<\/p>\n
Na szczycie Rady Europejskiej w dniach 10.-11. grudnia 2009 roku pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie przyj\u0119\u0142y Program sztokholmski<\/em>, dokument okre\u015blaj\u0105cy warunki i obszar wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie wymiaru sprawiedliwo\u015bci i spraw wewn\u0119trznych. Za\u0142o\u017cenia projektu wejd\u0105 stopniowo w \u017cycie w ci\u0105gu\u00a0pi\u0119ciu lat, gdy\u017c okres ich realizacji obejmuje lata 2010 – 2014. Program sztokholmski<\/em> o podtytule: Przestrze\u0144 wolno\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i sprawiedliwo\u015bci w s\u0142u\u017cbie obywateli<\/em> (ang. Freedom, Security and Privacy – the area of European Home Affairs<\/em>), to projekt zaproponowany przez Szwecj\u0119 w czasie pe\u0142nienia przez ni\u0105 prezydencji w okresie od 1. lipca do 31. grudnia 2009 roku. Jest to ju\u017c trzeci z kolei plan pa\u0144stw unijnych, okre\u015blaj\u0105cy g\u0142\u00f3wne obszary rozwoju ich wsp\u00f3\u0142pracy policyjnej i celnej, ratownictwa, wsp\u00f3\u0142pracy prawnej, azylu, migracji i polityki wizowej.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Poprzednie unijne \u201epi\u0119ciolatki\u201d po\u0142o\u017cy\u0142y podwaliny pod realizowany od 2010 roku Program Sztokholmski<\/em>, stanowi\u0105cy tym samym ich kontynuacj\u0119. Zar\u00f3wno Program z Tampere<\/em> (1999 – 2004), jak i Program Haski<\/em> (2005 – 2009) nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w swych podstawowych za\u0142o\u017ceniach i \u015brodkach realizacji od zaproponowanego przez prezydencj\u0119 Szwecji, aktualnie wdra\u017canego \u201eprojektu bezpiecze\u0144stwa\u201d: gromadzenie danych w coraz bardziej szczeg\u00f3\u0142owych bazach, stworzenie agencji Frontex<\/em>, harmonizacja \u201eustaw antyterrorystycznych\u201d pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, coraz szersza kontrola Internetu. Prowadzi to, z jednej strony do zwi\u0119kszania si\u0119 uprawnie\u0144 w\u0142adz i s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa w Unii Europejskiej oraz \u0142amania podstawowych praw obywatelskich – z drugiej. Kolejne wprowadzane \u201eprogramy bezpiecze\u0144stwa\u201d uzasadniane s\u0105 przez unijnych decydent\u00f3w \u201ekontekstem spo\u0142eczno-politycznym\u201d. Nieustannie s\u0142yszymy wi\u0119c o konieczno\u015bci podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 przeciw \u201eterroryzmowi, zorganizowanej przest\u0119pczo\u015bci i nielegalnej imigracji\u201d. Wyra\u017caj\u0105c poparcie dla wsp\u00f3\u0142pracy policji, wymiaru sprawiedliwo\u015bci i s\u0142u\u017cb celnych UE, Cz\u0142onkowie Parlamentu Europejskiego stwierdzili, i\u017c: \u201eWymiana danych w celu zwalczania przest\u0119pczo\u015bci transgranicznej i terroryzmu sta\u0142a si\u0119 konieczna wraz z rosn\u0105c\u0105 mobilno\u015bci\u0105 sprawc\u00f3w i pe\u0142nym otwarciem unijnych granic\u201d.<\/span><\/p>\n Tym samym, o ile na kanwie Programu z Tampere<\/em> do 2004 roku stworzono za\u0142o\u017cenia i procedury wsp\u00f3lnej polityki azylowej i imigracyjnej, dokonano harmonizacji kontroli granicznych oraz zacie\u015bnienia wsp\u00f3\u0142pracy policyjnej i s\u0105dowej, o tyle Program Haski<\/em> zainicjowa\u0142 walk\u0119 z terroryzmem oraz zniesienie kontroli na granicach wewn\u0119trznych z nowymi pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi UE. Program Sztokholmski<\/em> to z kolei pr\u00f3ba stworzenia sta\u0142ej strategii wsp\u00f3\u0142pracy o charakterze transgranicznym. Nie chodzi tutaj tylko o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ponadgraniczn\u0105 pomi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi UE, ale pomi\u0119dzy UE a reszt\u0105 \u015bwiata.<\/span><\/p>\n W tym celu z\u0142o\u017cona z ministr\u00f3w z: Niemiec, Francji, Szwecji, Portugalii, S\u0142owenii i Czech tzw. Grupa Przysz\u0142o\u015bci<\/em> (ang. Future Group<\/em>) zainicjowa\u0142a w 2007 r. prac\u0119 nad Programem Sztokholmskim<\/em>. Efekt stanowi wyodr\u0119bnienie czterech kluczowych \u201ezagadnie\u0144-hase\u0142\u201d, okre\u015blaj\u0105cych obszary, w jakich w ci\u0105gu najbli\u017cszych pi\u0119ciu lat ma zosta\u0107 podj\u0119ta wsp\u00f3\u0142praca. G\u0142\u00f3wne zagadnienia, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 unijn\u0105 retoryk\u0105, brzmi\u0105:<\/span><\/p>\n – ochrona praw podstawowych (Europa praw<\/em>);<\/span><\/p>\n – stworzenie europejskiej przestrzeni s\u0105dowej (Europa sprawiedliwo\u015bci<\/em>);<\/span><\/p>\n – przygotowanie europejskiej strategii bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego (Europa, kt\u00f3ra chroni<\/em>);<\/span><\/p>\n – rozw\u00f3j zintegrowanego systemu zarz\u0105dzania granicami (Europa solidarna<\/em>).<\/span><\/p>\n Co kryje si\u0119 za przedstawionymi powy\u017cej unijnymi sloganami? Jaki wp\u0142yw na \u017cycie obywatela b\u0119d\u0105 mia\u0142y, b\u0105d\u017a maj\u0105 wdra\u017cane postanowienia unijnych decydent\u00f3w? W jakim stopniu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o wszechogarniaj\u0105cej kontroli ze strony pa\u0144stwa i unijnych agend? W jakim zakresie spo\u0142ecze\u0144stwo poddawane jest kontroli w celu \u201ezapewnienia bezpiecze\u0144stwa\u00a0 wewn\u0119trznego\u201d UE? Jak funkcjonuje system zewn\u0119trznego zarz\u0105dzania granicami? Bior\u0105c pod uwag\u0119 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 (i niejawno\u015b\u0107 – ukryt\u0105 przewa\u017cnie za niezbyt klarownymi projektami, czy ustawami) zagadnienia zwi\u0105zanego z kontrol\u0105 i coraz bardziej opresyjnym systemem dominacji pa\u0144stwa i struktur unijnych, udzielenie odpowiedzi na postawione pytania nie jest wcale proste. Postaram si\u0119 jednak cho\u0107 w niewielkim stopniu om\u00f3wi\u0107 za\u0142o\u017cenia Programu Sztokholmskiego<\/em>, kt\u00f3ry stanowi\u0105c kolejny unijny \u201eojekt bezpiecze\u0144stwa\u201d d\u0105\u017cy do ograniczenia wszelkich swob\u00f3d obywatelskich i coraz wi\u0119kszej kontroli spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Strategia bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego, czyli \u201eobywatel prze\u015bwietlony\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n Zgodnie z za\u0142o\u017ceniami Programu Sztokholmskiego<\/em> strategia bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego wdra\u017cana b\u0119dzie na dw\u00f3ch poziomach: krajowym oraz wsp\u00f3lnotowym. W celu \u201ewzmocnienia jednolitej koordynacji i kontroli\u201d, za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 pomi\u0119dzy organami poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich oraz instytucji UE, odpowiedzialny b\u0119dzie nowotworzony Komitet Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego<\/em> (COSI<\/em>). Dotyczy to przede wszystkim wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy policj\u0105, czy stra\u017c\u0105 graniczn\u0105 w takich kwestiach jak: \u201edzia\u0142ania antyterrorystyczne\u201d, wymiana informacji, czy \u201eochrona danych osobowych\u201d. Na tej podstawie planuje si\u0119 okre\u015blenie zasad wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy agencjami UE ds. wsp\u00f3\u0142pracy policyjnej i s\u0105dowej, tj. Europejskim Urz\u0119dem Policji<\/em> (Europol<\/em>), Europejsk\u0105 Jednostk\u0105 Wsp\u00f3\u0142pracy S\u0105dowej<\/em> (Eurojust<\/em>) i Europejskim Kolegium Policyjnym<\/em> (CEPOL<\/em>).<\/span><\/p>\n Szczeg\u00f3ln\u0105 funkcj\u0119 b\u0119dzie tutaj pe\u0142ni\u0142 EUROPOL<\/em>, kt\u00f3ry – zgodnie z za\u0142o\u017ceniem – ma koncentrowa\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na gromadzeniu, przechowywaniu, przetwarzaniu i analizie informacji, przekazywanych przez organy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich czy te\u017c tzw. pa\u0144stwa trzecie. Oznacza to kontynuowanie prac nad utworzeniem centralnego rejestru danych osobowych, w kt\u00f3rym gromadzone b\u0119d\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe informacje o \u201eosobach poszukiwanych\u201d, w tym dane biometryczne, jak np. odciski palc\u00f3w. Nikt jednak nie m\u00f3wi g\u0142o\u015bno o tym, i\u017c dane biometryczne (odciski palc\u00f3w w\u0142a\u015bnie) s\u0105 zakodowane w chipie umieszczanym w ka\u017cdym unijnym paszporcie i gromadzone w jednej bazie danych, do kt\u00f3rej dost\u0119p maj\u0105 poszczeg\u00f3lne s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, nie tylko na poziomie krajowym, ale i unijnym. Paszporty biometryczne to unijna strategia w zakresie przetwarzania danych osobowych w systemach informatycznych, a \u201edane w nich gromadzone maj\u0105 umo\u017cliwia\u0107 organom wymiaru sprawiedliwo\u015bci kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich prowadzenie skoordynowanych dzia\u0142a\u0144 przeciwko przest\u0119pczo\u015bci transgranicznej\u201d. W ten spos\u00f3b ka\u017cdy posiadacz biometrycznego paszportu staje si\u0119 potencjalnie \u201eosob\u0105 poszukiwan\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n Dotyczy to tak\u017ce Polski, gdzie od 22. czerwca 2009 r. wydawane s\u0105 paszporty, zawieraj\u0105ce drug\u0105 cech\u0119\u00a0 biometryczn\u0105 – obok obrazu twarzy zawieraj\u0105 tak\u017ce odciski palc\u00f3w. Oznacza to, i\u017c sk\u0142adaj\u0105cy wniosek o przyznanie paszportu jest zmuszony do z\u0142o\u017cenia odcisk\u00f3w dw\u00f3ch palc\u00f3w, kt\u00f3re w paszporcie b\u0119d\u0105 zapisane tylko w postaci cyfrowej (mikrochip). Jak informuje MSWiA procedura z\u0142o\u017cenia odcisk\u00f3w palc\u00f3w polega na \u201eprzy\u0142o\u017ceniu palc\u00f3w do urz\u0105dzenia elektronicznego (czytnika). Urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce do pobierania odcisk\u00f3w palc\u00f3w s\u0105 nowoczesne, nie brudz\u0105ce i \u0142atwe w obs\u0142udze. (\u2026) Odciski palc\u00f3w b\u0119d\u0105 zakodowane w warstwie elektronicznej paszportu jako element identyfikacji i nie b\u0119d\u0105 odwzorowane graficznie w dokumencie (nie b\u0119d\u0105 widoczne)\u201d. Paszporty biometryczne maj\u0105 \u2013 wed\u0142ug MSWiA \u2013 \u201ew spos\u00f3b wiarygodny okre\u015bla\u0107 zwi\u0105zek pomi\u0119dzy dokumentem a jego posiadaczem, dzi\u0119ki czemu ograniczaj\u0105 przest\u0119pczo\u015b\u0107 zwi\u0105zan\u0105 z kradzie\u017c\u0105 to\u017csamo\u015bci i fa\u0142szerstwami dokument\u00f3w\u201d. Paszporty biometryczne s\u0105 i staj\u0105 si\u0119 powszechnie narz\u0119dziem kontroli ze strony w\u0142adz, maj\u0105 u\u0142atwi\u0107 monitorowanie i kontrolowanie migracji obywateli wewn\u0105trz i poza Uni\u0119 Europejsk\u0105, oraz zahamowa\u0107 nap\u0142yw \u201enielegalnych imigrant\u00f3w\u201d spoza obszaru Unii.<\/span><\/p>\n Dotyczy to szczeg\u00f3lnie Systemu Informacyjnego Schengen<\/em> drugiej generacji (SIS II<\/em>), SIS<\/em> jest stale uzupe\u0142nian\u0105 przez uprawnione s\u0142u\u017cby i organy administracji publicznej baz\u0105 danych, pozwalaj\u0105c\u0105 na sprawdzenie, czy osoby lub rzeczy przekraczaj\u0105ce granic\u0119 strefy Schengen, b\u0105d\u017a ju\u017c znajduj\u0105ce si\u0119 na jej terenie, nie s\u0105 poszukiwane. W zwi\u0105zku z rozszerzeniem w 2004 r. Unii Europejskiej o 10 kolejnych pa\u0144stw oraz ze wzgl\u0119du na \u201epotrzeb\u0119 dostosowania SIS<\/em> do najnowszych rozwi\u0105za\u0144 informatycznych i technologicznych\u201d zdecydowano o zast\u0105pieniu dotychczas funkcjonuj\u0105cej generacji SIS<\/em> nowym systemem, dostosowanym do obs\u0142ugi wszystkich pa\u0144stw cz\u0142onkowskich i umo\u017cliwiaj\u0105cym przekazywanie wi\u0119kszej ilo\u015bci kategorii danych (np. danych biometrycznych). Realizuj\u0105c powy\u017cszy zamiar, rozpocz\u0119to tworzenie Systemu Informacyjnego Schengen<\/em> drugiej generacji (SIS II<\/em>). Uzupe\u0142nienie dla niego stanowi\u0105: System Informacji Wizowej<\/em> (VIS<\/em>), s\u0142u\u017c\u0105cy wymianie danych o wizach mi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi, a tak\u017ce europejska baza odcisk\u00f3w palc\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105ca identyfikacji ubiegaj\u0105cych si\u0119 o azyl (EURODAC<\/em>).<\/span><\/p>\n To w\u0142a\u015bnie EURODAC<\/em> (dzia\u0142aj\u0105cy od 15. stycznia 2003 r.) gromadzi odciski palc\u00f3w od wszystkich os\u00f3b w wieku powy\u017cej 14 lat, ubiegaj\u0105cych si\u0119 o azyl. Pobrane w ten spos\u00f3b dane biometryczne przesy\u0142ane s\u0105 w formie cyfrowej do jednostki centralnej przy Komisji Europejskiej (baza EURODAC<\/em>), gdzie s\u0105 automatycznie por\u00f3wnywane z innymi odciskami, ju\u017c przechowywanymi w bazie danych. Pozwala to w\u0142adzom na sprawdzenie, czy ubiegaj\u0105cy si\u0119 wjechali do UE z \u201eodpowiednimi dokumentami\u201d (np. do Niemiec) oraz czy ubiegali si\u0119 o azyl w innym pa\u0144stwie cz\u0142onkowskim (np. w Polsce jako pierwszym kraju UE, do kt\u00f3rego przybywa ubiegaj\u0105cy si\u0119 o azyl).<\/span><\/p>\n Technicznie wygl\u0105da to tak: w momencie przes\u0142ania przez dany kraj (np. Niemcy) kompletu odcisk\u00f3w palc\u00f3w EURODAC<\/em>, natychmiast otrzymuje on informacj\u0119, czy odpowiadaj\u0105 one jakimkolwiek innym ju\u017c znajduj\u0105cym si\u0119 w bazie danych (np. odciski palc\u00f3w pobrane w Polsce). W przypadku pozytywnej odpowiedzi (tzn. odciski palc\u00f3w pobrano w Polsce jako pierwszym kraju UE, do kt\u00f3rego przybywa ubiegaj\u0105cy si\u0119 o azyl), kraj ten (np. Niemcy jako drugi kraj UE, do kt\u00f3rego przybywa ubiegaj\u0105cy si\u0119 o azyl) mo\u017ce odes\u0142a\u0107 wnioskodawc\u0119 do kraju, gdzie po raz pierwszy wjecha\u0142 on na terytorium Unii Europejskiej lub z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek o azyl (w rozpatrywanym przypadku: Polska), a organy tego kraju podejm\u0105 decyzj\u0119 \u201eo prawie kandydata do pozostania\u201d. Oznacza to cz\u0119sto deportacj\u0119 do tzw. bezpiecznego kraju pochodzenia (np. do Pakistanu, je\u015bli osoba ubiegaj\u0105ca si\u0119 o azyl pochodzi w\u0142a\u015bnie z tego kraju) lub do tzw. bezpiecznego pa\u0144stwa trzeciego (je\u015bli np. imigrant pochodzi z Czeczenii istnieje obawa, i\u017c odes\u0142anie go do kraju pochodzenia wi\u0105\u017ce si\u0119 z zagro\u017ceniem utraty przez niego \u017cycia). Je\u015bli odciski nie maj\u0105 odpowiednika, kraj, kt\u00f3ry przes\u0142a\u0142 je do identyfikacji (tutaj: Niemcy), rozpatruje przypadek. To na podstawie tzw. rozporz\u0105dzenia \u201eDublin II\u201d, Unia Europejska ustala pa\u0144stwo odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o azyl. W konsekwencji oznacza to deportacj\u0119 imigranta do wskazanego kraju (odpowiada za to m.in. Europejska Agencja Zarz\u0105dzania Wsp\u00f3\u0142prac\u0105 Operacyjn\u0105 na Zewn\u0119trznych Granicach Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej<\/em>, znana powszechnie jako FRONTEX<\/em>).<\/span><\/p>\n Podpisuj\u0105c uk\u0142ad z Schengen, znosz\u0105cy kontrole graniczne mi\u0119dzy jego sygnatariuszami, Polska zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do wdro\u017cenia systemu kontroli os\u00f3b, przekraczaj\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 zewn\u0119trznej granicy Unii Europejskiej (co poza terminalami lotniczymi i portami oznacza granice z Rosj\u0105, Ukrain\u0105 i Bia\u0142orusi\u0105). Firma Pentacomp Systemy Informatyczne<\/em> dostarczy\u0142a Stra\u017cy Granicznej opracowany samodzielnie system kontroli biometrycznej i rejestracji os\u00f3b.<\/span><\/p>\n Jak czytamy w zamieszczonym na stronie internetowej firmy komunikacie: \u201ePentacomp Systemy Informatyczne SA <\/em>zrealizowa\u0142 projekt, polegaj\u0105cy na dostarczeniu 25 kompletnych stanowisk do elektronicznego daktyloskopowania dla jednostek Stra\u017cy Granicznej RP. Stanowiska zlokalizowane na zewn\u0119trznej granicy Unii Europejskiej wspomagaj\u0105 funkcjonariuszy Stra\u017cy Granicznej w bie\u017c\u0105cej pracy i realizacji zada\u0144 zwi\u0105zanych z rejestracj\u0105 i identyfikacj\u0105 os\u00f3b. Warto\u015b\u0107 kontraktu wynosi 1,8 mln z\u0142 brutto\u201d. W ramach realizacji projektu Pentacomp<\/em> dostarczy\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 sprz\u0119tu komputerowego i specjalistycznego, w szczeg\u00f3lno\u015bci elektroniczne skanery linii papilarnych (ang. live scanner<\/em>) Cross Match L SCAN 500P i wdro\u017cy\u0142 autorskie oprogramowanie PentaFES<\/em> – do rejestracji danych identyfikacyjnych os\u00f3b, zapewni\u0142 integracj\u0119 oprogramowania PentaFES<\/em> z centralnym systemem uwierzytelnienia i autoryzacji Komendy G\u0142\u00f3wnej Stra\u017cy Granicznej – w oparciu o certyfikaty elektroniczne i karty mikroprocesorowe wraz z systemem wymiany danych daktyloskopijnych Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Komendy G\u0142\u00f3wnej Policji.<\/span><\/p>\n Opracowany przez Pentacomp<\/em> system PentaFES<\/em> elektronicznie rejestruje dane identyfikacyjne os\u00f3b, obejmuj\u0105ce dane osobowe, odciski palc\u00f3w i d\u0142oni oraz fotografie. System przesy\u0142a dane do rejestr\u00f3w centralnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci do system\u00f3w klasy AFIS<\/em> (automatycznej identyfikacji odcisk\u00f3w palc\u00f3w). Opr\u00f3cz dostarczenia sprz\u0119tu oraz oprogramowania, firma Pentacomp<\/em> przeprowadzi\u0142a szkolenia dla 50 operator\u00f3w stanowisk oraz wykona\u0142a instalacj\u0119 i konfiguracj\u0119 stanowisk w miejscach docelowej eksploatacji na terenie ca\u0142ego kraju.<\/span><\/p>\n Rejestracja i identyfikacja os\u00f3b, dokonywana przez Stra\u017c Graniczn\u0105 wynika z uczestnictwa Polski w Uk\u0142adzie z Schengen oraz z za\u0142o\u017ce\u0144 traktatu z Pr\u00fcm, dotycz\u0105cego zacie\u015bnienia wsp\u00f3\u0142pracy transgranicznej w zakresie \u201ezwalczania terroryzmu i przest\u0119pczo\u015bci zorganizowanej\u201d. Na podstawie porozumienia ministr\u00f3w spraw wewn\u0119trznych pa\u0144stw UE policje wszystkich kraj\u00f3w Unii tworz\u0105 baz\u0119 wymiany danych na temat DNA oraz cyfrowych zapis\u00f3w odcisk\u00f3w palc\u00f3w, gwarantuj\u0105c przy tym wzajemny dost\u0119p do informacji o samochodach, danych personalnych \u201eos\u00f3b podejrzanych\u201d (przy czym do tej kategorii zawsze w\u0142\u0105czany jest imigrant). Obecnie w Polsce sprawdzenie to\u017csamo\u015bci \u201epodejrzanego obcokrajowca\u201d trwa kilka dni – po powstaniu kompletnego systemu czas ten skr\u00f3ci si\u0119 do zaledwie kilku minut.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n \u201eTwierdza Europa\u201d – system zintegrowanego zarz\u0105dzania granicami<\/strong><\/span><\/p>\n W ramach rozwoju wsp\u00f3lnego europejskiego systemu zintegrowanego zarz\u0105dzania granicami, Unia Europejska d\u0105\u017cy do uko\u0144czenia prac nad systemem nadzoru granic (European Border Surveillance System<\/em>, w skr\u00f3cie – EUROSUR<\/em>). Zgodnie z unijn\u0105 retoryk\u0105, celem systemu by\u0142oby \u201ezapobieganie niedozwolonemu przekraczaniu granicy, obni\u017canie liczby nielegalnych imigrant\u00f3w, gin\u0105cych na morzu oraz poprawa bezpiecze\u0144stwa wewn\u0119trznego UE poprzez wk\u0142ad w zapobieganie przest\u0119pczo\u015bci transgranicznej\u201d.<\/span><\/p>\n Na tej podstawie policja z Brandenburgii (jeden z kraj\u00f3w zwi\u0105zkowych Niemiec) rozszerzy wsp\u00f3\u0142prac\u0119 policyjn\u0105 na granicy z Polsk\u0105, co og\u0142osi\u0142 15. grudnia 2009 r. minister spraw wewn\u0119trznych Niemiec, Rainer Speer, podczas swojej wizyty w komendzie g\u0142\u00f3wnej policji we Frankfurcie (nad Odr\u0105). Wsp\u00f3\u0142praca obejmie m.in. tworzenie wsp\u00f3lnych map operacyjnych, prowadzenie wsp\u00f3lnych patroli, ale tak\u017ce wsp\u00f3lnych koncepcji operacyjnych. \u201eWspieranie ich \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy to istotny wk\u0142ad do bezpiecze\u0144stwa w regionach przygranicznych\u201d – powiedzia\u0142 Speer podczas wizyty we wsp\u00f3lnym centrum niemiecko-polskiej policji i s\u0142u\u017cb celnych w \u015awiecku.<\/span><\/p>\n Niemiecki minister podkre\u015bli\u0142, i\u017c wsp\u00f3\u0142praca ma na celu przeciwdzia\u0142anie \u201eprzest\u0119pczo\u015bci granicznej\u201d (np. kradzie\u017cy samochod\u00f3w). Szef policji Arne Feuring, ju\u017c w kwietniu 2008 roku powo\u0142a\u0142a w tym celu specjalny zesp\u00f3\u0142 dochodzeniowo-\u015bledczy, kt\u00f3ry wraz z polskimi policjantami pracuje obecnie nad systemem identyfikacji i zapobiegania przest\u0119pczo\u015bci. Wsp\u00f3lne centrum niemiecko-polskiej policji i s\u0142u\u017cb celnych w \u015awiecku sk\u0142ada si\u0119 z 64 pracownik\u00f3w. Centrum od pocz\u0105tku utworzenia dwa lata temu, opr\u00f3cz wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie opracowywania standardowych analiz i raport\u00f3w sytuacji, zajmuje si\u0119 kszta\u0142ceniem i szkoleniem nowych i obecnych funkcjonariuszy w ramach niemiecko-polskiej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy organami bezpiecze\u0144stwa. Powsta\u0142e Centrum korzysta z do\u015bwiadcze\u0144 i koncepcji dot. wzajemnej wsp\u00f3\u0142pracy granicznej policji ze Szwajcarii, Bu\u0142garii i Afganistanu.<\/span><\/p>\n W ten spos\u00f3b tworzy si\u0119 sie\u0107, zapewniaj\u0105c\u0105 sta\u0142\u0105 wymian\u0119 informacji mi\u0119dzy pa\u0144stwami i instytucjami UE, odpowiedzialnymi za monitorowanie granicy zewn\u0119trznej, a\u00a0 komputeryzacja ma j\u0105 jedynie przyspieszy\u0107 umo\u017cliwiaj\u0105c odpowiednim unijnym organom i s\u0142u\u017cbom na przeprowadzenie natychmiastowej akcji, jak np. doprowadzanie do zatopienia kolejnych \u0142odzi z imigrantami z Afryki, co w cytowanym powy\u017cej slangu unijnym okre\u015bla si\u0119 cynicznie jako: \u201eobni\u017canie liczby nielegalnych imigrant\u00f3w gin\u0105cych na morzu\u201d. Dane, umieszczone w systemie EUROSUR<\/em>, maj\u0105 pochodzi\u0107 z prowadzonego przez pa\u0144stwa Unii monitoringu krajowych odcink\u00f3w zewn\u0119trznej granicy UE. Jedn\u0105 z kluczowych agencji zajmuj\u0105cych si\u0119 w\u0142a\u015bnie monitoringiem unijnych granic jest FRONTEX<\/em>.<\/span><\/p>\n F<\/em>rontex<\/em> (czyli European Agency for the Management of Operation at the External Borders of the Member States of the European Union<\/em>) to skr\u00f3t od francuskiego sformu\u0142owania fronti\u00e8res ext\u00e9rieures<\/em> (granice zewn\u0119trzne). Agencja rozpocz\u0119\u0142a formaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 1. maja 2005 r., a jej siedziba znajduje si\u0119 w Warszawie, przy Rondzie ONZ.<\/span><\/p>\n W\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 Agencji znajduj\u0105 si\u0119 (cytuj\u0105c strony rz\u0105dowe):<\/span><\/p>\n – \u201ekoordynowanie wsp\u00f3\u0142pracy operacyjnej pomi\u0119dzy Pa\u0144stwami Cz\u0142onkowskimi w<\/span><\/p>\n zakresie kontroli ruchu granicznego i ochrony granicy na granicach zewn\u0119trznych;<\/span><\/p>\n – wspieranie Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich w szkoleniu narodowych Stra\u017cy Granicznych;<\/span><\/p>\n – przeprowadzanie analizy ryzyka;<\/span><\/p>\n – prowadzenie bie\u017c\u0105cej obserwacji rozwoju bada\u0144 w zakresie kontroli ruchu granicznego i ochrony granicy na granicach zewn\u0119trznych.<\/span><\/p>\n – wspieranie Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich w przypadkach, w kt\u00f3rych wymagana jest zwi\u0119kszona pomoc techniczna i operacyjna na granicach zewn\u0119trznych;<\/span><\/p>\n – koordynowanie wsp\u00f3\u0142pracy operacyjnej pomi\u0119dzy pa\u0144stwami cz\u0142onkowskimi w zakresie wydale\u0144 obywateli pa\u0144stw trzecich nielegalnie przebywaj\u0105cych w Pa\u0144stwach Cz\u0142onkowskich\u201d.<\/span><\/p>\n Oznacza to blokowanie imigracji, swobodnego przemieszczania si\u0119 i deportacje os\u00f3b \u201enielegalnie przebywaj\u0105cych na terytorium Wsp\u00f3lnoty\u201d. Tym samym, Frontex<\/em> ma za zadanie koordynowa\u0107, wpiera\u0107 i szkoli\u0107 s\u0142u\u017cby odpowiedzialne za \u201ebezpiecze\u0144stwo\u201d granic zewn\u0119trznych UE. S\u0142u\u017c\u0105 temu rozszerzone prerogatywy, jakie przyznano tej unijnej agencji – p\u00f3\u0142jawno\u015b\u0107 podejmowanych dzia\u0142a\u0144, inwigilacja \u015brodowisk imigranckich, tworzenie nowych jednostek specjalnych, nowych baz danych. Dlatego te\u017c Agencja Frontex<\/em> jest w sta\u0142ym kontakcie z innymi wsp\u00f3lnotowymi i unijnymi organami odpowiedzialnymi za \u201ebezpiecze\u0144stwo\u201d granic zewn\u0119trznych, takimi jak EUROPOL<\/em>, CEPOL<\/em>, OLAF<\/em>, a tak\u017ce z organami odpowiedzialnymi za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 celn\u0105 i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie kontroli fitosanitarnych i weterynaryjnych. Agencja prowadzi prace nad wsp\u00f3lnym programem szkolenia dla Stra\u017cy Granicznych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Szkoleniem tym obj\u0119ci s\u0105 instruktorzy narodowych Stra\u017cy Granicznych poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w UE. Dodatkowo Agencja organizuje uzupe\u0142niaj\u0105ce kursy szkoleniowe i seminaria dla funkcjonariuszy z tematyki, zwi\u0105zanej z kontrol\u0105 ruchu granicznego i \u201eochron\u0105 granicy\u201d na granicach zewn\u0119trznych oraz wydale\u0144 obywateli kraj\u00f3w trzecich.<\/span><\/p>\n Agencja dysponuje sprz\u0119tem technicznym do kontroli ruchu granicznego i \u201eochrony granic zewn\u0119trznych\u201d. S\u0105 to \u015brodki s\u0142u\u017c\u0105ce inwigilacji, monitorowaniu granic, jak i sprz\u0119t militarny pozwalaj\u0105cy na \u201ekoordynowanie lub organizowanie wsp\u00f3lnych operacji Pa\u0144stw Cz\u0142onkowskich\u201d w celu wydalenia (czytaj: deportacji) os\u00f3b \u201eprzebywaj\u0105cych nielegalnie na terytorium UE\u201d. Jak czytamy na stronach rz\u0105dowych: \u201eAgencja wypracowuje najlepsze praktyki uzyskiwania dokument\u00f3w podr\u00f3\u017cy i wydalania obywateli pa\u0144stw trzecich przebywaj\u0105cych nielegalnie w Pa\u0144stwach Cz\u0142onkowskich\u201d. Wspomniane \u201epraktyki\u201d to: deportacje (do tzw. bezpiecznego kraju trzeciego, kraju pochodzenia, czy kraju UE odpowiedzialnego za przeprowadzenie procedury deportacyjnej), tworzenie i wspieranie funkcjonowania systemu oboz\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz granic unijnych (np. na Ukrainie, Bia\u0142orusi, czy w Afryce p\u00f3\u0142nocnej), osadzanie w aresztach deportacyjnych, przeprowadzanie operacji specjalnych o charakterze militarnym poza granicami UE (np. na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym b\u0105d\u017a w Afryce P\u0142n.).<\/span><\/p>\n W tym kontek\u015bcie, nie powinna dziwi\u0107 – jak podaje portal internetowy Przemys\u0142owego Instytutu Automatyki i Pomiar\u00f3w<\/em> (PIAP<\/em>) \u2212 informacja o trwaj\u0105cych od czerwca 2008 roku pracach nad projektem TALOS<\/em> (Transportable Adaptable Patrol for Land Border Surveillance<\/em>), czyli zrobotyzowanym systemem nadzoru granic l\u0105dowych Unii Europejskiej. Celem projektu – czytamy – jest: \u201ewzmocnienie bezpiecze\u0144stwa l\u0105dowej granicy zewn\u0119trznej Unii Europejskiej, w tym jednego z najd\u0142u\u017cszych jej odcink\u00f3w, czyli wschodniej granicy Polski. Narz\u0119dziem s\u0142u\u017c\u0105cym osi\u0105gni\u0119ciu tego celu b\u0119dzie szczeg\u00f3\u0142owe opracowanie i wdro\u017cenie mobilnego, autonomicznego systemu opartego o bezza\u0142ogowe platformy (roboty) dzia\u0142aj\u0105ce zar\u00f3wno na l\u0105dzie, jak i w powietrzu\u201d. PIAP<\/em> zamierza za p\u00f3\u0142tora roku zaprezentowa\u0107 przedstawicielom Polskiej Stra\u017cy Granicznej system nadaj\u0105cy si\u0119 do wykorzystania w warunkach terenowych.<\/span><\/p>\n W projekcie koordynowanym przez PIAP<\/em> uczestniczy trzyna\u015bcie prywatnych i publicznych firm, o\u015brodk\u00f3w badawczych oraz uniwersytet\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Unii Europejskiej, Turcji i Izraela. Pa\u0144stwa uczestnicz\u0105ce w projekcie to: Belgia, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Izrael, Polska, Rumunia, Hiszpania i Turcja. Bud\u017cet TALOS<\/em>-a to 20 milion\u00f3w euro. Z tej sumy 13 milion\u00f3w wyasygnowa\u0142a Komisja Europejska w ramach finansowania programu \u201eInteligentny nadz\u00f3r i bezpiecze\u0144stwo granic\u201d.<\/span><\/p>\n System opracowany w ramach przedsi\u0119wzi\u0119cia ma sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z trzech g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w: bezza\u0142ogowych pojazd\u00f3w (naziemnych i powietrznych), kt\u00f3rych zadaniem b\u0119dzie patrolowanie granicy, naziemnych wie\u017c obserwacyjnych umieszczonych na ruchomych platformach oraz centrum dowodzenia. Zadaniem tego ostatniego b\u0119dzie zapewnienie \u0142\u0105czno\u015bci pomi\u0119dzy elementami, dzia\u0142aj\u0105cymi w terenie a w\u0142a\u015bciw\u0105 jednostk\u0105 stra\u017cy granicznej. \u201eWszystkie elementy wchodz\u0105ce w sk\u0142ad nowego systemu s\u0105 w za\u0142o\u017ceniu mobilne, co umo\u017cliwi ich transportowanie i instalacj\u0119 w dowolnym miejscu w ci\u0105gu kilku godzin. Modularno\u015b\u0107 i elastyczno\u015b\u0107 systemu umo\u017cliwi\u0105 szybkie dostosowanie jego parametr\u00f3w do specyfiki konkretnego zadania oraz lokalnych warunk\u00f3w terenowych, takich jak d\u0142ugo\u015b\u0107 odcinka granicy, ukszta\u0142towanie powierzchni, czy zalesienie\u201d – czytamy na stronie PIAP<\/em>u.<\/span><\/p>\n Projekt podsumowa\u0142 dr Jan Jab\u0142kowski, dyrektor PIAP<\/em>-u: \u201eChcemy rozwija\u0107 autonomiczne systemy robotyczne, poniewa\u017c wierzymy, \u017ce stan\u0105 si\u0119 one w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci wa\u017cnym elementem europejskiego systemu ochrony granic. Jeste\u015bmy przekonani, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 konfrontacji z niebezpiecze\u0144stwem to roboty\u201d. Szkoda, \u017ce dr Jab\u0142kowski nie zdefiniowa\u0142 \u201eniebezpiecze\u0144stwa“\u201d, z kt\u00f3rym maj\u0105 \u201ezmierzy\u0107 si\u0119\u201d roboty na unijnych granicach. A przecie\u017c wiadomo, i\u017c w kontek\u015bcie za\u0142o\u017ce\u0144 unijnej polityki migracyjnej ka\u017cdy z nas staje si\u0119 potencjalnym \u201ezagro\u017ceniem\u201d dla \u201ebezpiecze\u0144stwa granic zewn\u0119trznych\u201d UE.<\/span><\/p>\n Podobny system nadzoru, maj\u0105cy wykrywa\u0107 przemytnik\u00f3w i \u201enielegalnych\u201d imigrant\u00f3w buduj\u0105 Stany Zjednoczone w ramach programu Secure Borders Initiative<\/em> (SBI<\/em>). Ameryka\u0144ski system, nosz\u0105cy oficjaln\u0105 nazw\u0119 SBInet<\/em>, zosta\u0142 ju\u017c zreszt\u0105 uruchomiony w lutym 2008 roku (i przechrzczony przez media na \u201eOko Saurona\u201d). SBInet<\/em> to zaawansowany system monitoringu granicznego (\u201ewirtualny mur\u201d na granicy USA z Meksykiem) Secure Borders Initiative Network<\/em>, kt\u00f3ry pod nazw\u0105 robocz\u0105 Project 28<\/em> (P-28<\/em>) zosta\u0142 opracowany przez konsorcjum pod kierownictwem koncernu Boeing<\/em> za r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 20 milion\u00f3w dolar\u00f3w. System by\u0142 gotowy ju\u017c w 2007 roku, a pierwszy odcinek mierz\u0105cy 45 kilometr\u00f3w uruchomiono pod koniec lutego 2008 roku.<\/span><\/p>\n System ten sk\u0142ada si\u0119 z wie\u017cyczek obserwacyjnych, pojazd\u00f3w z notebookami (na kt\u00f3rych mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 obrazy z kamer), pojazd\u00f3w szybkiego reagowania, telefon\u00f3w satelitarnych oraz centrali dowodzenia, jak r\u00f3wnie\u017c urz\u0105dze\u0144 radarowych, kamer pracuj\u0105cych w podczerwieni oraz czujnik\u00f3w ruchu. Zastosowane kamery mog\u0105 z odleg\u0142o\u015bci 10 kilometr\u00f3w odr\u00f3\u017cnia\u0107 ludzi od zwierz\u0105t oraz rozpoznawa\u0107 wielko\u015b\u0107 grup ludzkich. Rozpoznaj\u0105 one r\u00f3wnie\u017c takie szczeg\u00f3\u0142y jak to, czy obserwowani maj\u0105 ze sob\u0105 plecaki. Podobno od wrze\u015bnia 2007 uda\u0142o si\u0119 za pomoc\u0105 P-28<\/em> \u201ez\u0142apa\u0107\u201d ponad 2000 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n Jak zapowiedzia\u0142y w\u0142adze USA, wzro\u015bnie tak\u017ce liczba lataj\u0105cych robot\u00f3w z kamerami, a w ci\u0105gu najbli\u017cszego roku do systemu zostan\u0105 w\u0142\u0105czone radary przeno\u015bne. Ponad to, przewiduje si\u0119 te\u017c dalsz\u0105 rozbudow\u0119 konwencjonalnej formy zabezpieczenia granicznego. Obecnie zasieki rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na 480 kilometrach granicy, a ich d\u0142ugo\u015b\u0107 ma wzrosn\u0105\u0107 do 1000 km. Tym samym jedna trzecia granicy z Meksykiem b\u0119dzie chroniona. Zwi\u0119kszeniu z 15 do 18 tysi\u0119cy ma te\u017c ulec liczba zatrudnionych stra\u017cnik\u00f3w granicznych.<\/span><\/p>\n Obostrzenia dotycz\u0105 tak\u017ce kontroli na lotniskach. Po ostatniej pr\u00f3bie zamachu na samolot linii Northwest Airline<\/em> w nocy z pierwszego na drugi dzie\u0144 \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia 2009, na europejskich lotniskach obowi\u0105zuj\u0105 zaostrzone \u015brodki ostro\u017cno\u015bci i wzmo\u017cone kontrole pasa\u017cer\u00f3w lec\u0105cych do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Jak zapowiedzia\u0142a minister spraw wewn\u0119trznych Holandii, Guusje Ter Horst, w najbli\u017cszym czasie Holendrzy wprowadz\u0105 na amsterdamskim lotnisku Schiphol skanery cia\u0142a dla wszystkich os\u00f3b podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do Stan\u00f3w Zjednoczonych – urz\u0105dzenia te pokazuj\u0105 dok\u0142adnie ca\u0142\u0105 anatomi\u0119 prze\u015bwietlanej osoby. \u201eNagie skanery\u201d s\u0105 oparte na technologii fal milimetrowych i pozwalaj\u0105 na uzyskanie wyra\u017anego negatywowego obrazu ludzkiego cia\u0142a ze wszystkimi szczeg\u00f3\u0142ami anatomicznymi. To pozwala na dok\u0142adniejsze i szybsze sprawdzenie pasa\u017cer\u00f3w ni\u017c tradycyjne bramki z wykrywaczami metali. Skanery zainstalowano ju\u017c wcze\u015bniej m.in. na lotnisku Schiphol, jednak przechodz\u0105 przez nie tylko ci pasa\u017cerowie, kt\u00f3rzy si\u0119 zgodz\u0105 na kontrol\u0119 za pomoc\u0105 \u201enagich skaner\u00f3w\u201d. Reszta przechodzi przez tradycyjn\u0105 bramk\u0119, kt\u00f3ra nie zareagowa\u0142a, gdy przechodzi\u0142 przez ni\u0105 zamachowiec, bo materia\u0142 wybuchowy ukryty w spodniach nie zawiera\u0142 metalowych element\u00f3w.<\/span><\/p>\n Ju\u017c wcze\u015bniej informowano, \u017ce Holandia nosi si\u0119 z zamiarem wprowadzenia skaner\u00f3w cia\u0142a na swoich lotniskach. Holenderski rz\u0105d zaapelowa\u0142 jednocze\u015bnie do Unii Europejskiej, by pozwoli\u0142a na u\u017cywanie takich urz\u0105dze\u0144 w ca\u0142ej Europie. Sam pomys\u0142, prace nad urz\u0105dzeniami do skanowania cia\u0142a oraz testy pojawi\u0142y si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej. W 2008 roku Komisja Europejska zaproponowa\u0142a, by na lotniskach instalowa\u0107 skanery, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 \u201erozebra\u0107\u201d na ekranie prze\u015bwietlanego cz\u0142owieka. Wtedy uznano, i\u017c \u201erozpowszechnienie tego rodzaju urz\u0105dze\u0144 mo\u017ce nara\u017ca\u0107 pasa\u017cer\u00f3w na poni\u017caj\u0105ce traktowanie i jest zamachem na prawa cz\u0142owieka, prywatno\u015b\u0107, godno\u015b\u0107 osobist\u0105 i ochron\u0119 danych osobowych obywateli UE\u201d. Po protestach eurodeputowanych, z propozycji wydania rozporz\u0105dzenia w sprawie stosowania na lotniskach kraj\u00f3w UE skaner\u00f3w cia\u0142a, wycofa\u0142a si\u0119 Komisja Europejska (KE). Jednak, jak stwierdzi\u0142 29. grudnia 2009 r. rzecznik KE Joseph Hennon, \u201enic nie stoi na przeszkodzie, by kraj cz\u0142onkowski wprowadzi\u0142 takie skanery u siebie\u201d.<\/span><\/p>\n Wszystkie opisane instrumenty, wykorzystywane przez UE do \u201eochrony zewn\u0119trznej granicy\u201d, zostan\u0105 uzupe\u0142nione przez tworzony wsp\u00f3lny europejski system azylowy (CEAS<\/em>). Zmierza on do ujednolicenia przepis\u00f3w prawnych, dotycz\u0105cych uchod\u017ac\u00f3w i os\u00f3b, ubiegaj\u0105cych si\u0119 o azyl w poszczeg\u00f3lnych krajach Unii.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n E-system i e-obywatel<\/strong><\/span><\/p>\n Obecnie w Polsce toczy si\u0119 gor\u0105ca dyskusja wok\u00f3\u0142 biometrycznych dowod\u00f3w osobistych, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 po raz pierwszy wydane w IV. kwartale 2010 r. Ma to zwi\u0105zek z ko\u0144cem 10-letniej wa\u017cno\u015bci pierwszych plastikowych dowod\u00f3w osobistych, kt\u00f3re\u00a0rozpocz\u0119to wydawa\u0107 w 2001 r. Jest to projekt Centrum Projekt\u00f3w Informatycznych<\/em> Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji MSWiA, zwi\u0105zany z takimi programami jak podpis elektroniczny, PESEL2, czy pl.ID. <\/em>Na stronie CIP<\/em> czytamy: \u201eStrategicznym celem projektu jest wdro\u017cenie elektronicznego dowodu to\u017csamo\u015bci z funkcj\u0105 uwierzytelnienia w systemach IT jednostek sektora publicznego, zgodnego z unijnymi koncepcjami narodowego dokumentu identyfikacyjnego (eID)\u201d. W za\u0142o\u017ceniu MSWiA ma to wyeliminowa\u0107 wielo\u015b\u0107 za\u015bwiadcze\u0144, po\u015bwiadcze\u0144, wypis\u00f3w i odpis\u00f3w, gdy\u017c wiele formalno\u015bci urz\u0119dowych\u00a0drog\u0105 internetow\u0105 b\u0119dzie mo\u017cna za\u0142atwi\u0107 poza godzinami pracy danego urz\u0119du. Przep\u0142yw\u00a0wszelkich informacji ma by\u0107 niemal natychmiastowy i \u201enieodczuwalny\u201d dla obywatela (np.\u00a0sprawy meldunkowe lub zwi\u0105zane z Urz\u0119dem Stanu Cywilnego). Jednak oznacza to pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 nad obywatelem. Nie by\u0142o jeszcze\u00a0tak obszernej i szczeg\u00f3\u0142owej bazy danych osobowych – jeden elektroniczny dokument ma wystarczy\u0107 do identyfikacji w\u0142a\u015bciciela,\u00a0\u201eumo\u017cliwia\u0107 mu dzia\u0142alno\u015b\u0107 administracyjno-gospodarcz\u0105 i g\u0142osowania\u201d.<\/span><\/p>\n Elektroniczny dow\u00f3d osobisty – wzbogacony o mikroprocesor – zawiera\u0107 b\u0119dzie elektroniczny podpis (r\u00f3wnowa\u017cny z podpisem tradycyjnym w kontaktach z urz\u0119dem), kt\u00f3ry ma s\u0142u\u017cy\u0107 uwierzytelnieniu osoby w kontaktach z administracj\u0105. Jednocze\u015bnie MSWiA podaje i\u017c: \u201eelektroniczny dow\u00f3d osobisty b\u0119dzie spe\u0142nia\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 \u201eklucza\u201d, umo\u017cliwiaj\u0105cego dost\u0119p do znajduj\u0105cych si\u0119 w rejestrach pa\u0144stwowych danych dotycz\u0105cych obywatela\u201d. Oznacza to dost\u0119p do pe\u0142nych, kompletnych danych o danej osobie instytucji i organ\u00f3w podleg\u0142ych MSWiA, b\u0105d\u017a bezpo\u015brednio na ich polecenie. Dlatego te\u017c projekt CIP zak\u0142ada docelow\u0105 wymian\u0119 dokument\u00f3w mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi urz\u0119dami.<\/span><\/p>\n Zak\u0142adane korzy\u015bci projektu pl.ID dla administracji pa\u0144stwa to: \u201estworzenie jednego systemu po\u015bwiadczania to\u017csamo\u015bci obywatela, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany w r\u00f3\u017cnych systemach e-Administracji\u201d. Biometryczny dow\u00f3d osobisty ma m.in. umo\u017cliwi\u0107 bezpo\u015bredni dost\u0119p do bazy danych o stanie zdrowia (NFZ) – b\u0119dzie zawiera\u0142 grup\u0119 krwi, grup\u0119 inwalidztwa, brak zgody na transplantacj\u0119 itp. Wszystko to prowadzi jednak do\u00a0 niemal ca\u0142kowitej kontroli obywateli. W przysz\u0142o\u015bci planuje si\u0119 wprowadzenie wi\u0119cej cech biometrycznych danej osoby – je\u015bli zajdzie taka potrzeba, w co MSWiA nie w\u0105tpi. Bowiem, jedn\u0105 z korzy\u015bci dla administracji publicznej wynikaj\u0105cej z wprowadzenia w Polsce pl.ID ma by\u0107: \u201euzyskanie mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania no\u015bnika jakim jest mikroprocesor w dowodzie do umieszczenia w przysz\u0142o\u015bci dodatkowych danych, np. biometrycznych, w przypadku zmiany standardu wymaga\u0144 unijnych w tym zakresie\u201d. Wielki Brat czuwa? To pewne i to nie od dzisiaj…<\/span><\/p>\n Historia systemu PESEL si\u0119ga lat 70. XX w.\u00a0Poprzednikiem dzisiejszego PESEL by\u0142 system MAGISTER, opracowany w latach 1973-1974 przez zesp\u00f3\u0142, z\u0142o\u017cony z pracownik\u00f3w MSW i ZETO ZOWAR. Znajdowa\u0142y si\u0119 w nim informacje o wszystkich Polakach z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem – ca\u0142y przebieg kariery zawodowej i naukowej, a tak\u017ce adres. Oficjalnie system mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do prowadzenia polityki kadrowej, ale u\u017cywa\u0142a go S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa do inwigilacji inteligencji. System liczy\u0142 633 tys. zapis\u00f3w, aktualizowanych informacjami nadsy\u0142anymi z 60 tys. zak\u0142ad\u00f3w pracy i wy\u017cszych uczelni. Ju\u017c w\u00f3wczas planowano utworzenie kolejnych system\u00f3w m.in. z danymi o studentach, emerytach i robotnikach.<\/span><\/p>\n Rejestr PESEL – Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludno\u015bci prowadzony jest od 1979 roku i zawiera \u201edane os\u00f3b przebywaj\u0105cych stale na terytorium RP, zameldowanych na pobyt sta\u0142y lub czasowy trwaj\u0105cy ponad 3 miesi\u0105ce, a tak\u017ce os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o wydanie dowodu osobistego lub paszportu, a tak\u017ce os\u00f3b, dla kt\u00f3rych odr\u0119bne przepisy przewiduj\u0105 potrzeb\u0119 posiadania numeru PESEL. S\u0105 to nast\u0119puj\u0105ce dane: nazwiska, imiona, data urodzenia, imiona i nazwiska rodowe rodzic\u00f3w, p\u0142e\u0107, obywatelstwo, stan cywilny, imi\u0119 i nazwisko ma\u0142\u017conka, adres zameldowania, seria i numer aktualnego i poprzednich dowod\u00f3w osobistych, dat\u0119 zgonu i numer aktu zgonu\u201d. Wprowadzono go bezprawnie, bez odpowiedniej uchwa\u0142y Sejmu.<\/span><\/p>\n W grudniu 2007 r. rozpocz\u0119to \u201ePlan naprawczy\u201d dla systemu PESEL, pod nazw\u0105 PESEL2, kt\u00f3ry przewiduje wdro\u017cenie elektronicznego dowodu to\u017csamo\u015bci, czyli realizacj\u0119 projektu pl.ID. Jednak od chwili obj\u0119cia rz\u0105d\u00f3w przez PO nie zwo\u0142ywano ju\u017c posiedze\u0144 Rady Konsultacyjnej, b\u0119d\u0105cej cia\u0142em doradczym i opiniodawczym Komitetu Steruj\u0105cego PESEL2. Odt\u0105d te\u017c wszystkie informacje dotycz\u0105ce projektu sta\u0142y si\u0119 niezwykle lakoniczne i og\u00f3lnikowe, a prace nad projektem utrzymywano w tajemnicy. Na stronie CPI<\/em> czytamy: \u201eCelem strategicznym zrealizowanego Programu PESEL2 \u201ePrzebudowa i integracja systemu rejestr\u00f3w pa\u0144stwowych\u201d by\u0142o usprawnienie obs\u0142ugi obywatela i przedsi\u0119biorcy poprzez umo\u017cliwienie dost\u0119pu do zasob\u00f3w informacyjnych rejestru PESEL oraz budowa Zintegrowanego Systemu Informatycznego PESEL2 (ZSI PESEL2), jako rejestru referencyjnego dla ewidencji ludno\u015bci w ramach budowy nowoczesnej infrastruktury informacyjnej pa\u0144stwa. Celem operacyjnym programu by\u0142o umo\u017cliwienie korzystania w trybie on-line<\/em> z us\u0142ug dost\u0119pu do danych zawartych w rejestrach systemu PESEL\u201d.<\/span><\/p>\n Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w projekcie pl.ID, jako podstawowy cel za\u0142o\u017cono: \u201eIdentyfikacj\u0119, weryfikacj\u0119 i uwierzytelnienie to\u017csamo\u015bci obywatela w oparciu o nowy dokument to\u017csamo\u015bci w systemach informatycznych jednostek sektora publicznego\u201d (administracja publiczna, ochrona zdrowia itp.) oraz \u201eIntegracj\u0119 rejestr\u00f3w pa\u0144stwowych maj\u0105ca zapewni\u0107 skuteczny przep\u0142yw informacji pomi\u0119dzy rejestrami oraz systemami informacyjnymi r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w publicznych, a tak\u017ce usp\u00f3jnienie danych dotycz\u0105cych obywatela wraz z informacjami o jego dokumentach, kt\u00f3re gromadzone s\u0105 w\u00a0rejestrach pa\u0144stwowych (m.in. PESEL, NIP, CEPiK, OEWiUDO, CEWiUP)\u201d. W rzeczywisto\u015bci jest to kluczowy sk\u0142adnik systemu PESEL2, dotyczy bowiem Rejestru Identyfikacyjnego Obywateli (RIO), stanowi\u0105cego centraln\u0105 baz\u0119 danych do wydawania dowod\u00f3w osobistych i sprawdzania to\u017csamo\u015bci wszystkich doros\u0142ych obywateli Polski. Elektroniczny dow\u00f3d osobisty przewidziany w projekcie pl.ID, jest w istocie integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 systemu identyfikacyjnego PESEL2.<\/span><\/p>\n Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w opracowanym w marcu 2007 roku, przez ekspert\u00f3w Instytutu Sobieskiego<\/em> \u201eRaporcie o PESEL2\u201d, zawieraj\u0105cym analiz\u0119 koncepcji MSWiA,\u00a0 zwraca si\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie na Rejestr Identyfikacji Obywateli i Elektroniczny Dow\u00f3d Osobisty. W rejestrze by\u0142yby przechowywane tzw. rekordy z danymi osobowymi i identyfikacyjnymi, kt\u00f3re w ci\u0105gu \u017cycia s\u0105 sta\u0142e lub zmieniaj\u0105 si\u0119 bardzo rzadko. Autorzy raportu zwracali uwag\u0119, i\u017c \u201ew tak wa\u017cnej kwestii jak kontrolowany przez Pa\u0144stwo centralny rejestr danych identyfikacyjnych nale\u017cy precyzyjnie wskaza\u0107 zakres gromadzonych danych, czego niestety zabrak\u0142o w materia\u0142ach udost\u0119pnionych przez MSWiA.\u201d<\/span><\/p>\n Eksperci Instytutu<\/em> przestrzegaj\u0105, i\u017c \u201eW przypadku wprowadzenia PESEL2 stworzymy techniczn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pe\u0142nego profilowania ca\u0142ej populacji! Pami\u0119tajmy, \u017ce w bazie PESEL2 maj\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zapisane adresy. Oznacza to, \u017ce b\u0119dzie mo\u017cliwe spe\u0142nienie marzenia ka\u017cdej totalitarnej w\u0142adzy o technicznej mo\u017cliwo\u015bci regularnej identyfikacji grup podejrzanych ze wzgl\u0119du na jakie\u015b kryterium i wskazaniu, gdzie podejrzani mieszkaj\u0105! (…) Czy w imi\u0119 oficjalnie deklarowanego, a nie wynikaj\u0105cego z logiki konstrukcji PESEL2, hipotetycznego polepszenia komunikacji obywatela z urz\u0119dem spo\u0142ecze\u0144stwo ma zaakceptowa\u0107 stworzenie system\u00f3w, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 tak\u0105 kontrol\u0119 nad sob\u0105 samym?\u201d<\/span><\/p>\n Sprawa ta ma zwi\u0105zek z tzw. obowi\u0105zkiem meldunkowym i zast\u0105pienia go\u00a0rejestracj\u0105 sta\u0142ego lub czasowego miejsca zamieszkania. Cho\u0107 obecny rz\u0105d od dawna zapowiada zniesienie tego obowi\u0105zku (mia\u0142o to nast\u0105pi\u0107 z dn.1.01.2009 r.), przygotowana nowelizacja ustawy o ewidencji ludno\u015bci nadal czeka na uchwalenie. Jej projekt, w drugim etapie, kt\u00f3rego realizacj\u0119 przewidziano po 2011 r. przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 funkcjonowania rejestru PESEL w ca\u0142kowitym oderwaniu od rejestracji miejsca zamieszkania; przy czym dane zwi\u0105zane z to\u017csamo\u015bci\u0105 osoby i jej statusem prawno-administracyjnym maj\u0105 by\u0107 aktualne i wiarygodne z uwagi na wprowadzon\u0105 projektem zasad\u0119 zasilania rejestru PESEL bezpo\u015brednio przez organy administracji rejestruj\u0105ce zdarzenia powoduj\u0105ce wytworzenie tych danych.<\/span><\/p>\n