<\/p>\n
Stosunki polska mniejszo\u015b\u0107 narodowa \u2013 pa\u0144stwo litewskie<\/strong><\/span><\/p>\n Motuzas w wywiadzie udzielonym Jackowi Komarowi w roku 1999 t\u0142umaczy\u0142, i\u017c dla wsp\u00f3lnot mniejszo\u015bciowych pa\u0144stwo litewskie przeznacza rocznie p\u00f3\u0142 miliona lit\u00f3w. Przyznaje on, \u017ce nie jest to wiele, je\u015bli we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119, i\u017c na inne programy, nieraz o znikomym znaczeniu spo\u0142ecznym przeznacza si\u0119 trzy – cztery razy wi\u0119cej[1]<\/a>. Jednocze\u015bnie sprzeciwia si\u0119 refleksjom polityk\u00f3w \u0142otewskich i esto\u0144skich, kt\u00f3rzy zastanawiaj\u0105 si\u0119, \u201eczy finansowanie mniejszo\u015bci w og\u00f3le ma sens\u201d, wed\u0142ug nich, sprzyja to tworzeniu si\u0119 swoistej enklawy, getta narodowego. Obawy te Motuzasowi wydaj\u0105 si\u0119 bezpodstawne, gdy\u017c finansowane przez rz\u0105d litewski projekty nie maj\u0105 na celu izolacji czy politykowania, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci z trzydziestu dziewi\u0119ciu zarejestrowanych organizacji mniejszo\u015bciowych na Litwie ma charakter humanitarny. Motuzas uwa\u017ca, \u017ce organizacje polskie na Litwie s\u0105 potrzebne, <\/em>poniewa\u017c: <\/em>\u201eJe\u015bli cz\u0142owiek zna swoj\u0105 kultur\u0119, histori\u0119 swojego narodu, to tym bardziej szanuje pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym mieszka, staje si\u0119 jego patriot\u0105\u201d[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Ananas Valionis w wywiadzie udzielonym dziennikarzowi Salonu Polskiego<\/em> stwierdzi\u0142, \u017ce je\u015bli chodzi o pojednanie – cho\u0107by symboliczne – mi\u0119dzy mniejszo\u015bci\u0105 polsk\u0105 a ludno\u015bci\u0105 litewsk\u0105, to wydaje si\u0119, i\u017c jeszcze d\u0142ugo przyjdzie na nie poczeka\u0107. Jako przyk\u0142ad podaje przypadek z listopada 1999 roku, kiedy to ods\u0142oni\u0119to w Sejnach pomnik biskupa-poety, Antanasa Baranauskasa, \u017cyj\u0105cego na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Litwini niezw\u0142ocznie nazwali go polakofilem, Polacy za\u015b litwomanem, jeszcze inni twierdzili, \u017ce by\u0142 agentem caratu. Spowodowa\u0142o to protestowa\u0142y \u015brodowiska polskiego w Sejnach, wybuch\u0142a kolejna \u201ewojna pomnikowa\u201d. Podsumowuj\u0105c, rozm\u00f3wca stwierdzi\u0142, i\u017c \u201epo obu stronach s\u0105 radyka\u0142owie, co budzi obawy, \u017ce zamiast pojednania dojdzie do kolejnych dyskusji i spor\u00f3w\u201d[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug dziennikarki Gazety Wile\u0144skiej<\/em>, Lucyny Dowdo, za uzewn\u0119trznienie braku tolerancji wobec mniejszo\u015bci polskiej mo\u017ce uchodzi\u0107 konferencja, zorganizowana w Sejmie Litewskim na temat praw cz\u0142owieka i samorz\u0105dno\u015bci lokalnej, na kt\u00f3rej dyskutowano g\u0142\u00f3wnie o tym, kto kogo bardziej krzywdzi w powiecie wile\u0144skim \u2013 Litwini Polak\u00f3w czy odwrotnie[4]<\/a>. Spotkanie przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w wymian\u0119 wzajemnych zarzut\u00f3w mi\u0119dzy przedstawicielami Vilniji[5]<\/a><\/em> i samorz\u0105du rejonu wile\u0144skiego. Przy tym kwestie, jakie szko\u0142y i zespo\u0142y ludowe s\u0105 na Wile\u0144szczy\u017anie lepiej finansowane \u2013 polskie czy litewskie – nale\u017ca\u0142y do problem\u00f3w najpowa\u017cniejszych i najszerzej dyskutowanych. M\u00f3wiono tak\u017ce obszernie o \u0142amaniu praw mniejszo\u015bci litewskiej w Rudaminie[6]<\/a>.<\/span><\/p>\n Pytaj\u0105c o rozwi\u0105zanie konfliktu na linii mniejszo\u015b\u0107 polska \u2013 pa\u0144stwo litewskie, wa\u017cna wydaje si\u0119 by\u0107 wypowied\u017a dziekana Wydzia\u0142u Historii Uniwersytetu Wile\u0144skiego. G\u0142\u00f3wne zadanie historyka Alfredas Bumblauskas[7]<\/a> widzi w analizie dziej\u00f3w historycznych r\u00f3\u017cnych grup kulturowych, mieszkaj\u0105cych na terenie Wile\u0144szczyzny. Zdaje on sobie spraw\u0119, \u017ce niemo\u017cliwe jest wypracowanie wsp\u00f3lnego dla wszystkich pogl\u0105du na okre\u015blone wydarzenia historyczne. Przedstawiciele r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci i warstw spo\u0142ecznych okre\u015blone sytuacje widz\u0105 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Rozwi\u0105zanie konflikt\u00f3w mniejszo\u015bci z og\u00f3\u0142em ludno\u015bci rysuje Alfredas Bumblauskas \u201ew oparciu si\u0119 nie na tolerancji, lecz na fundamentalnej tolerancji<\/em>, kt\u00f3ra by polega\u0142a mi\u0119dzy innymi na zamienieniu si\u0119 sk\u00f3rami<\/em>, na spojrzeniu na fakty historyczne z punktu widzenia oponenta\u201d[8]<\/em><\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n Definicja s\u0142ownikowa s\u0142owa \u201etolerancja\u201d zamieszczona przez Jaros\u0142awa Cytry\u0144skiego na \u0142amach Gazety Wile\u0144skiej<\/em> brzmi nast\u0119puj\u0105co: szacunek dla cudzych pogl\u0105d\u00f3w, wierze\u0144, upodoba\u0144 r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 od w\u0142asnych; wyrozumia\u0142o\u015b\u0107, pob\u0142a\u017canie wobec jakiego\u015b zjawiska. Na Litwie sporo m\u00f3wi si\u0119 o tolerancji wobec mniejszo\u015bci narodowych, Cytry\u0144ski stwierdza, \u017ce niestety, najcz\u0119\u015bciej w takich przypadkach chodzi o pob\u0142a\u017canie, a nie o szacunek[9]<\/a>. Wed\u0142ug niego s\u0142owo tolerancja jest z\u0142ym odpowiednikiem dla oczekiwa\u0144 mniejszo\u015bci narodowych. Nie chodzi bowiem o pob\u0142a\u017canie czy nawet o wyrozumia\u0142o\u015b\u0107, tylko o akceptacj\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 (niezale\u017cnie od kraju) powinna ostatecznie zaakceptowa\u0107 fakt istnienia mniejszo\u015bci, przyj\u0105\u0107 go do \u015bwiadomo\u015bci i pogodzi\u0107 si\u0119 z nim. Uwa\u017ca on, \u017ce nie nale\u017cy mniejszo\u015bci traktowa\u0107 z g\u00f3ry, na zasadzie starszego lub wi\u0119kszego brata, tylko jako r\u00f3wnorz\u0119dnego partnera, kt\u00f3ry wnosi co\u015b swego i niepowtarzalnego do kolorytu danego pa\u0144stwa. Narodom Szwajcarii i Finlandii to si\u0119 uda\u0142o, mo\u017ce to si\u0119 uda\u0107 tak\u017ce na Litwie, potrzebne s\u0105 tylko dobre ch\u0119ci, oczywi\u015bcie po ka\u017cdej ze stron. Cytry\u0144ski zaznacza jednak: \u201eJe\u015bli chodzi o branie przyk\u0142adu z politycznej poprawno\u015bci z USA, nie wydaje mi si\u0119,\u00a0i\u017c sam fakt, \u017ce w strukturach w\u0142adzy wszystkich szczebli znajdzie si\u0119 6,9% Polak\u00f3w – jeszcze nie b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142 o szacunku dla miejscowych Polak\u00f3w ze strony Litwin\u00f3w, tylko o wy\u017cej cytowanym pob\u0142a\u017caniu\u201d[10]<\/a>. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Ewelina Danowska<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> J. J. Komar, Parytet musi by\u0107 zachowany, wywiad z Remigijusem Motuzasem\u2026<\/em>;<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> Tam\u017ce;<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> P. Wysocki, Rozmowa z ambasadorem Republiki Litewskiej dr Antanasem Valionisem<\/em>, \u201eSalon Polski\u201d 2000, nr 4, www.salonpolski.com.pl;<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> L. Dowdo, Samorz\u0105d contra Vilnija, Mia\u0142o by\u0107 o prawach cz\u0142owieka<\/em>, \u201eGazeta Wile\u0144ska\u201d 1999, nr 28;<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> Vilnija<\/em> \u2013 jest to litewska nacjonalistyczna organizacja spo\u0142eczna, znana z antypolskich wyst\u0105pie\u0144;<\/p>\n<\/div>\n