<\/p>\n
Pieni\u0105dze pojawi\u0142y si\u0119 dawno, dawno temu i przybiera\u0142y najr\u00f3\u017cniejsz\u0105 posta\u0107 – od muszelek, p\u0142od\u00f3w rolnych (np. zbo\u017ca) po grudki kruszc\u00f3w, monety, kwity depozytowe, a wreszcie banknoty i ostatnio bity.<\/span><\/p>\n Jest kilka interesuj\u0105cych kwestii dotycz\u0105cych pieni\u0119dzy:<\/span><\/p>\n a) kto emituje pieni\u0105dze?<\/span><\/p>\n b) jakie s\u0105 funkcje pieni\u0105dza, czyli po co pieni\u0105dze s\u0105?<\/span><\/p>\n c) jakie s\u0105 rodzaje pieni\u0105dza?<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kto emituje pieni\u0105dze?<\/strong><\/span><\/p>\n Dawniej byli to kr\u00f3lowie, magnaci, ko\u015bcio\u0142y, dzisiaj s\u0105 to banki. W najbogatszym kraju \u015bwiata, USA, bank emituj\u0105cy pieni\u0105dze nazywa si\u0119 nie bank, a Federal Reserve. Od jej powstania w 1913 roku, instytucja ta nigdy nie by\u0142a kontrolowana przez \u017caden urz\u0105d skarbowy. Jest natomiast w pe\u0142ni kontrolowana przez prywatne lobby finansowe USA. W Polsce pieni\u0105dze emitowa\u0142 NBP. Po wej\u015bciu do Unii, stracili\u015bmy ten przywilej.<\/span><\/p>\n Historia wsp\u00f3\u0142czesnej odmiany pieni\u0105dza datuje si\u0119 od uzyskania na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 przywileju emisji papierowych banknot\u00f3w przez prywatny Bank of England, co mia\u0142o miejsce w 1694 roku, niewiele ponad trzysta lat temu. By\u0142 to zarazem pocz\u0105tek rewolucji przemys\u0142owej, zwanej \u201edrug\u0105 fal\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n Postulatem alternatywnej ekonomii jest przyznanie prawa emisji pieni\u0119dzy wszystkim obywatelom, czyli dowolnym, lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom. Postulatem grubych ryb biznesu i finans\u00f3w jest, aby to prawo nigdy nie zosta\u0142o przyznane obywatelom.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Jakie s\u0105 funkcje pieni\u0105dza?<\/strong><\/span><\/p>\n 1. S\u0142u\u017cy jako \u015brodek kontrolowanej wymiany d\u00f3br i us\u0142ug.<\/span><\/p>\n 2. S\u0142u\u017cy do gromadzenia bogactwa oraz oszcz\u0119dno\u015bci (nale\u017cy nie myli\u0107 tych poj\u0119\u0107, bo cz\u0142owiek posiadaj\u0105cy oszcz\u0119dno\u015bci mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie jeszcze bardziej zad\u0142u\u017cony, wi\u0119c summa summarum<\/em> biedny).<\/span><\/p>\n 3. S\u0142u\u017cy jako miara.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Ad 1.<\/strong> Centralna kontrola wymiany d\u00f3br i us\u0142ug jest dzisiaj podstawowym narz\u0119dziem w\u0142adzy w r\u0119kach rz\u0105dz\u0105cych elit. Jest ona realizowana przez s\u0142u\u017cby ksi\u0119gowe firm i instytucji, urz\u0119dy skarbowe, ministerstwa, s\u0105dy i policj\u0119.<\/span><\/p>\n \u00a0Radykalnym postulatem alternatywnej ekonomii jest maksymalne zast\u0119powanie kontrolowanej wymiany d\u00f3br i us\u0142ug, realizowanych za pomoc\u0105 pieni\u0119dzy, wymian\u0105 bezpieni\u0119\u017cn\u0105 w postaci prezent\u00f3w i dar\u00f3w serca. Jedn\u0105 z form takiej wymiany, opartej na bezp\u0142atnym dawaniu, jest wolontariat. Statystyki skandynawskie podaj\u0105, \u017ce 57 % wszystkich ludzkich prac jest wykonywana w ramach bezp\u0142atnej pracy \u015bwiadczonej w rodzinach, g\u0142\u00f3wnie przez kobiety.<\/span><\/p>\n Postulatem mniej radykalnym alternatywnej ekonomii jest maksymalne zast\u0119powanie wymiany d\u00f3br i us\u0142ug kontrolowanej centralnie – wymian\u0105 kontrolowan\u0105 lokalnie, w tym tak\u017ce zast\u0105pienie centralnej zbi\u00f3rki podatku – zbi\u00f3rk\u0105 lokaln\u0105, przeznaczan\u0105 na miejscowe cele spo\u0142eczne. Warunkiem realizacji tego postulatu jest przyznanie prawa emisji pieni\u0119dzy wszystkim obywatelom oraz przyznanie lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom prawa \u015bci\u0105gania podatk\u00f3w wed\u0142ug w\u0142asnego uznania.<\/span><\/p>\n Elity finansowe boj\u0105 si\u0119 tych postulat\u00f3w jak diabe\u0142 \u015bwi\u0119conej wody, bo odbiera im to resztki w\u0142adzy, kt\u00f3rej nie zd\u0105\u017cy\u0142y jeszcze przekaza\u0107 koncernom.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Ad 2.<\/strong> Gromadzenie bogactwa za pomoc\u0105 pieni\u0119dzy odbywa si\u0119 za po\u015brednictwem bank\u00f3w oraz instytucji finansowych w rodzaju gie\u0142dy. W dominuj\u0105cym systemie bankowym banki oferuj\u0105 za zdeponowane pieni\u0105dze nagrod\u0119 w postaci odsetek, kt\u00f3re przewy\u017cszaj\u0105 poziom inflacji. Dzi\u0119ki mechanizmowi odsetek ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 nadmiar pieni\u0119dzy, nie musz\u0105 niczego robi\u0107, aby mie\u0107 ich jeszcze wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n Drug\u0105 stron\u0105 mechanizmu mno\u017cenia bogactwa przez bogatych za pomoc\u0105 odsetek s\u0105 kredyty bankowe, kt\u00f3re powoduj\u0105 utrat\u0119 pieni\u0119dzy przez biednych oraz ich uzale\u017cnienie od systemu bankowego i systemu pa\u0144stwowej przemocy, kt\u00f3ry ten system chroni. Kredytobiorcy, poprzez wyra\u017cenie zgody na oddanie bankowi wi\u0119cej pieni\u0119dzy, ni\u017c po\u017cyczyli, s\u0105 kreatorami tzw. pieni\u0119dzy d\u0142u\u017cnych. Pieni\u0105dze d\u0142u\u017cne, r\u00f3wne odsetkom od kredytu, kreowane s\u0105 przez po\u017cyczkobiorc\u00f3w. Banki ksi\u0119guj\u0105 te pieni\u0105dze po stronie swoich aktyw\u00f3w ju\u017c w momencie udzielenia po\u017cyczki i na tej podstawie przyznaj\u0105 kolejne kredyty. Pieni\u0105dze d\u0142u\u017cne, emitowane przez wszystkich zaci\u0105gaj\u0105cych oprocentowany kredyt, s\u0105 zmor\u0105 dzisiejszego \u015bwiata oraz przyczyn\u0105 bezrobocia, kryzys\u00f3w oraz wojen. S\u0105 te\u017c przyczyn\u0105 \u201ewy\u015bcigu szczur\u00f3w\u201d, jak okre\u015bla si\u0119 bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0119 os\u00f3b i instytucji o mo\u017cliwo\u015b\u0107 wywi\u0105zania si\u0119 z podj\u0119tych zobowi\u0105za\u0144. Teoretycznie taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 istnieje poprzez wzrost gospodarczy wy\u017cszy od oprocentowania kredyt\u00f3w, co jest praktycznie nieosi\u0105galne w d\u0142u\u017cszych przedzia\u0142ach czasu.<\/span><\/p>\n Postulatem alternatywnej ekonomii jest eliminacja pieni\u0119dzy d\u0142u\u017cnych z obiegu bankowego.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Ad 3.<\/strong><\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz s\u0142u\u017cy jako miara energii w\u0142o\u017conej w stworzenie czegokolwiek. Istnienie tej miary umo\u017cliwia optymalizacj\u0119 produkcji. Dotyczy to zw\u0142aszcza skomplikowanych proces\u00f3w, gdzie na ich efekt finalny sk\u0142ada si\u0119 praca wielu ludzi czy firm.<\/span><\/p>\n Jednostka pieni\u0105dza jest najcz\u0119\u015bciej wielko\u015bci\u0105 umown\u0105, np jedna z\u0142ot\u00f3wka czy euro. Istniej\u0105 te\u017c jednostki silniej zakotwiczone w rzeczywisto\u015bci i maj\u0105ce z ni\u0105 nierozerwalny zwi\u0105zek, np. jedna godzina pracy lub koszyk ustalonych d\u00f3br. Im silniej pieni\u0105dze s\u0105 zakotwiczone w rzeczywisto\u015bci, tym bardziej s\u0105 odporne na inflacj\u0119, podlegaj\u0105c jedynie naturalnym procesom starzenia si\u0119 rzeczy czy idei, zwanym w nauce entropi\u0105.<\/span><\/p>\n Postulatem alternatywnej ekonomii jest maksymalne zakotwiczenie pieni\u0119dzy w rzeczywisto\u015bci, tak aby ilo\u015b\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cych w obiegu pieni\u0119dzy zapewnia\u0142a w\u0142a\u015bciw\u0105 organizacj\u0119 pracy oraz po\u017c\u0105dany spo\u0142ecznie obr\u00f3t gospodarczy. Dlatego w wielu systemach przyjmuje si\u0119 jako jednostk\u0119 miary – jedn\u0105 godzin\u0119 pracy, odporn\u0105 na inflacj\u0119 i umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 d\u0142ugofalowe planowanie<\/span><\/p>\n Jeszcze doskonalsz\u0105 form\u0105 jednostki miary pieni\u0105dza jest – postulowany przez \u015brodowiska alternatywnych ekonomist\u00f3w – koszyk podstawowych d\u00f3br. Jednostka ta wyra\u017ca odtwarzalne fizycznie dobro, a tak\u017ce uwzgl\u0119dnia nagromadzone przez miliony lat, a przez to rzadkie, zasoby Ziemi.<\/span><\/p>\n Dzi\u0119ki zastosowaniu koszyka d\u00f3br jako miary mo\u017cliwa by\u0142aby wymierna ocena skutk\u00f3w dzia\u0142a\u0144 gospodarczych na wielk\u0105 skal\u0119 i o d\u0142ugofalowych nast\u0119pstwach, jak np. produkcji energii w elektrowniach atomowych. Zastosowanie tradycyjnych miar do oceny koszt\u00f3w uzyskania energii atomowej, miar s\u0142abo zakotwiczonych w rzeczywisto\u015bci, spowodowa\u0142o niedoszacowanie faktycznych koszt\u00f3w jej uzyskiwania, obejmuj\u0105cych tak\u017ce utylizacj\u0119 odpad\u00f3w promieniotw\u00f3rczych oraz ich sk\u0142adowanie. Dzisiaj szacuje si\u0119, \u017ce realna cena energii produkowanej w elektrowniach atomowych jest dwukrotnie wy\u017csza od ceny jej sprzeda\u017cy.<\/strong> Koszty s\u0105 w tym wypadku przerzucane na przysz\u0142e generacje.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Jakie s\u0105 rodzaje pieni\u0105dza?<\/strong><\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz d\u0142u\u017cny (pusty) i pieni\u0105dz maj\u0105cy pokrycie w dobrach (pe\u0142ny).<\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz oprocentowany (kapita\u0142), pieni\u0105dz nie-oprocentowany (pieni\u0105dz lokalnej wymiany) i pieni\u0105dz oprocentowany ujemnie (antykapita\u0142).<\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz materialny (monety, banknoty, muszelki, zbo\u017ce itp.) i pieni\u0105dz elektroniczny (czysta informacja).<\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz wymienialny (obecna z\u0142ot\u00f3wka) i niewymienialny (z\u0142ot\u00f3wka za czas\u00f3w komuny)<\/span><\/p>\n Pieni\u0105dz nie-anonimowy (przelew) i anonimowy (got\u00f3wka).<\/span><\/p>\n Alternatywna ekonomia opowiada si\u0119 za wieloma istniej\u0105cymi r\u00f3wnolegle systemami pieni\u0119dzy, od pieni\u0119dzy globalnych, emitowanych przez specjalnie do tego celu powo\u0142an\u0105 instytucj\u0119 rangi \u015bwiatowej, poprzez pieni\u0105dz regionalny, dzia\u0142aj\u0105cy na obszarze kontynent\u00f3w, pieni\u0105dz krajowy, reguluj\u0105cy stosunki ekonomiczne w pa\u0144stwie, a\u017c po pieni\u0105dz lokalny, emitowany przez zorganizowane ekonomicznie spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n Nowa ekonomia opowiada si\u0119 za pieni\u0105dzem maj\u0105cym pe\u0142ne pokrycie w nadwy\u017ckach d\u00f3br i us\u0142ug, osi\u0105ganych przez spo\u0142eczno\u015bci, pieni\u0105dzem lokalnej wymiany lub antykapita\u0142em, przyjmuj\u0105cym nowoczesn\u0105 form\u0119 pieni\u0105dza elektronicznego i uwzgl\u0119dniaj\u0105cym starzenie si\u0119 materii oraz ducha.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Krzysztof Lewandowski<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pieni\u0105dze pojawi\u0142y si\u0119 dawno, dawno temu i przybiera\u0142y najr\u00f3\u017cniejsz\u0105 posta\u0107 – od muszelek, p\u0142od\u00f3w rolnych (np. zbo\u017ca) po grudki<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2630","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n