u0105\u017c zamierzam napisa\u0107 du\u017cy artyku\u0142 monograficzny lub niewielk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o zinach, aby wykorzysta\u0107 zbierane przez lata dane. Przyda\u0142oby si\u0119 te\u017c doko\u0144czy\u0107 wydanie bibliografii zin\u00f3w (oczywi\u015bcie uzupe\u0142nionej o nowe dane), kt\u00f3r\u0105 w 1997 roku zrobi\u0142o OBP UJ.<\/p>\n

Nale\u017cy Pan do typu ludzi niespokojnych- homo inquietus. Nie wystarcza Panu dzia\u0142alno\u015b\u0107 na niwie naukowej – jest Pan tak\u017ce poet\u0105 i redaguje (lub redagowa\u0142) kilka czasopism o zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnych charakterze – od \u201eZeszyt\u00f3w Prasoznawczych\u201d po nieistniej\u0105c\u0105 ju\u017c „Ulic\u0119 Wszystkich \u015awi\u0119tych\u201d. Czy wszystko to mo\u017cna okre\u015bli\u0107 wsp\u00f3lnym mianem \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d czy po prostu jednej formy aktywno\u015bci Panu zbyt ma\u0142o?<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>– Wydaje si\u0119, \u017ce rzeczywi\u015bcie jest to ch\u0119\u0107 tworzenia, w r\u00f3\u017cnych formach aktywno\u015bci si\u0119 uzewn\u0119trzniaj\u0105ca. Mo\u017ce nawet jaki\u015b psychologiczny przymus wchodzi tu w gr\u0119? Lubi\u0119 pisa\u0107, publikowa\u0107 – a nie wszyscy moi koledzy to lubi\u0105.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 na przyk\u0142ad uwa\u017ca, \u017ce je\u015bli napisali raport z bada\u0144, to mog\u0105 spokojnie zamkn\u0105\u0107 go w biurku, inni z zapa\u0142em ucz\u0105 lub dbaj\u0105 o sw\u00f3j instytut, a na publikacjach im nie zale\u017cy. Jeszcze inni uwa\u017caj\u0105, \u017ce praca za darmo jest ni\u017cej ich godno\u015bci, a publikowanie w dzisiejszej Polsce jest prac\u0105 z zasady niskop\u0142atn\u0105 lub darmow\u0105, je\u015bli nie liczy\u0107 jakich\u015b 20-30 zawodowych pisarzy, kt\u00f3rym si\u0119 powiod\u0142o.<\/p>\n

Lubi\u0119 tak\u017ce zmienia\u0107 tematy i paradygmaty badawcze. Zn\u00f3w to takie troch\u0119 niepolskie, u nas najskuteczniejszy jest model kariery typu: \u201eprofesor od Mi\u0142osza\u201d, \u201eprofesor od Papie\u017ca\u201d, \u201eprofesor od czasownika\u201d. Wtedy naj\u0142atwiej robi si\u0119 stopnie, a im wy\u017cszy stopie\u0144 tym \u0142atwiej o pieni\u0105dze na badania i publikacje, tym wi\u0119cej cytowa\u0144, tym wi\u0119ksza w\u0142adza. Ja w tym systemie z trudem si\u0119 odnajduj\u0119, wierz\u0119 raczej w zasad\u0119, \u017ce co 5 lat trzeba zmienia\u0107 dziedzin\u0119, a co 10 lat zaw\u00f3d (w praktyce jednak jej nie stosuj\u0119, wystarczy, \u017ce inni j\u0105 stosowali wobec mnie). Mo\u017ce to nowocze\u015bniejsza droga kariery? Ale ma te\u017c swoje z\u0142e strony. W zasadzie cz\u0142owiek – tak dog\u0142\u0119bnie – na niczym si\u0119 nie zna. Pozostaje dyletantem. Cho\u0107 mo\u017ce bycie dyletantem na poziomie habilitacji takie z\u0142e nie jest? No w sumie nie wiem…<\/p>\n

Czy fantastyka naukowa interesuje Pa\u0144skich student\u00f3w na r\u00f3wni z III obiegiem, czy jest to ta sfera ich dzia\u0142alno\u015bci<\/a> intelektualnej, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 nie uzewn\u0119trzniaj\u0105?<\/strong><\/p>\n

– Nie jest z tym dobrze. Znam wielu zapalonych fan\u00f3w SF, ale \u015brednia ich wieku to oko\u0142o 50 lat. To nie jest pasja m\u0142odego pokolenia. Na przyk\u0142ad od d\u0142u\u017cszego czasu szuka\u0142em studenta, kt\u00f3ry napisa\u0142by prac\u0119 o fanzinach, zwi\u0105zanych z fantastyk\u0105. W ci\u0105gu pi\u0119tnastoletnich poszukiwa\u0144 znalaz\u0142em dw\u00f3ch, z czego jeden zrezygnowa\u0142 ze studi\u00f3w. Mo\u017ce temu drugiemu si\u0119 uda.<\/p>\n

Polska to ojczyzna przynajmniej trzech wybitnych autor\u00f3w SF: Stanis\u0142awa Lema, Janusza Zajdla i Adama Wi\u015bniewskiego-Snerga. Ka\u017cdy jedyny w swoim rodzaju, wszyscy jednak na sw\u00f3j spos\u00f3b ustosunkowuj\u0105cy si\u0119 do polityki. Czy proz\u0119 braci Strugackich odczytuje Pan r\u00f3wnie\u017c jako swoiste rozliczenie z realiami Zwi\u0105zku Radzieckiego?<\/strong><\/p>\n

– Prosz\u0119 Pani. Oni si\u0119 z niczym nie rozliczali. Rozliczamy si\u0119 z czym\u015b, co przemin\u0119\u0142o. R\u00f3\u017cni \u201eodwa\u017cni\u201d krytycy rozliczaj\u0105 si\u0119 z ZSRR teraz, a oni, gdy Zwi\u0105zek Radziecki trwa\u0142 i trz\u0105s\u0142 po\u0142ow\u0105 \u015bwiata, zajmowali si\u0119 czym\u015b o wiele trudniejszym: krytycznym uczestnictwem. Byli lud\u017ami swojego pokolenia, radzieckimi inteligentami, kt\u00f3rzy usi\u0142owali, cz\u0119sto przekraczaj\u0105c granic\u0119 ryzyka, jako\u015b temu p\u0119dz\u0105cemu przez dwudziesty wiek smokowi doradza\u0107, ostrzega\u0107 go, ukierunkowywa\u0107 – przestrzegali przed fanatyzmem, g\u0142upim biurokratyzmem, niszczeniem inteligencji, kompletn\u0105 amoralno\u015bci\u0105 systemu. A smok jak to smok: to splun\u0105\u0142 ogniem, to tr\u0105ci\u0142 skrzyd\u0142em, to tupn\u0105\u0142 \u0142ap\u0105 \u2013 i wtedy trzeba by\u0142o si\u0119 przytai\u0107, co\u015b dla chleba opublikowa\u0107 na Syberii itd. itp. A potem wszystko zaczyna\u0142o si\u0119 od pocz\u0105tku…<\/p>\n

Dzisiejsze pokolenie tego nie rozumie. Wydaje mu si\u0119, \u017ce nale\u017ca\u0142o i mo\u017cna by\u0142o by\u0107 odwa\u017cniejszym, bardziej zdecydowanym: pisa\u0107 otwarte pamflety, demonstrowa\u0107 itd. Ot\u00f3\u017c mo\u017cna by\u0142o tylko za cen\u0119 spektakularnego zaprzestania rzeczywistego oporu, bo otwarta opozycja albo gin\u0119\u0142a, albo sz\u0142a do oboz\u00f3w, albo by\u0142a wyrzucana z kraju i ostatecznie l\u0105dowa\u0142a w obj\u0119ciach CIA, gdy\u017c trwa\u0142a zimna wojna. Strugaccy wiedzieli, \u017ce najwi\u0119cej jest z nich po\u017cytku wtedy, kiedy nie siedz\u0105 w wiezieniu lecz pisz\u0105 i wydaj\u0105 ksi\u0105\u017cki<\/a>. Nie chcieli te\u017c by\u0107 zdrajcami w\u0142asnego pa\u0144stwa \u2013 wszak nie wszystko by\u0142o w nim z\u0142e… Naprawd\u0119 trudno sobie wyobrazi\u0107 dylematy, kt\u00f3re mieli w owym czasie i oni, i ca\u0142a demokratyczna, rosyjska inteligencja.<\/p>\n

\u201eStrugackiana\u201d nie doczeka\u0142y si\u0119 dotychczas wydania ksi\u0105\u017ckowego. Mo\u017ce i lepiej, bo mo\u017cna je b\u0119dzie uzupe\u0142ni\u0107, cho\u0107by o polsk\u0105 recepcj\u0119 rosyjskich autor\u00f3w. Czy uwa\u017ca Pan, i\u017c do tematu warto jeszcze powr\u00f3ci\u0107?<\/strong><\/p>\n

– \u201eStrugackiana\u201d s\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0105 wa\u017cn\u0105 przede wszystkim dla mnie. Zawieraj\u0105 pewne dane o rosyjskiej recepcji mojej ksi\u0105\u017cki<\/a> \u201eBracia Strugaccy (zarys tw\u00f3rczo\u015bci)\u201d. To by\u0142a niesamowita sprawa. Rzecz w 2004 roku, w dziesi\u0119\u0107 lat po druku w Polsce, zosta\u0142a wydana po rosyjsku, w 12 tomie \u201eDzie\u0142 zebranych\u201d Strugackich. Nie s\u0142ysza\u0142em, aby kt\u00f3rykolwiek z polskich rusycyst\u00f3w dost\u0105pi\u0142 por\u00f3wnywalnego zaszczytu, a ja przecie\u017c nie jestem wybitnym polskim rusycyst\u0105, najwy\u017cej rusycyst\u0105-amatorem.<\/p>\n

Ta publikacja mia\u0142a swoje konsekwencje. Ksi\u0105\u017ck\u0119 zacz\u0119to za granic\u0105 recenzowa\u0107, zacz\u0105\u0142em troch\u0119 pisywa\u0107 w ramach prac rosyjskiego klubu \u201eLudien\u00f3w\u201d, zajmuj\u0105cego si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Strugackich i rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142e polemiki. \u201eStrugackiana\u201d gromadz\u0105 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych materia\u0142\u00f3w (troch\u0119 jeszcze zosta\u0142o do opublikowania). Zdecydowa\u0142em si\u0119 my\u015ble\u0107 o ich upublicznieniu, bo pokazuj\u0105 kapitalny \u2013 moim zdaniem \u2013 problem: jak ludzie r\u00f3\u017cnych kultur potrafi\u0105 nawzajem si\u0119 czyta\u0107, jak nie mog\u0105 si\u0119 porozumie\u0107, ale d\u0105\u017c\u0105 do zgody. Okaza\u0142o si\u0119 tak\u017ce, \u017ce w mojej monografii by\u0142o sporo niedostatk\u00f3w – winny jestem czytelnikom ich wskazanie, a recenzenci oraz polemi\u015bci bardzo starannie je wypunktowali.<\/p>\n

\"\"<\/a>Ale mo\u017ce rzeczywi\u015bcie zgromadz\u0119 i przedrukuj\u0119 tak\u017ce polskie recenzje moich \u201eBraci Strugackich\u201d, by\u0142o ich sze\u015b\u0107.
\nInn\u0105 spraw\u0105 jest ewentualne napisanie o polskich przek\u0142adach i recepcji tw\u00f3rczo\u015bci Strugackich (s\u0105 nawet pewne zagadki, kt\u00f3re warto rozwi\u0105za\u0107 – na przyk\u0142ad z jakiej w zasadzie wersji orygina\u0142u \u201ePrzenicowanego \u015bwiata\u201d by\u0142o sporz\u0105dzane ostatnie wydanie polskie). Nie jestem jednak pewien, czy to ja powinienem napisa\u0107 ten artyku\u0142. Pracuj\u0119 nad innym pomys\u0142em, przygotowaniem do druku moich \u201eList\u00f3w z Moskwy\u201d – \u201epowie\u015bci epistolarnej\u201d pokazuj\u0105cej, jak w drugiej po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych m\u0142ody cz\u0142owiek poznaje Rosj\u0119, pewne z\u0142udzenia traci, a pewn\u0105 wiedz\u0119 zyskuje. Nie b\u0119d\u0119 pisa\u0142, co tam b\u0119dzie, bo to czytelnicy powinni odkry\u0107.<\/p>\n

Dzisiejszy \u015bwiat to domena obrazu. W przypadku SF \u2013 adaptacji filmowych, kt\u00f3re – chc\u0105 czy nie – sp\u0142ycaj\u0105 przes\u0142ania ksi\u0105\u017cek. Pa\u0144skim zdaniem wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia do re\u017cyser\u00f3w mia\u0142 Stanis\u0142aw Lem czy bracia Strugaccy?<\/strong><\/p>\n

– Trudno powiedzie\u0107. W obu wypadkach mamy do czynienia z jedn\u0105 adaptacj\u0105 genialn\u0105 (Tarkowski przeni\u00f3s\u0142 na ekran i \u201eSolaris\u201d Lema i \u201ePiknik na skraju drogi\u201d Strugackich), jakimi\u015b filmami s\u0142abymi (np. \u201eCzarodzieje\u201d wg. \u201ePoniedzia\u0142ek zaczyna si\u0119 w sobot\u0119\u201d Strugackich\u00a0czy film Piestraka, ekranizuj\u0105cy jedn\u0105 z opowie\u015bci o pilocie Pirxie) i paroma dzie\u0142ami na \u015brednim poziomie. Zdaje si\u0119, \u017ce Strugackich przenoszono na ekran mniej wi\u0119cej tyle samo razy, co Lema. Przypominam sobie z dziesi\u0119\u0107 ekranizacji Strugackich, a Lech Keller wylicza w \u201eActa Lemiana\u201d 11 ekranizacji Lema. W ka\u017cdym razie obie grupy film\u00f3w warte s\u0105 artyku\u0142\u00f3w. Mo\u017ce co\u015b z tym zrobi\u0119…<\/p>\n

Na pytanie o przysz\u0142o\u015b\u0107 SF si\u0119 nie odwa\u017c\u0119, ale jaka jest, Pa\u0144skim zdaniem jej obecna kondycja?<\/strong><\/p>\n

– Nie ma dzi\u015b sensu m\u00f3wi\u0107 tylko o SF. Granice fantastycznych gatunk\u00f3w wymiesza\u0142y si\u0119. Raczej nale\u017cy pyta\u0107 o ca\u0142\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0119 literack\u0105. Jej stan jest za\u015b doskona\u0142y, w czym orientuj\u0119 si\u0119, jako \u017ce od paru lat jestem jurorem Nagrody Literackiej im. Jerzego \u017bu\u0142awskiego i czytam nowo\u015bci. Co prawda nie ma ju\u017c Lema, czy Zajdla, ale s\u0105 Sapkowski i Dukaj, kt\u00f3rzy z powodzeniem pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 \u017cyj\u0105cych klasyk\u00f3w. Jest du\u017ca grupa solidnych, dobrych pisarzy jak Huberath, Ka\u0144toch, Brzezi\u0144ska, Piskorski. S\u0105 te\u017c bardzo utalentowani m\u0142odzi, np.: Szostak, Protasiuk, Twardoch, Kosik, Orbitowski. Ilo\u015bciowo produkcja w tym gatunku tak\u017ce jest zauwa\u017calna, np. w 2010 roku ukaza\u0142o si\u0119 ponad 70 nowych powie\u015bci, stabilnie wychodz\u0105 dwa miesi\u0119czniki, a corocznie jeszcze po par\u0119 tytu\u0142\u00f3w pr\u00f3buje utrzyma\u0107 si\u0119 na rynku (wspominam tylko o drukach \u201ena papierze\u201d, nie uwzgl\u0119dniam Internetu).<\/p>\n

Jest te\u017c w tym kraju kilkudziesi\u0119ciu literaturoznawc\u00f3w, zajmuj\u0105cych si\u0119 fantastyk\u0105 literack\u0105. To nie tylko wielkie nazwiska, jak Maria Janion, Andrzej Zgorzelski, Antoni Smuszkiewicz. Dzia\u0142a w tej dziedzinie sporo badaczy m\u0142odszych pokole\u0144. Na koniec dodam, \u017ce obecnie trwaj\u0105 prace nad internetow\u0105 encyklopedi\u0105 fantastyki, wi\u0119c nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce gatunek ten zyska tak\u0105 otoczk\u0119 informacyjn\u0105, jakiej nie ma ca\u0142a reszta gatunk\u00f3w literackich uprawianych w Polsce. Podstaw\u0105 powodzenia fantastyki jest ta prawda oczywista, \u017ce jest ona gatunkiem komercyjnym, domen\u0105 kultury popularnej i tworz\u0105ce j\u0105 ksi\u0105\u017cki – pod warunkiem przestrzegania okre\u015blonych, gatunkowych regu\u0142 – mog\u0105 zaistnie\u0107 na rynku. Fantastyka sama mo\u017ce si\u0119 utrzyma\u0107. Co prawda niekiedy jest tak, \u017ce tylko te regu\u0142y s\u0105 przestrzegane, wi\u0119c ca\u0142a ksi\u0105\u017cka to bezgu\u015bcie – ale norm\u0105 jest raczej sytuacja, kiedy poza przestrzeganiem norm pisarz jest wolny w swoich wyborach, wiec mo\u017ce jeszcze sporo tre\u015bci do swojego utworu wsadzi\u0107. Mog\u0105 to by\u0107 tre\u015bci artystyczne, polityczne, \u015bwiatopogl\u0105dowe itd.<\/p>\n

St\u0105d wi\u0119c utw\u00f3r fantastyczny mo\u017ce by\u0107 nie tylko utworem fantastycznym, ale tak\u017ce pokoleniowym manifestem, czy realistycznym obrazem polskiej rzeczywisto\u015bci (casus<\/em> horror\u00f3w \u0141ukasza Orbitowskiego). Paradoksalnie, fantastyka jest wi\u0119c w swoich ideowych i artystycznych wyborach swobodniejsza od wsp\u00f3\u0142czesnej literatury wysokoartystycznej, kt\u00f3ra – paradoksalnie – musi trzyma\u0107 si\u0119 okre\u015blonej mody, estetycznej i politycznej, \u017ceby zdoby\u0107 uznanie mecenas\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej tych z rz\u0105dz\u0105cego w polskiej kulturze \u201esalonu\u201d.<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119!<\/strong><\/p>\n

Rozmawia\u0142a: Beata Traciak<\/strong><\/span><\/p>\n

<\/strong>\u00a0<\/p>\n

Na zdj\u0119ciach: Wojciech Kajtoch oraz W. K. w otoczeniu przyjaci\u00f3\u0142 (Krak\u00f3w, rok 2009): z lewej zmar\u0142y w 2010 r. filozof spo\u0142eczny Rafa\u0142 G\u00f3rski, z prawej – w\u00f3wczas red. nacz. \u201eUlicy Wszystkich \u015awi\u0119tych\u201d Lech L. Przychodzki<\/em><\/p>\n

<\/em>http:\/\/www.wiadomosci24.pl\/artykul\/taki_ze_mnie_8222_wanka_wstanka_wywiad_z_dr_hab_wojciechem_227608.html<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojciech Kajtoch urodzi\u0142 si\u0119 w 1957 roku w Krakowie. W 1980 r. uko\u0144czy\u0142 filologi\u0119 polsk\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jego zainteresowania<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-3768","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nTaki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wojciech Kajtoch urodzi\u0142 si\u0119 w 1957 roku w Krakowie. W 1980 r. uko\u0144czy\u0142 filologi\u0119 polsk\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jego zainteresowania\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-03-12T16:29:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:20:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka“. Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem\",\"datePublished\":\"2012-03-12T16:29:13+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:20:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\"},\"wordCount\":2602,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg\",\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\",\"name\":\"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka\\\". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg\",\"datePublished\":\"2012-03-12T16:29:13+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:20:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka“. Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka\". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka\". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Wojciech Kajtoch urodzi\u0142 si\u0119 w 1957 roku w Krakowie. W 1980 r. uko\u0144czy\u0142 filologi\u0119 polsk\u0105 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Jego zainteresowania","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-03-12T16:29:13+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:20:07+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"13\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka“. Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem","datePublished":"2012-03-12T16:29:13+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:20:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/"},"wordCount":2602,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg","articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/","name":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka\". Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg","datePublished":"2012-03-12T16:29:13+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:20:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/03\/041.10.2006-Wojciech-kajtoch.Fot_.Marek_Lasyk-150x150.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/taki-ze-mnie-wanka-wstanka-wywiad-z-dr-hab-wojciechem-kajtochem\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Taki ze mnie \u201eWa\u0144ka-wsta\u0144ka“. Wywiad z dr hab. Wojciechem Kajtochem"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3768\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}