![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/02\/scan.jpg\")
<\/a><\/span><\/span><\/p>\nAidas Feliksas Palubinskas, jeden z lider\u00f3w litewskiego Ruchu Libera\u0142\u00f3w, uku\u0142 na potrzeby jednego ze swoich esej\u00f3w poj\u0119cie \u201eradykalny subsydiaryzm\u201d. Jego definicja jest niezwykle prosta: ot\u00f3\u017c jedyn\u0105 drog\u0105 ku usprawnieniu funkcjonowania wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa jest przekazanie maksymalnej liczby uprawnie\u0144 w\u0142adzy centralnej na szczebel lokalny, usamodzielnienie si\u0119 finansowe, polityczne, administracyjne ju\u017c nie tylko samorz\u0105d\u00f3w regionalnych – lecz tak\u017ce gmin, bowiem tylko taki system mo\u017ce zapewni\u0107 prawdziw\u0105 kontrol\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa nad organami w\u0142adzy. Tak\u017ce dla mnie jest to bliska koncepcja, jednak dla potrzeb niniejszego opracowania oraz ze wzgl\u0119du na tradycj\u0119, kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowali\u015bmy jeszcze w roku 2002 na \u0142amach pierwszego anarchistyczno-regionalistycznego pisma W paszczu<\/em>, radykalny subsydiaryzm b\u0119d\u0119 nazywa\u0142 anarchoregionalizmem.\u00a0<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Jestem krytykiem pa\u0144stwa nie dlatego, \u017ce chc\u0119 by\u0107 radykalnym rewolucjonist\u0105, wodzem kolejnej ludowej rewolty, tylko z pobudek czysto praktycznych: wiem bowiem z autopsji, i\u017c obecny model pa\u0144stwa nie dzia\u0142a. Rosn\u0105ce w progresji arytmetycznej podatki nie kompensuj\u0105 ju\u017c wydatk\u00f3w rz\u0105dowych, rosn\u0105cych w progresji geometrycznej. Notoryczny kryzys bud\u017cetu centralnego rodzi notoryczny kryzys bud\u017cet\u00f3w lokalnych, zale\u017cnych niemal w ca\u0142o\u015bci od rz\u0105du. Rz\u0105d nie radzi sobie z przest\u0119pczo\u015bci\u0105, pomimo sprawowania od setek lat monopolu na us\u0142ugi policyjne i s\u0105dowe. Transport publiczny od dziesi\u0105tk\u00f3w lat boryka si\u0119 z problemami natury finansowej. Rz\u0105d nie radzi sobie z korkami na ulicach, kt\u00f3re w 99% nale\u017c\u0105 do rz\u0105du (centralnego lub lokalnego). W dziedzinach opieki zdrowotnej, socjalnej, ochrony \u015brodowiska i o\u015bwiacie – pora\u017cka rz\u0105du jest najbardziej widoczna, bowiem dotyka praktycznie ka\u017cdego. Niestety, jedyn\u0105 recept\u0105 rz\u0105du na leczenie wszystkich tych dolegliwo\u015bci jest rozpaczliwe wo\u0142anie o wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119, wi\u0119ksze pe\u0142nomocnictwa i wi\u0119cej, wi\u0119cej, wi\u0119cej pieni\u0119dzy. Tak wi\u0119c, jestem anarchist\u0105 z pobudek czysto praktycznych i pragmatycznych – chc\u0119 mie\u0107 wi\u0119cej pieni\u0119dzy i je\u015bli ju\u017c musz\u0119 komu\u015b oddawa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 swoich ci\u0119\u017cko zarobionych groszy w zamian za ochron\u0119 czy opiek\u0119 nad moim zdrowiem, chc\u0119 by \u015bwiadczono mi w zamian us\u0142ugi najwy\u017cszej jako\u015bci, za\u015b moja forsa by\u0142aby wykorzystywana jak najbardziej efektywnie oraz pod moj\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 kontrol\u0105.<\/span><\/p>\n Nie jestem rewolucjonist\u0105, nie postuluj\u0119 zniesienia pa\u0144stwa od zaraz. Jestem za jego ewolucj\u0105, stopniowym przej\u015bciem ku innym, bardziej efektywnym modelom zarz\u0105dzania. W mi\u0119dzyczasie w\u0142adza pa\u0144stwowa musi by\u0107 ograniczona do jak najmniejszych rozmiar\u00f3w, a ludzie powinni by\u0107 wobec niej zawsze czujni, aby nigdy nie dopu\u015bci\u0107, by przekroczy\u0142a wyznaczone jej granice.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/em><\/span><\/p>\n Od czas\u00f3w Wielkiej Rewolucji Francuskiej coraz to kolejne pokolenie naprawiaczy \u015bwiata wci\u0105ga na swoje sztandary has\u0142o \u201eWolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i braterstwa\u201d, nie zauwa\u017caj\u0105c oczywistej sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105 a r\u00f3wno\u015bci\u0105. Od ponad 200 lat jeste\u015bmy \u015bwiadkami konfliktu pomi\u0119dzy wolno\u015bciowcami (zwolennikami wolno\u015bci kosztem r\u00f3wno\u015bci) i egalitarystami (zwolennikami r\u00f3wno\u015bci kosztem wolno\u015bci; tak a propos<\/em> – w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w egalitaryzm i etatyzm si\u0119 dope\u0142niaj\u0105). Dla mnie anarchoregionalista jest niew\u0105tpliwie wolno\u015bciowcem i nie jest egalitaryst\u0105. Jedyn\u0105 \u201er\u00f3wno\u015bci\u0105\u201d, za jak\u0105 si\u0119 opowiada, jest r\u00f3wne prawo ka\u017cdego cz\u0142owieka do posiadania w\u0142asnej osoby, do w\u0142asno\u015bci niewykorzystywanych surowc\u00f3w, kt\u00f3re \u201ezasiedzia\u0142\u201d i do w\u0142asno\u015bci d\u00f3br, jakie otrzyma\u0142 w drodze dobrowolnej wymiany lub darowizny. Jednym s\u0142owem anarchoregionalista uznaje prawo w\u0142asno\u015bci i prawo inicjatywy prywatnej oraz opowiada si\u0119 za wolnymi porozumieniami. Zreszt\u0105, wag\u0119 inicjatywy prywatnej i wolnego porozumienia w stosunkach spo\u0142ecznych (jako podstawy wolno\u015bci) podkre\u015bla\u0142 ju\u017c w wieku XIX anarchista socjalny Piotr Kropotkin pisz\u0105c: \u201eWsz\u0119dzie pa\u0144stwo abdykuje, zrzeka si\u0119 swych \u201e\u015bwi\u0119tych\u201d obowi\u0105zk\u00f3w, przekazuj\u0105c je inicjatywie prywatnej. Na wszelkich polach \u017cycia spo\u0142ecznego swobodne porozumienie wdziera si\u0119 w dziedzin\u0119 pa\u0144stwa\u201d.<\/span><\/p>\n Z drugiej strony jednak pa\u0144stwo jest w dniu dzisiejszym niemo\u017cliwym do zanegowania faktem naszej rzeczywisto\u015bci. W procesie historycznym ludzko\u015b\u0107 wybra\u0142a t\u0119, a nie inn\u0105 form\u0119 organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa. Ca\u0142a w\u0142adza pa\u0144stwowa niew\u0105tpliwie pochodzi z zaw\u0142aszczenia przez pa\u0144stwo w\u0142adzy, uprawnie\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa. Im wi\u0119cej bowiem pa\u0144stwa, tym mniej samoorganizacji spo\u0142ecznej. Dzisiejszy system pa\u0144stwowej organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa nie da si\u0119 przecie\u017c w jednej chwili zamieni\u0107 na system wolno\u015bciowy. W\u0142a\u015bnie dlatego postuluj\u0119 na wst\u0119pie wolno\u015bciowych przeobra\u017ce\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa, przyj\u0119cie zamiast rewolucyjnej, libertaria\u0144skiej koncepcji organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa (na zasadzie lu\u017anej sieci firm, \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi policyjne, towarzystw ubezpieczeniowych i dzia\u0142aj\u0105cych dla zysku cia\u0142 arbitra\u017cowych, u\u017cywaj\u0105cych wsp\u00f3lnego kodeksu prawnego), czy r\u00f3wnie radykalnej koncepcji syndykalist\u00f3w, zapowiadaj\u0105cych natychmiastow\u0105 rewolucyjn\u0105 organizacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa na bazie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, kt\u00f3re s\u0105 niezwykle trudne, a zazwyczaj wr\u0119cz niemo\u017cliwe do zrealizowania. Moj\u0105 propozycj\u0105 jest system mieszany – wolny rynek z udzia\u0142em samorz\u0105d\u00f3w terytorialnych i zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych (sensu largo<\/em> – samorz\u0105d\u00f3w zawodowych), kt\u00f3re z biegiem czasu utraci\u0142yby charakter organizacji przymusowych na rzecz dobrowolno\u015bci uczestnictwa. Zreszt\u0105 sam anarchistyczny guru<\/em>, Murray Bookchin twierdzi\u0142, i\u017c dzi\u015b \u201enowa polityka\u201d musi by\u0107 instytucjonalnie ustrukturowana wok\u00f3\u0142 odzyskania w\u0142adzy przez gminy (municipalities<\/em>). W\u0142a\u015bnie taki system nazywam radykalnym subsydiaryzmem, albo anarchoregionalizmem.<\/span><\/p>\n W okresie transformacji systemowej – przej\u015bcia od spo\u0142ecze\u0144stwa pa\u0144stwowego ku spo\u0142ecze\u0144stwu bezpa\u0144stwowemu – samorz\u0105dy terytorialne i ich zwi\u0105zki (\u201epa\u0144stwa\u201d) musia\u0142yby przej\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 funkcji pa\u0144stwowych (przede wszystkim funkcj\u0119 kontroluj\u0105c\u0105 w zakresie ekologii, o\u015bwiaty, opieki medycznej, ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych oraz funkcj\u0119 inwestycyjn\u0105 w zakresie wi\u0119kszych projekt\u00f3w publicznych – np. budow\u0119 infrastruktury czy obiekt\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej), kt\u00f3rych natychmiastowa prywatyzacja mog\u0142aby doprowadzi\u0107 do naruszenia interes\u00f3w wielu os\u00f3b. Jednocze\u015bnie nast\u0105pi\u0142by wzrost znaczenia samorz\u0105d\u00f3w zawodowych (mam na my\u015bli nie tylko zwi\u0105zki zawodowe, lecz tak\u017ce organizacje spo\u0142eczne, zwi\u0105zki pracodawc\u00f3w, konsument\u00f3w, os\u00f3b samozatrudniaj\u0105cych si\u0119; szczeg\u00f3lnie w zakresie kontroli i rozwi\u0105zywania spor\u00f3w).<\/span><\/p>\n Koncepcja anarchoregionalizmu, kt\u00f3r\u0105 proponuj\u0119, nie aspiruje do opisania przysz\u0142ego modelu \u015bwiata ze wszystkimi szczeg\u00f3\u0142ami, wr\u0119cz przeciwnie – celem jej jest jedynie przedstawienie ramowej konstrukcji utopii. Anarchoregionalizm nie jest sp\u00f3jnym tworem, tylko zestawem ram, kt\u00f3re ludzie oraz ich wsp\u00f3lnoty maj\u0105 dopiero wype\u0142ni\u0107 tre\u015bci\u0105. Anarchoregionalizm jest wi\u0119c bliski koncepcji Roberta Nozicka, wed\u0142ug kt\u00f3rego utopia – to nie jedna wsp\u00f3lnota dobra dla wszystkich, tylko lu\u017ana federacja r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3lnot, gdzie ludzie mog\u0105 si\u0119 odnale\u017a\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 bez przeszk\u00f3d opuszcza\u0107 (lub do jakich mog\u0105 bezproblemowo do\u0142\u0105cza\u0107). I kt\u00f3re nie narzucaj\u0105 nikomu swojej wizji \u015bwiata z wykorzystaniem \u015brodk\u00f3w przemocy lub przymusu. W gruncie rzeczy w anarchoregionalistycznej rzeczywisto\u015bci jest wi\u0119c miejsce i na komunistyczne komuny i na anarchistyczne syndykaty i na wolnorynkowe enklawy libertarian. Nie ukrywam, \u017ce osobi\u015bcie uwa\u017cam model wolnorynkowy za bli\u017cszy mi.<\/span><\/p>\n W gruncie rzeczy koncepcja sprowadza si\u0119 do wcielenia w \u017cycie czterech zasad:<\/span><\/p>\n 1. Prywatyzacja<\/em><\/strong> funkcji w\u0142adzy pa\u0144stwowej w oparciu o poszanowanie w\u0142asno\u015bci prywatnej i zasad wolnego rynku. Anarchoregionalistyczna koncepcja opiera si\u0119 o generalny zakaz etatystycznego regulowania kwestii, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 uregulowane w drodze dobrowolnej umowy\/porozumienia stron (lasser faire<\/em>); postuluj\u0119 wszelk\u0105 mo\u017cliw\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 rz\u0105du odda\u0107 w r\u0119ce podmiot\u00f3w (os\u00f3b prywatnych i ich zwi\u0105zk\u00f3w, przedsi\u0119biorc\u00f3w, przedsi\u0119biorstw i organizacji non profit<\/em>), dzia\u0142aj\u0105cych dobrowolnie. Zarazem, m\u00f3wi\u0105c o prywatyzacji nie mam na my\u015bli prywatyzacji sensu stricte<\/em>, tylko uspo\u0142ecznienie<\/strong>, przekazanie funkcji w\u0142adzy pa\u0144stwowej w r\u0119ce podmiot\u00f3w prywatnych, kt\u00f3rymi mog\u0105 by\u0107 tak sp\u00f3\u0142ki handlowe, prywatni przedsi\u0119biorcy, jak i organizacje spo\u0142eczne, zwi\u0105zki zawodowe, squoty<\/em>, syndykaty, komuny, kibuce i inne zrzeszenia, w zale\u017cno\u015bci od tego, jaka z tych (lub innych) form organizacyjnych b\u0119dzie bardziej odpowiednia, efektywna lub odpowiadaj\u0105ca oczekiwaniom spo\u0142ecznym oraz oczekiwaniom os\u00f3b, powo\u0142uj\u0105cych j\u0105 do \u017cycia.<\/span><\/p>\n 2. Podw\u00f3jne partnerstwo<\/em><\/strong>, czyli de facto<\/em> rozwini\u0119cie klasycznej zasady syndykalistycznej – \u201eSamorz\u0105dy terytorialne rz\u0105dz\u0105, samorz\u0105dy zawodowe kontroluj\u0105, samorz\u0105dy zawodowe rz\u0105dz\u0105, samorz\u0105dy terytorialne kontroluj\u0105\u201d, ergo<\/em> wsp\u00f3\u0142praca i kontrola wzajemna – pionowa (czyli partnerstwo\/wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy jednostkami samorz\u0105du terytorialnego: gminy \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w federacje gmin (regiony), w celu realizacji (a przede wszystkim koordynacji i finansowania) projekt\u00f3w niemo\u017cliwych do zrealizowania si\u0142ami jednej gminy, regiony – w federacje region\u00f3w (\u201epa\u0144stwa\u201d), podobnie jednostki zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, konsument\u00f3w, pracodawc\u00f3w itp. \u0142\u0105czy\u0142yby si\u0119 w wi\u0119ksze lub mniejsze organizacje pionowe) i pozioma (czyli partnerstwo\/wsp\u00f3\u0142praca pomi\u0119dzy \u201eaktorami regionalnymi\u201d – podmiotami prywatnymi i publicznymi, partnerami spo\u0142ecznymi i przedstawicielami spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, pomi\u0119dzy samorz\u0105dami zawodowymi r\u00f3\u017cnych bran\u017c, samorz\u0105dami terytorialnymi i zawodowymi tej samej gminy lub regionu); de facto<\/em> m\u00f3wimy wi\u0119c o przekazaniu funkcji pa\u0144stwowych, niezbyt nadaj\u0105cych si\u0119 do sprywatyzowania\/uspo\u0142ecznienia – na najni\u017cszy mo\u017cliwy poziom samorz\u0105dnej organizacji terytorialnej oraz o wzajemnej (\u201ekrzy\u017cowej\u201d) kontroli dzia\u0142a\u0144 samorz\u0105d\u00f3w terytorialnych, zawodowych czy innych podmiot\u00f3w publicznych i prywatnych;<\/span><\/p>\n 3. Demokracja uczestnicz\u0105ca<\/em><\/strong>, kt\u00f3ra w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie oznacza rozwini\u0119cie, wy\u017cszy stopie\u0144 demokracji przedstawicielskiej – faktyczn\u0105 kontrol\u0119 os\u00f3b, mieszkaj\u0105cych na okre\u015blonym terytorium, nad organami sprawuj\u0105cymi tam w\u0142adz\u0119 (kontrol\u0119 sprawowan\u0105 przez dobrze znane instrumenty demokracji przedstawicielskiej (wybieralne jednoosobowe organy w\u0142adzy, rady i parlamenty) oraz kilka nowych instrument\u00f3w politycznych, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejszymi s\u0105:<\/span><\/p>\n a. wsp\u00f3lnoty mieszka\u0144c\u00f3w<\/em> – niezale\u017cne i samorz\u0105dne organizacje, zapewniaj\u0105ce bezpo\u015bredni udzia\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w – poprzez wsp\u00f3lne omawianie i rozwi\u0105zywanie kwestii, dialog spo\u0142eczny, prac\u0119 wsp\u00f3lnotow\u0105 (tak w skali ulicy, jak i w skali gminy, regionu czy miasta), w tym tak\u017ce (a mo\u017ce – przede wszystkim) formowanie lokalnego bud\u017cetu (bud\u017cet partycypacyjny, czyli bud\u017cet, w kt\u00f3rym o podziale \u015brodk\u00f3w i lokalnych inwestycjach decyduj\u0105 wy\u0142\u0105cznie mieszka\u0144cy danego terytorium, podczas okresowych zgromadze\u0144 dzielnicowych i tematycznych uk\u0142adaj\u0105c list\u0119 wa\u017cniejszych i mniej wa\u017cnych zada\u0144 dla samorz\u0105du lokalnego, decyduj\u0105 o kolejno\u015bci finansowania konkretnych inwestycji, realizacji imprez publicznych i projekt\u00f3w. Projekty zg\u0142aszane przez r\u00f3\u017cne stowarzyszenia, grupy nieformalne i jednostki finansowane s\u0105 proporcjonalnie do poparcia, jakie uzyska\u0142y podczas g\u0142osowa\u0144, a tak\u017ce zale\u017cnie od liczby os\u00f3b, zainteresowanych udzia\u0142em w ich realizacji);<\/span><\/p>\n b. powszechna wybieralno\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w lokalnych<\/em> – nie tylko organy przedstawicielskie, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w lokalnych, w tym tak\u017ce s\u0119dziowie, kierownicy policji, prokuratorzy, powinni by\u0107 wybierani i bezpo\u015brednio odpowiedzialni przed mieszka\u0144cami wsp\u00f3lnoty, delegaci wsp\u00f3lnot mieszka\u0144c\u00f3w kontroluj\u0105 na bie\u017c\u0105co prac\u0119 administracji. Delegaci i urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy przestali by\u0107 lojalni wobec spo\u0142eczno\u015bci lokalnych trac\u0105 sw\u00f3j mandat i prawo do pe\u0142nienia sprawowanych przez siebie funkcji;<\/span><\/p>\n c. <\/em><\/strong>wsp\u00f3\u0142decydowanie<\/em> – poddawanie pod os\u0105d mieszka\u0144c\u00f3w jak najwi\u0119kszej ilo\u015bci podejmowanych przez w\u0142adze lokalne decyzji (vide<\/em>: referenda, plebiscyty lokalne, ludowa inicjatywa ustawodawcza, veto<\/em> ludowe, sonda\u017ce opinii mieszka\u0144c\u00f3w itp.).<\/span><\/p>\n Miasta, gminy i regiony, bazuj\u0105ce na zasadach demokracji uczestnicz\u0105cej, ustalaj\u0105 sw\u0105 polityk\u0119 poprzez g\u0142osowania na powszechnych zgromadzeniach mieszka\u0144c\u00f3w, szanuj\u0105 autonomi\u0119 jednostek i daj\u0105 ka\u017cdemu dost\u0119p do spraw publicznych. Radni i administracja realizuj\u0105 wytyczne spo\u0142eczno\u015bci lokalnej. O zasadach polityki fiskalnej (tryb pobierania lub nie pobierania podatk\u00f3w, ich wysoko\u015b\u0107 i przeznaczenie) decyduje samodzielnie ka\u017cde miasto i gmina g\u0142osami swych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n 4) Neutralno\u015b\u0107 prawa<\/em><\/strong>, <\/em>termin wprowadzony (przynajmniej do polskiej my\u015bli wolno\u015bciowej) przez Janego Waluszko, znany za\u015b jako koncepcja prawno-polityczna ameryka\u0144skim libertarianom ju\u017c od kilkunastu dziesi\u0119cioleci (\u201eNie mo\u017cna zmusza\u0107 kogokolwiek do wyznawania jakiej\u015b koncepcji moralno\u015bci. Celem prawa nie jest czynienie ludzi dobrymi, szlachetnymi, moralnymi, czystymi, czy sprawiedliwymi. Nawet je\u015bli egzekwowanie tak rozumianego prawa by\u0142oby mo\u017cliwe w praktyce – a wydaje si\u0119 to w\u0105tpliwe – to w sprawach moralno\u015bci ka\u017cdy musi decydowa\u0107 sam. Celem prawa jest jedynie umo\u017cliwienie legalnego stosowania si\u0142y dla ochrony ludzi przed u\u017cyciem si\u0142y i naruszeniem ich nietykalno\u015bci i w\u0142asno\u015bci\u201d – pisa\u0142 M. Rothbard w ksi\u0105\u017cce O now\u0105 wolno\u015b\u0107. Manifest libertaria\u0144ski<\/em>). Ta zasada, wcielona w \u017cycie w niekt\u00f3rych hrabstwach USA, sprowadza si\u0119 do zasady nie ingerowania struktur w\u0142adzy do kwestii moralnych i etycznych (kwestie aborcji, pornografii, prostytucji, gier hazardowych, zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rozwod\u00f3w, eutanazji, narkotyk\u00f3w itp. – powinny by\u0107 rozwi\u0105zywane na podstawie wzajemnych uzgodnie\u0144 pomi\u0119dzy osobami zainteresowanymi w oparciu o ich w\u0142asne moralne i etyczne standardy, za\u015b w razie niemo\u017cliwo\u015bci porozumienia – przez s\u0105dy. Przepisy prawne powinny by\u0107 mo\u017cliwie najbardziej przejrzy\u015bcie formu\u0142owane, za\u015b w przypadkach, gdy istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrezygnowania z dodatkowych regulacji prawnych na rzecz lokalnej tradycji i prawa zwyczajowego – takiej rezygnacji nale\u017cy dokona\u0107 niezw\u0142ocznie, stosunki spo\u0142eczne powinny si\u0119 regulowa\u0107 nie prawem stanowionym przez w\u0142adze, tylko w drodze um\u00f3w wzajemnych i praktyki odpowiednich organ\u00f3w s\u0105downiczych i kontroluj\u0105cych (common law<\/em>). Dzisiejsza nieefektywno\u015b\u0107 wymiaru sprawiedliwo\u015bci wi\u0105\u017ce si\u0119 cz\u0119sto z nadmiern\u0105 liczb\u0105 przest\u0119pstw \u201edekretowych\u201d (czyli takich, kt\u00f3re zosta\u0142y zadekretowane przez pa\u0144stwo, ale w ocenie spo\u0142ecznej albo nie s\u0105 naganne, albo s\u0105 uwa\u017cane za ma\u0142o szkodliwe), dlatego nawet cz\u0119\u015bciowa depenalizacja tych czyn\u00f3w, doprowadzi\u0142aby do wzrostu wydajno\u015bci organ\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci).<\/span><\/p>\n Niew\u0105tpliwie dyskusja na temat prawnych podstaw anarchoregionalizmu \u0142\u0105czy si\u0119 organicznie z kilkoma dodatkowymi subkryteriami:<\/span><\/p>\n Primo<\/em>, prawo do posiadania broni i skutecznej samoobrony, bowiem je\u015bli ka\u017cdy ma prawo do dysponowania swoj\u0105 osob\u0105 i w\u0142asno\u015bci\u0105, to ka\u017cdy ma r\u00f3wnie\u017c prawo do u\u017cycia si\u0142y w obronie w\u0142asnej (lub swojej w\u0142asno\u015bci). Nawet Ojcowie Za\u0142o\u017cyciele USA zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce jedynie uzbrojony lud jest w stanie stawi\u0107 skuteczny op\u00f3r pr\u00f3bom zaw\u0142aszczenia w\u0142adzy publicznej przez poszczeg\u00f3lne jednostki lub grupy nacisku, ograniczaj\u0105ce prawa obywatelskich.<\/span><\/p>\n Secundo<\/em>, reforma organ\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci i wymiaru sprawiedliwo\u015bci. W miar\u0119 jak policja rz\u0105dowa i sadownictwo pa\u0144stwowe staj\u0105 si\u0119 coraz mniej skuteczne, konsumenci coraz cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 z us\u0142ug prywatnych. Istniej\u0105 ju\u017c prywatni stra\u017cnicy, prywatni detektywi, prywatne systemy monitoringu telewizyjnego oraz alarmy antyw\u0142amaniowe, prywatni mediatorzy i arbitrzy – tak wi\u0119c nie ma powodu twierdzi\u0107, i\u017c rz\u0105d ma naturalny monopol na us\u0142ugi ochroniarskie (policyjne) czy m\u0105dro\u015b\u0107 s\u0119dziowsk\u0105. Natomiast wszystkie dane \u015bwiadcz\u0105 o nieskuteczno\u015bci obecnego pa\u0144stwowego monopolu s\u0105dowego. Zreszt\u0105, obok prywatnych agencji ochroniarskich, wyspecjalizowanych dzia\u0142\u00f3w policyjnych poszczeg\u00f3lnych firm lub bran\u017c, prywatnych cia\u0142 arbitra\u017cowych, istnia\u0142aby te\u017c samorz\u0105dowe policja i s\u0105downictwo, zapewniaj\u0105ce niezb\u0119dne minimum us\u0142ug policyjnych i s\u0105dowych, a pozostaj\u0105ce pod bezpo\u015bredni\u0105 kontrol\u0105 obywateli.<\/span><\/p>\n Dzi\u015b jeste\u015bmy \u015bwiadkami tworzenia si\u0119 i restytucji idei decentralizacji. Mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 odradzanie si\u0119 ruch\u00f3w regionalnych i spo\u0142ecze\u0144stw lokalnych, rozw\u00f3j prywatnego arbitra\u017cu, prywatyzacj\u0119 us\u0142ug – do niedawna b\u0119d\u0105cych w monopolistycznym w\u0142adaniu struktur pa\u0144stwowych, narodziny instrument\u00f3w demokracji uczestnicz\u0105cej. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami powolnej, acz nieuchronnej realizacji idei anarchoregionalistycznej. Dalsza decentralizacja pozwoli na wytworzenie wielu r\u00f3\u017cnych modeli stanowienia i egzekwowania prawa, kontroli urz\u0119d\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w, form w\u0142asno\u015bci. Niekt\u00f3re z nich na pewno b\u0119d\u0105 bliskie przytoczonej przeze mnie koncepcji, inne – bardzo od niej dalekie. Regionalizm jest w gruncie rzeczy najmniej wymagaj\u0105cym nurtem my\u015bli spo\u0142ecznej. By zosta\u0107 regionalist\u0105 – wystarczy jedynie poczucie wi\u0119zi z miejscem, w kt\u00f3rym si\u0119 mieszka, z jego mieszka\u0144cami (niezale\u017cnie od narodowo\u015bci) oraz ch\u0119\u0107 pracy na jego rzecz. Zapewne nie ma te\u017c nasz anarchoregionalizm, przypominaj\u0105cy nozickowskie pa\u0144stwo minimalne<\/em>, takiej si\u0142y oddzia\u0142ywania na m\u0142ode umys\u0142y jak anarchizm rewolucyjny, wojuj\u0105cy antyglobalizm i inne zadymiarstwo – w imi\u0119 \u201elepszego \u015bwiata\u201d, kt\u00f3re jest o wiele ciekawszym zaj\u0119ciem, ni\u017c \u017cmudna \u201epraca u podstaw\u201d (tworzenie i wzmacnianie wsp\u00f3lnot lokalnych, system\u00f3w LETS, przygotowywanie i uczestniczenie w wyborach, ci\u0105g\u0142a praca z lud\u017ami, prze\u0142amywanie ich niech\u0119ci, oporu i bierno\u015bci). Jednak jedynie praca u podstaw (jakkolwiek g\u00f3rnolotnie to stwierdzenie brzmi) oraz zrozumienie dla ludzkich potrzeb jest kluczem do naszego przysz\u0142ego politycznego sukcesu.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Alexander de Ville<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Pierwodruk: Inny \u015awiat<\/em>\u00a0nr 27 (2\/2008)<\/p>\n <\/p>\n<\/div>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Aidas Feliksas Palubinskas, jeden z lider\u00f3w litewskiego Ruchu Libera\u0142\u00f3w, uku\u0142 na potrzeby jednego ze swoich esej\u00f3w poj\u0119cie \u201eradykalny subsydiaryzm\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2767","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nWolny rynek i regionalizacja<\/span><\/h3>\n
\u00a0<\/span><\/h3>\n
Cztery zasady<\/span><\/h3>\n
\u00a0<\/span><\/h4>\n
Post scriptum<\/span><\/h4>\n