\u00a0<\/p>\n
III. Kwestie narodowo\u015bciowe w spo\u0142ecze\u0144stwie litewskim wczoraj i dzi\u015b<\/strong><\/span><\/p>\n <\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n Nacjonalizm a nowoczesne tendencje narodowo\u015bciowe<\/strong><\/span><\/p>\n W ci\u0105gu istnienia odrodzonego pa\u0144stwa litewskiego kwestia integracji mniejszo\u015bci narodowych do \u017cycia pa\u0144stwowego by\u0142a tematem ci\u0105gle aktualnym[1]<\/a>. Stosunki pomi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 litewsk\u0105 a mniejszo\u015bciami narodowymi <\/strong>na Litwie w przeci\u0105gu ca\u0142ego XX wieku by\u0142y dra\u017cliwe. Jednak\u017ce zaraz po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przez Litw\u0119 mniejszo\u015bci poczu\u0142y si\u0119 powa\u017cnie zagro\u017cone. W okresie w\u0142adzy komunistycznej ich status nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od tego, jaki mieli Litwini. Teraz za\u015b, po wyzwoleniu, kiedy to na transparencie mityngu Sajudisu<\/em> w Wil\u00adnie na placu Katedralnym widnia\u0142 napis, okre\u015blaj\u0105cy miejsce mniejszo\u015bci narodowych na Litwie: \u201e\u017bydzi do Izraela, Rosjanie do Rosji, a Polacy do krematorium\u201d, <\/em>poczuli si\u0119 zagro\u017ceni przejawami litewskiego nacjonalizmu.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Jan Ciechanowicz opisa\u0142 sytuacj\u0119 mniejszo\u015bci polskiej z prze\u0142omu lat 80\/90. jeszcze dobitniej: \u201ePozmieniano nazwy wsi i ulic z j\u0119zyka polskiego na rosyjski i litewski, nawet niekt\u00f3re nagrobki na cmentarzach. W starych polskich ko\u015bcio\u0142ach nadal znajduj\u0105 si\u0119 sk\u0142ady cementu. Nadal profanuje si\u0119 polskie groby, wybija szyby w polskich szko\u0142ach, bije dzieci w drodze do dom\u00f3w. 27. grudnia 1989 roku uczniowie litewskich szk\u00f3\u0142 z Wilna dokonali bestialskiego aktu wandalizmu, niszcz\u0105c na wile\u0144skim cmentarzu kilkadziesi\u0105t polskich nagrobk\u00f3w. W Sylwestra 1989 roku w polskiej Wile\u0144skiej Szkole \u015aredniej nr 5 powybijano wszystkie okna. (…) Na cmentarzu na Rossie zniszczono groby si\u00f3str misjonarek polskich.(…) Polskiej m\u0142odzie\u017cy prawie nie przyjmuje si\u0119 na wy\u017csze uczelnie. (…) Prawie nie ma w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w lekarzy, a Litwini cz\u0119sto szykanuj\u0105 polskich pacjent\u00f3w, wr\u0119cz odmawiaj\u0105c pomocy lekarskiej, czego powodem jest brak znajomo\u015bci j\u0119zyka litewskiego(…)\u201d[2]<\/a>.<\/span><\/p>\n Wojny mi\u0119dzy narodami, podzia\u0142 terytori\u00f3w, histo\u00adrii oraz warto\u015bci kulturalnych, maj\u0105ce swoje pod\u0142o\u017ce w nacjonalizmie, zapocz\u0105tkowywane s\u0105 najcz\u0119\u015bciej przez literat\u00f3w i przedstawicieli nauk humanistycz\u00adnych, kontynuowane przez publicyst\u00f3w i dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych, a dopiero p\u00f3\u017aniej trafiaj\u0105 w r\u0119ce <\/em>wojskowych. Paulius Subacius na \u0142amach Polis <\/em>stwierdza: \u201eZazwyczaj poeta jako pierwszy ry\u00adsuje na kartce papieru lini\u0119 frontu, okre\u015bla ewentual\u00adne \u0142upy wojenne, rozdaje bro\u0144, a co najwa\u017cniejsze – wskazuje przyczyny wojny i tworzy trwa\u0142y obraz wroga, bez kt\u00f3rego trudno sobie wyobrazi\u0107 prawdzi\u00adwy zapa\u0142 patriotyczny\u201d[3]<\/a>.<\/span><\/p>\n Mi\u0142osz w ksi\u0105\u017cce pod tytu\u0142em Szukanie Ojczyzny <\/em>wyja\u015bnia to nast\u0119puj\u0105co: \u201ejednoj\u0119zyczno\u015b\u0107 stawa\u0142a si\u0119 obsesj\u0105 litewskich dzia\u0142aczy. Litw\u0119 nowoczesn\u0105 zrodzi\u0142a nie historia, ale filologia\u201d[4]<\/a>. Powodem d\u0105\u017cenia ku jednoj\u0119zyczno\u015bci jest mi\u0119dzy innymi ci\u0105gle \u017cywy w \u015bwiadomo\u015bci wielu etnicznych Litwin\u00f3w niedobry stereotyp S\u0142owian \u2013 nierob\u00f3w i przeciwstawiany mu stereotyp pracowitych Ba\u0142t\u00f3w. Obraz taki spotka\u0107 mo\u017cna ju\u017c u Griniusa w pierwszej po\u0142owie XX wieku. Przy czym w tym wypadku nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017cej r\u00f3\u017cnicy w orientacji i dziedzictwie kulturowym, ale ma si\u0119 na my\u015bli pochodzenie etniczne na pod\u0142o\u017cu genetycznym. Tymczasem Siemienowicz zwraca uwag\u0119, \u017ce olbrzymia wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rych nazywano Litwinami – na przestrzeni kilku wiek\u00f3w do rozbior\u00f3w, a nawet przez kilkadziesi\u0105t lat po rozbiorach, j\u0119zyka, kt\u00f3ry nazywamy teraz litewskim, nie rozumia\u0142o. Mieszka\u0144cami WKL byli przewa\u017cnie ludzie pochodzenia s\u0142owia\u0144skiego, a nie ba\u0142tyckiego, a proces wzajemnej infiltracji kultur oraz j\u0119zyk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa coraz bardziej zaciera\u0142y r\u00f3\u017cnice etniczne[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n W ostatnim stuleciu j\u0119zyk by\u0142 rozpatrywany jako jedna z g\u0142\u00f3wnych cech charakterystycznych narodu. Siemienowicz twierdzi, \u017ce nar\u00f3d Litwy sk\u0142ada si\u0119 nie tylko z etnicznych Litwin\u00f3w, dlatego pierwsze s\u0142owa konstytucji Lietuviu tauta<\/em> (Nar\u00f3d Litwin\u00f3w<\/em>), zamiast Lietuvos tauta<\/em> (Nar\u00f3d Litwy<\/em>) mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o etnicznym charakterze pa\u0144stwa[6]<\/a>.<\/span><\/p>\n Pochodzenie nacjonalizmu litewskiego trafnie ocenia Venclova: \u201eIstnieje wygodny spos\u00f3b t\u0142umaczenia si\u0119:(…) \u017ce Litwa to kraj okupowany i \u017ce trzeba wszystko po\u015bwi\u0119ci\u0107 sprawie ratowania litewskiego j\u0119zyka i kultury\u201d[7]<\/a>.<\/em><\/span><\/p>\n Na Litwie j\u0119zyk polski by\u0142 \u017cywotny we wszystkich strukturach pa\u0144stwowych w ci\u0105gu kilkuset lat i by\u0142 j\u0119zykiem dobrowolnie u\u017cywanym nie tylko w kr\u0119gu najbardziej wykszta\u0142conych i wp\u0142ywowych rodzin tak\u017ce w XX wieku. Nie by\u0142 to tak\u017ce j\u0119zyk zostawiony przez okupanta[8]<\/a>. Venclova stwierdza: \u201eNo bo i po co cz\u0142owiekowi ze Zwi\u0105zku Radzieckiego te (obce) j\u0119zyki? (…) Tym wa\u017cniejszy dla mnie sta\u0142 si\u0119 polski; i nie dla mnie jednego. Zna\u0142em kilkunastu ludzi, dla kt\u00f3rych te\u017c by\u0142 oknem na \u015bwiat. Przez lata spotykali\u015bmy si\u0119 w ksi\u0119garni polskiej na Giedymince<\/em>[9]<\/a> <\/em>(…). Dyskutowali\u015bmy albo \u017cartowali\u015bmy mi\u0119dzy sob\u0105 po polsku (…); Cz\u0119\u015bciowo z mi\u0142o\u015bci do polszczyzny, bo temu j\u0119zykowi zawdzi\u0119czali\u015bmy niejedno\u201d[10]<\/a>.<\/span><\/p>\n S\u0142owa Venclovy potwierdza Degutis: \u201eJa sam, studiuj\u0105c na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych na Uniwersytecie Wile\u0144skim, pozna\u0142em wielu miej\u00adscowych Polak\u00f3w. Dobrze m\u00f3wili po litewsku, stu\u00addiowali j\u0119zyk litewski, a w domu m\u00f3wili po polsku. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 z nich zaprzyja\u017ani\u0142em si\u0119, bywa\u0142em w ich domach i uwa\u017ca\u0142em Polak\u00f3w za najbli\u017cszy Li\u00adtwinom nar\u00f3d\u201d. [11]<\/a><\/span><\/p>\n Stosunki mi\u0119dzy Pol\u00adsk\u0105 i Litw\u0105 zaostrzy\u0142y si\u0119, gdy oba kraje odzyskiwa\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce powinno by\u0107 ina\u00adczej, w takich sytuacjach zazwyczaj s\u0105siedzi wspieraj\u0105 si\u0119 wza\u00adjemnie, tymczasem oba narody oddali\u0142y si\u0119 od siebie. Podobnie jak w dwudziestoleciu mi\u0119dzy\u00adwojennym, tak i w 1991 roku, kiedy to Litwa od\u00adtworzy\u0142a niepodleg\u0142e pa\u0144stwo, pocz\u0105tek nowych stosunk\u00f3w polsko-litewskich nie by\u0142 przyjazny.<\/span><\/p>\n Pisz\u0105c artyku\u0142 pod tytu\u0142em Czy zbli\u017cenie jest mo\u017cliwe?<\/em> Algimantas Degutis skierowa\u0142 do przewodnicz\u0105cego Og\u00f3lnopolskiego Klubu Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Litwy<\/em> Leona Brodowskiego pytanie \u201eCzy Litwini i Polacy zbli\u017c\u0105 si\u0119 do siebie?\u201d. Wed\u0142ug Brodowskie\u00adgo \u201etakie zbli\u017cenie jest nie tylko potrzebne, ale wr\u0119cz konieczne\u201d. Jego zdaniem \u201ed\u0105\u017c\u0105c do tego celu, za\u00adr\u00f3wno polska, jak i litewska strona musi jeszcze du\u017co popracowa\u0107. (\u2026) Najwa\u017cniejsze, \u017ceby\u015bmy si\u0119 nawzajem poznali i zrozumieli\u201d[12]<\/a>.<\/span><\/p>\n Znany polski historyk, autor ksi\u0105\u017cki Litwa i Litwini<\/em> – Henryk Wisner – twierdzi\u0142 natomiast, \u017ce mi\u0119dzy Po\u00adlakami i Litwinami nie ma wrogo\u015bci i mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 tylko o mi\u0119dzywojennych nieporozumieniach i ura\u00adzach. \u201eS\u0105dz\u0119, \u017ce z czasem te urazy przemin\u0105. Nieco d\u0142u\u017cej mo\u017ce to potrwa\u0107 w wojew\u00f3dztwie suwalskim, gdzie Litwini nie zak\u0142adaj\u0105 mieszanych rodzin, a ich dostatnie \u017cycie budzi zazdro\u015b\u0107 miejscowych Polak\u00f3w. Mam nadziej\u0119, \u017ce na Litwie zwyci\u0119\u017cy koncepcja Cze\u00ads\u0142awa Oki\u0144czyca – miejscowi Polacy wyjd\u0105 z getta i zaczn\u0105 integrowa\u0107 si\u0119 z narodem litewskim\u201d[13]<\/a>.<\/span><\/p>\n Wed\u0142ug Bogus\u0142awa Gru\u017cewskiego, polityka narodowo\u015bciowa w pa\u0144stwie zale\u017cy bardziej nie od decyzji Rz\u0105du, Parlamentu, Senatu czy w\u0142adz lokalnych, lecz od pogl\u0105d\u00f3w i zachowa\u0144 obywateli r\u00f3\u017cnej narodowo\u015bci. Pozytywne rozwi\u0105zanie tego typu problem\u00f3w le\u017cy na poziomie stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich[14]<\/a>.<\/span><\/p>\n W przypadku stosunk\u00f3w polsko-litewskich to w\u0142a\u015bnie pokonanie barier na poziomie stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich jest najtrudniejsze. O ile wydarzenia z ostatnich lat w polityce obu kraj\u00f3w wskazuj\u0105 na zbli\u017cenie mi\u0119dzy pa\u0144stwami, to kontakty poszczeg\u00f3lnych ludzi nie ulegaj\u0105 poprawie, a wr\u0119cz ulegaj\u0105 pogorszeniu. Przera\u017caj\u0105cy jest fakt, i\u017c wrogie nastawienie narodowo\u015bciowe da si\u0119 dostrzec w\u015br\u00f3d coraz to m\u0142odszego pokolenia.<\/span><\/p>\n Na najwi\u0119kszych litewskich portalach internetowych delfi.lt<\/em>, lrytas.lt<\/em> mo\u017cna spotka\u0107 mi\u0119dzy innymi takie komentarze litewskich internat\u00f3w: \u201ePrzeki<\/em> do Polski\u201d czy te\u017c \u201eGdyby\u015bmy mieli czo\u0142gi, to wszystkich tutejszych<\/em> potratowaliby\u015bmy czo\u0142gami\u201d[15]<\/a>. Po opublikowaniu informacji dotycz\u0105cej zamieszczenia tablic z nazwami ulic w j\u0119zyku litewskim i polskim w gminie Suderwa[16]<\/a> w portalu Delfi<\/em> ukaza\u0142 si\u0119 tytu\u0142 Istnieje<\/em> <\/em>zamiar<\/em> zalegalizowania dwuj\u0119zyczno\u015bci na Litwie Wschodniej<\/em> oraz 52 strony anonimowych komentarzy, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y niecenzuralne s\u0142owa. Najcz\u0119\u015bciej spotykanymi has\u0142ami by\u0142y: \u201ePolacy tu si\u0119 czuj\u0105 lepiej ni\u017c u siebie w domu…\u201d, \u201eLitwa dla Litwin\u00f3w, a komu si\u0119 to nie podoba, wynocha do Polski\u201d, \u201eWon z Wile\u0144szczyzny\u201d[17]<\/a>.<\/span><\/p>\n Jak mo\u017cna zaradzi\u0107 takim reakcjom m\u0142odego, wydawa\u0142oby si\u0119, nowoczesnego pokolenia Litwin\u00f3w, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105c z najnowszych osi\u0105gni\u0119\u0107 techniki, daj\u0105 wyraz swoim nacjonalistycznym pogl\u0105dom? Znany dzia\u0142acz \u015brodowiska polskiego w Wilnie, pose\u0142 do Parlamentu Litewskiego, Artur P\u0142okszto uwa\u017ca, \u017ce zamieszczane w litewskim portalu internetowym Delfi<\/em> antypolskie komentarze nawo\u0142uj\u0105 do wa\u015bni narodowo\u015bciowych[18]<\/a>. Parlamentarzysta ten zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w tej sprawie do Departamentu Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego: \u201eZapyta\u0142em, czy Delfi<\/em> informuje Pa\u0144stwowy Departament Bezpiecze\u0144stwa o tre\u015bci komentarzy, kt\u00f3re naruszaj\u0105 ustawodawstwo litewskie, bo do takiego informowania jest zobowi\u0105zany; zapyta\u0142em te\u017c, czy departament zna tre\u015b\u0107 antypolskich komentarzy i czy ich publikowanie nie jest sprzeczne z ustawodawstwem Republiki Litewskiej\u201d[19]<\/a>.<\/span><\/p>\n \u00a0Warto jednocze\u015bnie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce gdyby takie teksty zosta\u0142y wydrukowane w gazecie, to gazeta owa mia\u0142aby bardzo powa\u017cne problemy. Przy zamieszczaniu komentarzy na forum portalu internetowego, autorzy tekst\u00f3w pozostaj\u0105 bezkarni. W dobie zaawansowanej komputeryzacji, przy powszechnym dost\u0119pie do Sieci, ci\u0119\u017cko jest kontrolowa\u0107 wszystkie informacje, kt\u00f3re s\u0105 \u201ewrzucane\u201d do Internetu. Pami\u0119ta\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce wymienione portale internetowe ciesz\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105. Po wej\u015bciu na forum internetowe znajduj\u0105ce si\u0119 pod ka\u017cdym artyku\u0142em przeczyta\u0107 mo\u017cna, i\u017c zamieszczane informacje odsy\u0142ane s\u0105 do centrum obs\u0142ugi portalu, kt\u00f3ry decyduje, czy nie obra\u017caj\u0105 one uczu\u0107 i godno\u015bci[20]<\/a>. Wobec tego powstaje pytanie, kto decyduje o obra\u017caniu uczu\u0107 w centrum obs\u0142ugi portalu i dla kogo prowokowanie nacjonalistycznej debaty jest korzystne?<\/span><\/p>\n Nast\u0119pnym przyk\u0142adem ci\u0105gle \u017cywych wa\u015bni w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy na Litwie mog\u0105 by\u0107 niedawne wydarzenia w wile\u0144skiej Szkole \u015aredniej nr 14 w Jerozolimce. Nauczanie w szkole od wielu lat odbywa si\u0119 w dwu j\u0119zykach \u2013 polskim i litewskim. W ko\u0144cu marca roku 2003 dosz\u0142o tam do konfliktu pomi\u0119dzy uczniami obu narodowo\u015bci. W b\u00f3jce uczestniczy\u0142o oko\u0142o 50 uczni\u00f3w, m\u0142odzie\u017c obrzuca\u0142a si\u0119 nawzajem wyzwiskami i s\u0142owami niecenzuralnymi, opluwa\u0142a si\u0119. Uczniowie klas litewskich za\u017c\u0105dali \u201ewynochy Polak\u00f3w z ich szko\u0142y\u201d, dosz\u0142o do interwencji policji[21]<\/a>.<\/span><\/p>\n Spraw\u0119 t\u0119 zbada\u0142a specjalnie powo\u0142ana przez w\u0142adze miasta komisja. Jej cz\u0142onek, przewodnicz\u0105cy Macierzy Szkolnej<\/em>, radny J\u00f3zef Kwiatkowski, poinformowa\u0142, \u017ce komisja ustali\u0142a powa\u017cne luki w pracy pozalekcyjnej i wychowawczej szko\u0142y, a tak\u017ce wskaza\u0142a na brak dzia\u0142a\u0144 integracyjnych w szkolnym \u015brodowisku. Ambasador Polski w Wilnie, Jerzy Bahr z kolei uzna\u0142, \u017ce konflikt ten nie mia\u0142 pod\u0142o\u017ca narodowo\u015bciowego. \u201eUwa\u017cam, \u017ce konflikt ten mia\u0142 inny charakter, ale w danej chwili uleg\u0142 jakiemu\u015b dramatycznemu spi\u0119trzeniu i tak\u0105 przybra\u0142 posta\u0107. Trzeba te\u017c bra\u0107 poprawk\u0119 na to, \u017ce to jest m\u0142odzie\u017c, a ona nie odmierza tak s\u0142\u00f3w, jak my odmierzamy\u201d \u2013 powiedzia\u0142 ambasador Bahr[22]<\/a>.<\/span><\/p>\n Giedrius Kiaulakis z litewskiego Centrum Inicjatyw Obywatelskich<\/em> napisa\u0142 niezwykle wa\u017cn\u0105 prac\u0119, badaj\u0105c\u0105 zjawisko prawicowego ekstremizmu w dzisiejszej Litwie[23]<\/a>. Broszurka skupia si\u0119 na czterech podstawowych ruchach wsp\u00f3\u0142czesnego litewskiego nacjonalizmu i faszyzmu: Litewskiej Partii Narodowo-Demokratycznej<\/em>, M\u0142odolitwinach<\/em> (Jaunalietuvininkai<\/em>), Litewskim Zwi\u0105zku Wolno\u015bci <\/em>oraz skinnheadach<\/em>. Autor analizuje histori\u0119, rozw\u00f3j tych organizacji oraz pr\u00f3buje oceni\u0107 ich rzeczywiste wp\u0142ywy na obecne litewskie spo\u0142ecze\u0144stwo. Z niepokojem zauwa\u017ca, \u017ce wp\u0142ywy te, mimo, \u017ce nie s\u0105 zbyt powa\u017cne, z ka\u017cdym rokiem rosn\u0105, a dzieje si\u0119 tak za spo\u0142ecznym przyzwoleniem. Organy \u015bcigania, zdaniem autora, mimo, i\u017c posiadaj\u0105 wszystkie niezb\u0119dne instrumenty prawne, w\u0142a\u015bciwie patrz\u0105 na litewskich nacjonalist\u00f3w przez palce. Kiaulakis w swojej pracy analizuje tak\u017ce system prawny Republiki Litewskiej pod k\u0105tem przeciwdzia\u0142ania ekstremizmowi, antysemityzmowi, faszyzmowi i rasizmowi.<\/span><\/p>\n Postawy skrajnie narodowo\u015bciowe dostrzec mo\u017cna tak\u017ce w \u015brodowisku polskoj\u0119zycznym na Litwie. Remigijus Motuzas[24]<\/a> sygnalizuje, \u017ce je\u015bli przeanalizuje si\u0119 artyku\u0142y w polskiej prasie na Litwie, to mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c w \u017caden spos\u00f3b nie s\u0142u\u017c\u0105 one konsolidacji narod\u00f3w polskiego i litewskiego. Prasa polska nie rozbudza wed\u0142ug niego poczucia lojalno\u015bci wobec Litwy miejscowych Polak\u00f3w \u2013 obywateli litewskich[25]<\/a>.<\/span><\/p>\n Na Litwie coraz bardziej zauwa\u017calne staj\u0105 si\u0119 postawy skrajnie narodowo\u015bciowe, wr\u0119cz nacjonalistyczne, s\u0105 one ci\u0105gle \u017cywe zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d Litwin\u00f3w jak i w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w litewskich. Wobec tego aktualne wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 s\u0142owa Czes\u0142awa Mi\u0142osza, kt\u00f3ry w odpowiedzi na pytanie, czy Litwie i Polsce grozi wyrodzenie si\u0119 patriotyzmu w nacjonalizm, pisa\u0142: \u201eNasza cz\u0119\u015b\u0107 Europy wesz\u0142a w okres, kiedy nie widmo komunizmu po niej kr\u0105\u017cy, jak m\u00f3wi\u0142 Karol Marks w 1848 roku, ale widmo nacjonalizmu\u201d[26]<\/a>. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Ewelina Danowska<\/strong><\/span><\/p>\n [1]<\/a> Z. Siemienowicz, Asymilacja czy integracja\u2026<\/em>;<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> J. Ciechanowicz , \u201eOrze\u0142 Bia\u0142y\u201d 1990, nr 117;<\/p>\n<\/div>\n [3]<\/a> P. Suba\u0107ius, O wynalezieniu odszczepie\u0144ca\u2026<\/em>, s. 12;<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Cz. Mi\u0142osz, Szukanie Ojczyzny<\/em>, \u201eZnak\u201d 1992, nr 3, s. 21;<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> Z. Siemienowicz, Asymilacja czy integracja\u2026<\/em>;<\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> Tam\u017ce;<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> Cz. Mi\u0142osz, T. Venclova, Dialog\u2026, <\/em>s. 28;<\/p>\n<\/div>\n [8]<\/a> Z. Siemienowicz, Asymilacja czy integracja\u2026<\/em>;<\/p>\n<\/div>\n [9]<\/a> Giedyminka<\/em> – jest to nazwa ulicy Mickiewicza, p\u00f3\u017aniej – Prospektu Lenina, obecnie \u2013 Giedymino Prospektas w Wilnie;<\/p>\n<\/div>\n [10]<\/a> Cz. Mi\u0142osz, T. Venclova, Dialog\u2026<\/em>, s. 32;<\/p>\n<\/div>\n [11]<\/a> A. Degutis, Czy zbli\u017cenie jest mo\u017cliwe?<\/em>…,\u00a0 s. 8;<\/p>\n<\/div>\n [12]<\/a> Tam\u017ce, s. 8;<\/p>\n<\/div>\n [13]<\/a>A. Degutis, Czy zbli\u017cenie jest mo\u017cliwe?<\/em>\u2026, s. 8;<\/p>\n<\/div>\n [14]<\/a> B. Gru\u017cewski, Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 i prowincjonalizm<\/em>, \u201eGazeta Wile\u0144ska\u201d 1999, nr 235;<\/p>\n<\/div>\n [15]<\/a> A. Vile, Europa region\u00f3w: zr\u00f3bmy pierwszy krok,<\/em> \u201eW Paszczu\u201d 2002;<\/p>\n<\/div>\n [16]<\/a> W grudniu roku 2002 o Suderwie zrobi\u0142o si\u0119 g\u0142o\u015bno nie tylko na Litwie, ale te\u017c w Polsce oraz Niemczech. Zamieszanie powsta\u0142o z powodu zamieszczenia dwuj\u0119zycznych – polskich i litewskich – nazw ulic na domach w Suderwie. Gmina suderwia\u0144ska liczy obecnie oko\u0142o 1400 mieszka\u0144c\u00f3w, w samym osiedlu mieszka 450 os\u00f3b. Oko\u0142o 80 proc. mieszka\u0144c\u00f3w – Polacy. Ustawa o mniejszo\u015bciach narodowych<\/em> zezwala w miejscowo\u015bciach zwarcie zamieszka\u0142ych przez mniejszo\u015bci u\u017cywania obok nazewnictwa w j\u0119zyku pa\u0144stwowym (litewskim) tak\u017ce nazw w j\u0119zyku mniejszo\u015bci narodowej (w przypadku Suderwy – polskim). Jednocze\u015bnie Ustawa o j\u0119zyku pa\u0144stwowym<\/em> (przyj\u0119ta kilka lat po przyj\u0119ciu Ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych<\/em>) takiego podw\u00f3jnego nazewnictwa jednoznacznie zakazuje. Stoj\u0105ca na stra\u017cy przestrzegania Ustawy o j\u0119zyku pa\u0144stwowym<\/em> Inspekcja J\u0119zyka Pa\u0144stwowego przy Sejmie Republiki Litewskiej za\u017c\u0105da\u0142a usuni\u0119cia nazw ulic w j\u0119zyku polskim oraz na\u0142o\u017cy\u0142a na starost\u0119 Suderwy, Czes\u0142aw\u0119 Stupienko, kar\u0119 grzywny w wysoko\u015bci 450 lit\u00f3w za wykroczenie administracyjne, jakim jest naruszenie Ustawy o j\u0119zyku pa\u0144stwowym. Decyzja Inspekcji wzbudzi\u0142a fal\u0119 protest\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci polskiej na Litwie i w Polsce, za w\u0142adzami gminy w Suderwie wstawi\u0142 si\u0119 te\u017c przewodnicz\u0105cy sejmowej Komisji Praw Cz\u0142owieka, Gediminas Dalinkewiczius oraz Departament Wychodzstwa i Mniejszo\u015bci Narodowych przy Rz\u0105dzie RL. Ostatecznie Inspekcja anulowa\u0142a kontrowersyjn\u0105 grzywn\u0119, jednak nadal \u017c\u0105da usuni\u0119cia napis\u00f3w niezgodnych z Ustaw\u0105 o j\u0119zyku pa\u0144stwowym<\/em>. Czes\u0142awa Stupienko oraz w\u0142adze rejonu wile\u0144skiego zapowiadaj\u0105 odwo\u0142anie si\u0119 do s\u0105du, kt\u00f3ry musia\u0142by rozwi\u0105za\u0107 powsta\u0142\u0105 na pocz\u0105tku lat 90. ubieg\u0142ego stulecia kolizj\u0119 pomi\u0119dzy ustawami. Innym problemem jest le\u017c\u0105cy w sejmowych komisjach od dw\u00f3ch lat projekt Ustawy o mniejszo\u015bciach narodowych<\/em>, kt\u00f3ry tak\u017ce – nie rozwi\u0105zuj\u0105c powy\u017cszych problem\u00f3w – jest kamieniem niezgody pomi\u0119dzy d\u0105\u017ceniami mniejszo\u015bci narodowych a wi\u0119kszo\u015bci litewskiej. (w:) A.Vile, Suderwa walczy o dwuj\u0119zyczno\u015b\u0107,<\/strong><\/em> <\/strong>www.regiopolis.net\/vilna\/politics;<\/p>\n<\/div>\n [17]<\/a> www.delfi.lt;<\/p>\n<\/div>\n [18]<\/a> A. Aki\u0144czo, Antypolskie komentarze w portalu internetowym Delfi,<\/em> \u201eMagazyn Wile\u0144ski\u201d 2003, nr 3;<\/p>\n<\/div>\n [19]<\/a> Tam\u017ce;<\/p>\n<\/div>\n [20]<\/a> www.delfi\/forum.lt;<\/p>\n<\/div>\n