<\/p>\n
Prawa i wolno\u015bci obywatelskie (w tym osobiste) wed\u0142ug Unii Wolno\u015bci<\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Podobnie jak w zatwierdzonym potem przez parlament projekcie Konstytucji RP, projekt Unii Wolno\u015bci wychodzi z za\u0142o\u017cenia, i\u017c to ludzka godno\u015b\u0107 jest \u017ar\u00f3d\u0142em pozosta\u0142ych praw i wolno\u015bci. Dok\u0142adnie tak stanowi rozpoczynaj\u0105cy II rozdzia\u0142 dokumentu art. 12.<\/span><\/p>\n Po takim nakre\u015bleniu podstawy \u015bwiatopogl\u0105dowej, tw\u00f3rcy projektu przywo\u0142uj\u0105 zasad\u0119 r\u00f3wno\u015bci, po czym wyliczaj\u0105, jakiego typu dyskryminacj\u0119 podci\u0105gaj\u0105 pod to poj\u0119cie. Wed\u0142ug nich konstytucyjnie wino by\u0107 zabronione dyskryminowanie kogokolwiek ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, ras\u0119, narodowo\u015b\u0107, u\u017cywany j\u0119zyk, rodzaj wyznania (lub ateizm), prezentowane pogl\u0105dy, miejsce urodzin i pochodzenie spo\u0142eczne, chorob\u0119 (\u0142\u0105cznie z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105) oraz inne przyczyny. Owe \u201einne\u201d projekt unijny zostawia w ewentualnej gestii s\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 orzec, czy rzeczywi\u015bcie czyje\u015b prawa do r\u00f3wno\u015bci naruszone zosta\u0142y.<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Za wybitnie wa\u017cne uwa\u017cali unici zaznaczenie w akcie konstytucyjnym, i\u017c RP nie mo\u017ce stosowa\u0107 za \u017cadne przest\u0119pstwo kary \u015bmierci. To odr\u00f3\u017cnia\u0142o ich od niekt\u00f3rych ugrupowa\u0144 konserwatywnych, np. LPR. Oczywi\u015bcie w czasie wojny Konstytucja mo\u017ce by\u0107 zawieszona, tote\u017c art. 14. nie podwa\u017ca w ten spos\u00f3b ewentualnych wyrok\u00f3w np. s\u0105d\u00f3w wojennych.<\/span><\/p>\n Nienaruszalna jest te\u017c, zdanie autor\u00f3w projektu wolno\u015b\u0107 osobista. Bez oparcia w ustawach i odpowiednich przepisach prawa nie mo\u017cna ograniczy\u0107 ani pozbawi\u0107 wolno\u015bci \u017cadnego obywatela. Bez postanowienia s\u0105du w\u0142adza nie mo\u017ce nikogo aresztowa\u0107, a je\u015bli tak si\u0119 dzieje, obywatel ma by\u0107 powiadomiony o przyczynach pozbawienia wolno\u015bci. Mo\u017ce te\u017c odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do s\u0105du, by ustali\u0107, czy pozbawiono go wolno\u015bci w spos\u00f3b zgodny z prawem.<\/span><\/p>\n Zgodnie z opini\u0105 ekspert\u00f3w UD\/UW 48 godzin musi wystarczy\u0107 na wydanie postanowienia o aresztowaniu, je\u015bli tak si\u0119 nie stanie, bez wzgl\u0119du na stawiane zarzuty \u2013 osoba zatrzymana musi zosta\u0107 zwolniona.<\/span><\/p>\n Projektodawcy zaznaczaj\u0105, i\u017c pozbawienie wolno\u015bci os\u00f3b chory (w tym – chorych psychicznie) mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko, gdy ich post\u0119powanie zagra\u017ca im samym lub osobom drugim.<\/span><\/p>\n Zgodnie z my\u015bl\u0105 liberaln\u0105, tw\u00f3rcy projektu uwa\u017cali za wskazane, by umie\u015bci\u0107 te\u017c w nim zapis o tym, i\u017c \u017caden cz\u0142owiek nie mo\u017ce by\u0107 pozbawiony prawa do drogi s\u0105dowej, je\u015bli dochodzi swoich praw.<\/span><\/p>\n Kara, orzekana wobec obywatela musi opiera\u0107 si\u0119 o prawo, obowi\u0105zuj\u0105ce w chwili pope\u0142nienia przest\u0119pstwa lub wykroczenia.<\/span><\/p>\n W my\u015bl znanej zasady prawnej – zapis projektu m\u00f3wi, i\u017c ka\u017cdy oskar\u017cony uwa\u017cany by\u0107 winien za niewinnego, p\u00f3ki niezawis\u0142y s\u0105d nie ska\u017ce go prawomocnym wyrokiem. Ka\u017cdemu przys\u0142uguje prawo do obrony, st\u0105d, je\u015bli nie posiada w\u0142asnego adwokata, przys\u0142uguje mu obro\u0144ca wyznaczony przez s\u0105d.<\/span><\/p>\n Projektodawcy UW\/UD przewidzieli te\u017c sytuacje, gdy dowody w sprawie zebrane zostaj\u0105 w spos\u00f3b pozaprawny. (W dobie r\u00f3\u017cnorakich i rozwini\u0119tych \u015brodk\u00f3w technicznych zdobycie takich dowod\u00f3w jest zupe\u0142nie prawdopodobne). W takich przypadkach dow\u00f3d nie ma prawa by\u0107 wykorzystany.<\/span><\/p>\n Wa\u017cnym aspektem praw obywateli jest poszanowanie ich nawet podczas pozbawiania wolno\u015bci i w czasie, gdy ju\u017c jest on wolno\u015bci pozbawiony. UW chcia\u0142a konstytucyjnego zagwarantowania nie tylko nie stosowania tortur podczas \u015bledztwa, ale te\u017c zwyk\u0142emu, poni\u017caj\u0105cemu godno\u015b\u0107 \u2013 traktowaniu podejrzanego czy skazanego.<\/span><\/p>\n Od spraw zwi\u0105zanych z wolno\u015bci\u0105 osobist\u0105 przeszli projektodawcy do tego, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z tzw. prywatno\u015bci\u0105. Stwierdzili (art. 20.), i\u017c mieszkanie ka\u017cdego cz\u0142owieka musi by\u0107 miejscem nietykalnym i przeszukanie policyjne musi odbywa\u0107 si\u0119 jedynie w spos\u00f3b zgodny z ustaw\u0105. O zaskar\u017ceniu przeszukania przez w\u0142a\u015bciciela lokalu projektodawcy nie my\u015bleli lub liczyli na przepisy szczeg\u00f3\u0142owe.<\/span><\/p>\n Istotn\u0105 kwesti\u0105, na jak\u0105 unici zwr\u00f3cili uwag\u0119 w swym projekcie, by\u0142a kwestia swobody przemieszczania si\u0119. Kojarzona ona by\u0142a i jest z wszelkiego rodzaju demokracjami, a przed rokiem 1989 Polacy byli jej pozbawieni wobec k\u0142opot\u00f3w z otrzymywaniem paszport\u00f3w.<\/span><\/p>\n Projekt UD\/UWA wychodzi od swobody podr\u00f3\u017cowania i zmiany miejsca pobytu czy zamieszkania na terenie Polski. Rozszerza nast\u0119pnie ten typ swob\u00f3d na inne kraje, stwierdzaj\u0105c, i\u017c ka\u017cdy powinien m\u00f3c opu\u015bci\u0107 terytorium RP i na takich samych zasadach do kraju powr\u00f3ci\u0107. Unici byli zdania, i\u017c jedynie w przypadku tocz\u0105cego si\u0119 wobec kogo\u015b \u015bledztwa lub podobnych sytuacji, zwi\u0105zanych z sytuacj\u0105 prawn\u0105 obywatela, odpowiednia ustawa b\u0119dzie mog\u0142a wskaza\u0107, jak traktowa\u0107 poszczeg\u00f3lne przypadki.<\/span><\/p>\n W projekcie stwierdza si\u0119 te\u017c, i\u017c \u017caden obywatel RP nie mo\u017ce podlega\u0107 ekstradycji ani te\u017c by\u0107 wydalonym poza granice Polski.<\/span><\/p>\n Wobec odej\u015bcia od d\u0142ugoletniej polityki pa\u0144stwowej, polegaj\u0105cej na ateizacji obywateli, w art. 23. projekt powiada, i\u017c ka\u017cdemu przys\u0142uguje nade wszystko wolno\u015b\u0107 sumienia, ale w zwi\u0105zku z tym tak\u017ce odniesienia si\u0119 do religii i wyboru wyznania oraz kwestii reprezentowanego \u015bwiatopogl\u0105du.<\/span><\/p>\n Gdy chodzi o wyznanie, obywatele winni mie\u0107 prawo do praktyk religijnych tak prywatnie, jak i zbiorowo, podczas obrz\u0119d\u00f3w. Tylko ustawa mo\u017ce ogranicza\u0107 praktykowanie wiary i to jedynie w miejscach publicznych. Miejsc prywatnych \u017cadna ustawa wobec tego dotyczy\u0107 nie powinna. Nie wolno nikomu zabroni\u0107, by wyra\u017ca\u0142 sw\u00f3j \u015bwiatopogl\u0105d w formie ustnej lub pisemnej (a tak\u017ce za pomoc\u0105 innych medi\u00f3w).<\/span><\/p>\n Tylko w przypadku bada\u0144 naukowych unici przewidzieli ustawowe ograniczenia, ale wy\u0142\u0105cznie w przypadku ochrony praw cz\u0142owieka lub widzianego przez pryzmat pa\u0144stwa – interesu publicznego. Ani \u015brodki komunikowania ani spos\u00f3b koncesjonowania prasowego i wydawniczego nie mo\u017ce podlega\u0107 cenzurze z jakichkolwiek powod\u00f3w. Podobnie z prawem do zgromadze\u0144 – obywatele musz\u0105 wed\u0142ug Unii Wolno\u015bci m\u00f3c gromadzi\u0107 si\u0119 w celu przekazania konkretnych tre\u015bci, ale warunkiem jest, by demonstracje odbywa\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b pokojowy a ich uczestnicy protestowali bez broni.<\/span><\/p>\n Podobnie z prawem do zrzeszania si\u0119. Pa\u0144stwo, co prawda, nadal musi koncesjonowa\u0107 nowe stowarzyszenia formalne (UW nie dokonuje w projekcie rozr\u00f3\u017cnienia na stowarzyszenia formalne i nieformalne), ale ograniczenie prawa do zrzeszania mo\u017ce by\u0107 ograniczone jedynie ze wzgl\u0119du na interesy porz\u0105dku publicznego, zdrowia publicznego lub bezpiecze\u0144stwa ca\u0142ego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Zapis, proponuj\u0105cy brak mo\u017cliwo\u015bci ekstradycji obywateli polskich mia\u0142 w zamierzeniu chroni\u0107 interesy ka\u017cdego z Polak\u00f3w, w rzeczywisto\u015bci jednak nie bra\u0142 pod uwag\u0119 ratyfikowanych um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Jest co prawda przyj\u0119te, i\u017c obywatel \u015bcigany za przest\u0119pstwa w innym kraju, je\u015bli zostanie schwytany i skazany mo\u017ce odbywa\u0107 kar\u0119 w pa\u0144stwie, w jakim si\u0119 urodzi\u0142, ale te\u017c jeszcze lepiej widzianym jest, by odbywa\u0142 kar\u0119 tam, gdzie przest\u0119pstwo pope\u0142ni\u0142. Tote\u017c w razie wydania za obywatelem RP listu go\u0144czego w trybie np. europejskim, nie nale\u017cy stawia\u0107 przeszk\u00f3d w wydaniu go przedstawicielom w\u0142adzy innego kraju – miejsca przest\u0119pstwa – zw\u0142aszcza w przypadku ra\u017c\u0105cych narusze\u0144 prawa, zwanych zbrodniami. Zgodnie z domniemywan\u0105 zasad\u0105 wzajemno\u015bci rz\u0105d polski ma w\u00f3wczas prawo oczekiwa\u0107, i\u017c obce rz\u0105dy wydadz\u0105 mu swoich obywateli, je\u015bli zbrodni dokonali na terenie RP.<\/span><\/p>\n Propozycja Unii Wolno\u015bci nie sprzyja\u0142a w tym przypadku stosunkom dobros\u0105siedzkim.<\/span><\/p>\n Konstytucyjne wymaganie, by uczestnicy demonstracji uczestniczyli w nich bez broni, z jednej strony okre\u015bla rang\u0119, jak\u0105 dzia\u0142acze UW przywi\u0105zywali do demokratycznego, nie si\u0142owego rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w, z drugiej powinno by\u0107 raczej pozostawione do uznania Sejmu, kt\u00f3ry mia\u0142by wszak prawo do wydania odpowiedniej ustawy reguluj\u0105cej.<\/span><\/p>\n Wydaje si\u0119, i\u017c projektodawcy ograniczyli si\u0119 do przypomnienia prawd (i praw) w warunkach demokracji oczywistych. Pozostawili je na najbardziej og\u00f3lnym z poziom\u00f3w, kwestie bardziej szczeg\u00f3\u0142owe zostawiaj\u0105c Sejmowi RP, kt\u00f3ry mia\u0142by je regulowa\u0107 za pomoc\u0105 wydawanych ustaw. <\/span><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Klara Woli\u0144ska<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prawa i wolno\u015bci obywatelskie (w tym osobiste) wed\u0142ug Unii Wolno\u015bci \u00a0 Podobnie jak w zatwierdzonym potem przez parlament projekcie<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2487","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n