\u00a0<\/p>\n
Koncepcje samorz\u0105du <\/strong><\/span><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n Sk\u0142adaj\u0105c sw\u00f3j projekt, unici interesowali si\u0119 jedynie samorz\u0105dem terytorialnym. Z jego dzia\u0142a\u0144 wynika\u0107 mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci, otwierane samorz\u0105dom gospodarczym czy zawodowym.<\/span><\/p>\n Do samorz\u0105du partia przywi\u0105zywa\u0107 musia\u0142a wielkie znaczenie, skoro ju\u017c art. 3. pierwszego z rozdzia\u0142\u00f3w projektu, zatytu\u0142owanego Rzeczpospolita. Zasady podstawowe<\/em>, przyni\u00f3s\u0142 arcywa\u017ckie stwierdzenie:<\/span><\/p>\n \u201eSamorz\u0105d terytorialny jest form\u0105 sprawowania przez obywateli w\u0142adzy publicznej. W\u0142adza publiczna mo\u017ce by\u0107 wykonywana r\u00f3wnie\u017c w innych formach samorz\u0105du.\u201d[1]<\/a><\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Do samorz\u0105dno\u015bci unici powr\u00f3cili w rozdz. XIII swojego projektu.<\/span><\/p>\n W ich odczuciu samorz\u0105d terytorialny jest niczym innym, ni\u017ali podstawow\u0105 form\u0105 \u017cycia publicznego na poziomie lokalnym. Jednostkom samorz\u0105du przys\u0142uguje osobowo\u015b\u0107 prawna, na mocy prawa wsp\u00f3lnoty mieszka\u0144c\u00f3w jakiego\u015b terytorium a tak\u017ce prawo w\u0142asno\u015bci i inne prawa maj\u0105tkowe, co stanowi mienie komunalne.<\/span><\/p>\n Jako podstawow\u0105 jednostk\u0119 samorz\u0105du terytorialnego Unia Wolno\u015bci postrzega w swoim projekcie gmin\u0119. Drugim mia\u0142by by\u0107 powiat. Natomiast inne jednostki samorz\u0105du terytorialnego mog\u0142aby okre\u015bli\u0107 odpowiednia ustawa.<\/span><\/p>\n Zadaniem tego typu samorz\u0105du by\u0142oby wsparciem dla administracji rz\u0105dowej, gdy\u017c ustawa przekaza\u0107 ma odpowiednie jej zdania do wykonania poprzez samorz\u0105d. Stawia to od razu pod znakiem zapytania autentyczna \u201esamorz\u0105dno\u015b\u0107 samorz\u0105d\u00f3w\u201d, kt\u00f3re w pierwszej kolejno\u015bci musia\u0142yby uzupe\u0142nia\u0107 dzia\u0142ania administracji, a dopiero w drugiej uczestniczy\u0107 w \u017cyciu lokalnym na wypracowanych oddolnie zasadach.<\/span><\/p>\n Jednocze\u015bnie samorz\u0105dy, dysponuj\u0105c \u015brodkami finansowymi, dzia\u0142aj\u0105 \u201ew imieniu w\u0142asnym i na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107\u201d.[2]<\/a> W du\u017cej mierze taki zapis projektu zdejmowa\u0142by odium odpowiedzialno\u015bci z administracji pa\u0144stwowej, kt\u00f3ra zlecaj\u0105c gminie czy powiatowi trudne zadania, jednocze\u015bnie by\u0142aby poza ocenami skuteczno\u015bci ich wykonania.<\/span><\/p>\n Dochody, zapewniaj\u0105ce op\u0142acanie zada\u0144 publicznych przez samorz\u0105dy mia\u0142aby gwarantowa\u0107 ustawa, podobnie jak mo\u017cliwo\u015b\u0107 i zasady zrzeszania si\u0119 samorz\u0105d\u00f3w terytorialnych i reprezentacj\u0119 wobec w\u0142adz pa\u0144stwowych.<\/span><\/p>\n Wybory do samorz\u0105du terytorialnego mia\u0142yby odbywa\u0107 si\u0119 na zasadach wszystkich innych elekcji. Projekt nie okre\u015bla d\u0142ugo\u015bci kadencji samorz\u0105d\u00f3w, dopuszcza natomiast mo\u017cliwo\u015b\u0107 referend\u00f3w, dotycz\u0105cych spraw lokalnych (tak\u017ce nie precyzuj\u0105c, co poprzez nie pojmuje).<\/span><\/p>\n Wida\u0107 jasno, i\u017c z jednej strony projektodawcy zdawali sobie spraw\u0119 z rangi samorz\u0105dno\u015bci w ustroju demokratycznym, z drugiej jednak nie byli zgodni, jaki charakter dzia\u0142alno\u015bci samorz\u0105dy prowadzi\u0107 powinny. Spojrzenie na samorz\u0105dno\u015b\u0107 lokaln\u0105 g\u0142ownie poprzez pryzmat roli pomocowej wobec administracji pa\u0144stwa jest wynikiem nieufnego spojrzenia na realne mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania gmin i powiat\u00f3w.<\/span><\/p>\n Tymczasem, r\u00f3wnolegle do proces\u00f3w globalizacyjnych, post\u0119puje proces odwrotny \u2013 d\u0105\u017cenia ku regionalizmowi, lokalno\u015bci. A. Chodubski stara\u0142 si\u0119 w swoim zestawieniu wykaza\u0107, jakie role pe\u0142ni lub m\u00f3g\u0142by pe\u0142ni\u0107:<\/span><\/p>\n \u201e1. Wsp\u00f3\u0142czesne przeobra\u017cenia unifikuj\u0105ce i dywersyfikuj\u0105ce \u017cycie spo\u0142eczno-polityczne i gospodarcze kreuj\u0105 samorz\u0105d jako wa\u017cny podmiot \u017cycia publicznego, si\u0142\u0119 generuj\u0105c\u0105 i stymuluj\u0105c\u0105 zjawiska i procesy, \u0142\u0105cz\u0105ce przesz\u0142o\u015b\u0107 z wyzwaniami tera\u017aniejszo\u015bci i przysz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n 2. Samorz\u0105d jawi si\u0119 jako p\u0142aszczyzna urzeczywistnienia aspiracji, d\u0105\u017ce\u0144 i cel\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjnego.<\/span><\/p>\n 3. Samorz\u0105d jawi si\u0119 jako instytucja urzeczywistnienia idea\u0142\u00f3w przedsi\u0119biorczo\u015bci, konkurencyjno\u015bci, ryzyka, odchodzenia od tradycyjnych wzor\u00f3w zachowa\u0144 spo\u0142eczno-politycznych i gospodarczych na rzecz innowacyjno\u015bci, osadzonej w post\u0119pie naukowo-technicznym, nowym \u0142adzie \u015bwiadomo\u015bciowym (edukacyjnym) oraz prawnym.<\/span><\/p>\n 4. Samorz\u0105d jest warto\u015bci\u0105, sprzyjaj\u0105c\u0105 kszta\u0142towaniu postaw i zachowa\u0144 obywatelskich, gdzie wa\u017cne miejsce wyznacza si\u0119: zaufaniu, lojalno\u015bci, solidarno\u015bci, wi\u0119ziom regionalnym, to\u017csamo\u015bci lokalnej.<\/span><\/p>\n 5. Samorz\u0105d w warunkach wsp\u00f3\u0142czesnych przemian globalnych stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 urzeczywistniania idea\u0142\u00f3w demokratyzmu, odchodzenia od filozofii panowania na rzecz wsp\u00f3\u0142istnienia i partnerstwa.\u201d[3]<\/a><\/span><\/p>\n Jednocze\u015bnie jednak ten sam autor zauwa\u017ca, i\u017c stawianie na samorz\u0105dno\u015b\u0107 wynika z pr\u00f3b powi\u0105zania s\u0142abn\u0105cych wi\u0119zi lokalnych. Przyczyn\u0119 owego os\u0142abienia upatruje A. Chodubski w coraz wi\u0119kszej mobilno\u015bci przestrzennej mieszka\u0144c\u00f3w, co prowadzi do anonimowo\u015bci, braku odpowiedzialno\u015bci za dobro wsp\u00f3lne i tolerowanie przejaw\u00f3w patologii spo\u0142ecznej.[4]<\/a><\/span><\/p>\n Historia odbudowy samorz\u0105dno\u015bci w Polsce nie jest d\u0142uga. Zainicjowa\u0142 j\u0105 Senat I kadencji, tworz\u0105c 29. lipca 1989 Komisj\u0119 Samorz\u0105du Terytorialnego pod przewodnictwem, prof. Jerzego Regulskiego z prof. Micha\u0142em Kulesz\u0105 jako g\u0142\u00f3wnym ekspertem. Nieca\u0142e dwa tygodnie po zaprzysi\u0119\u017ceniu premier T. Mazowiecki powo\u0142a\u0142 Urz\u0105d Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du ds. Reformy Samorz\u0105du Terytorialnego. Prof. Regulski zosta\u0142 pe\u0142nomocnikiem rz\u0105du, a w komisji senackiej w jego miejsce powo\u0142ano wybitnego prawnika, Jerzego St\u0119pnia.<\/span><\/p>\n Premier Bielecki, niech\u0119tny reformie, natychmiast po obj\u0119ciu urz\u0119du odwo\u0142a\u0142 J. Regulskiego z pe\u0142nionej funkcji, a do ko\u0144ca 1991 r. zlikwidowano za\u0142o\u017con\u0105 przez niego sie\u0107 delegat\u00f3w wojew\u00f3dzkich. Powo\u0142ano natomiast dwa zespo\u0142y robocze.<\/span><\/p>\n W czerwcu 2006 r. prof. Regulski m\u00f3wi\u0142 tak: \u201eZa\u0142o\u017cenia reformy zosta\u0142y opracowane podczas dziesi\u0119ciu lat studi\u00f3w w latach osiemdziesi\u0105tych XX wieku. Nie mieli\u015bmy wtedy jednak dost\u0119pu do empirii i mogli\u015bmy tylko obserwowa\u0107 pewne zjawiska. Model zosta\u0142 wi\u0119c zarysowany na podstawie analizy bie\u017c\u0105cych potrzeb, do\u015bwiadcze\u0144 zagranicznych, a przede wszystkim wad systemu, istniej\u0105cego w PRL. (…) Podstawowym zadaniem reformator\u00f3w jest przeprowadzenie zmian w zakresie, jaki jest w danym momencie mo\u017cliwy, a nie deklarowanie pi\u0119knych za\u0142o\u017ce\u0144.\u201d[5]<\/a><\/span><\/p>\n Zrozumienie dla potrzeb pe\u0142nej reformy samorz\u0105du wykaza\u0142 dopiero rz\u0105d wybitniej postaci UD\/UW \u2013 Hanny Suchockiej. W maju 1993 r. powo\u0142a\u0142a ona Komisj\u0119 Wsp\u00f3ln\u0105 Rz\u0105du i Samorz\u0105du Terytorialnego, maj\u0105c\u0105 znale\u017a\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 p\u0142aszczyzn\u0119 do rozwi\u0105zania najwa\u017cniejszych kwestii reformy, a jeszcze wcze\u015bniej, bo w marcu 1993 r., ambasador RP przy Radzie Europy podpisa\u0142 European Charter of Local Self-Government<\/em> (Europejska Karta Samorz\u0105du Terytorialnego).Od roku 1994 do czasu przyj\u0119cia nowej Konstytucji RP napi\u0119cie pomi\u0119dzy samorz\u0105dowcami a rz\u0105dem ros\u0142o.<\/span><\/p>\n \u201eW dniu 14. grudnia 1994 roku na ulicach Warszawy pojawi\u0142o si\u0119 kilkuset radnych, wojt\u00f3w, burmistrz\u00f3w i prezydent\u00f3w miast, by zaprotestowa\u0107 przed sejmem i Urz\u0119dem Rady Ministr\u00f3w przeciwko polityce w\u0142adz centralnych w sprawach samorz\u0105du terytorialnego.\u201d[6]<\/a><\/span><\/p>\n Dopiero uchwalenie nowej Konstytucji RP i rz\u0105dy koalicyjne AW\u201eS\u201d\/UW umo\u017cliwi\u0142y Jerzemu Buzkowi sfinalizowanie najwa\u017cniejszego etapu reformy samorz\u0105dowej. Tw\u00f3rcy reformy zadowoleni nie s\u0105 nadal i to chyba dobrze wr\u00f3\u017cy koniecznym, wymuszonym przez \u017cycie, korektom.<\/span><\/p>\n Zn\u00f3w prof. Regulski: \u201eCoraz wi\u0119cej mamy w Sejmie koncepcji przekazywania uprawnie\u0144 samorz\u0105dowych wojewodom. A to jest gro\u017ane, poniewa\u017c podwa\u017ca idee samorz\u0105dno\u015bci, a w d\u0142u\u017cszym okresie stworzy bardzo powa\u017cne k\u0142opoty rz\u0105dowi, bo rz\u0105d przejmuje sprawy, kt\u00f3re go nie dotycz\u0105, czy na kt\u00f3rych si\u0119 nie zna.\u201d[7]<\/a><\/span><\/p>\n Najdalej w przysz\u0142o\u015b\u0107 wybiega\u0142 w ocenie prof. St\u0119pie\u0144: \u201eW miar\u0119 rozwoju spo\u0142ecze\u0144stwa, pog\u0142\u0119biania si\u0119 integracji europejskiej, musimy doskonali\u0107 nasze dotychczasowe narz\u0119dzia, zmienia\u0107 je, \u017ceby realizowa\u0107 cele, o kt\u00f3re nam chodzi.\u201d[8]<\/a><\/span><\/p>\n W obu etapach reformy politycy UD\/UW mieli znacz\u0105cy udzia\u0142, acz bardziej od strony woli politycznej, ni\u017c koncepcji teoretycznych.<\/span><\/p>\n <\/p>\n \u00a0\u00a0Klara Woli\u0144ska<\/span><\/strong><\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Ryszard Chru\u015bciak (oprac.), Projekty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1993<\/em>, t. 1., Warszawa 1993, Wydawnictwo Sejmowe, s. 265.<\/p>\n<\/div>\n [2]<\/a> Ryszard Chru\u015bciak (oprac.), Projekty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 1993<\/em>, t. 1., Warszawa 1993, Wydawnictwo Sejmowe, s. 289.<\/p>\n [3]<\/a> Andrzej Chodubski, Samorz\u0105d jako warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych przemian kulturowych i cywilizacyjnych<\/em>, (w:) Grzegorz Radomski (red.), Samorz\u0105d w polskiej my\u015bli politycznej XX wieku<\/em>, Wyd. UMK, Toru\u0144 2006, ss. 358-359.<\/p>\n<\/div>\n [4]<\/a> Ibid., s. 358.<\/p>\n<\/div>\n [5]<\/a> http:\/\/samorzad.infor.pl\/sektor\/organizacja\/ustroj_i_jednostki\/artykuly\/401621,polski_system_samorzadowy_wymaga_jedynie_niewielkich_poprawek.html<\/a><\/p>\n<\/div>\n [6]<\/a> Alfred Lutrzykowski, Samorz\u0105d terytorialny – wyzwanie ustrojowe<\/em>…, , (w:) Grzegorz Radomski (red.), Samorz\u0105d w polskiej my\u015bli politycznej XX wieku<\/em>, Wyd. UMK, Toru\u0144 2006, s. 316.<\/p>\n<\/div>\n [7]<\/a> http:\/\/www.money.pl\/archiwum\/wiadomosci_agencyjne\/pap\/artykul\/regulski;reforma;samorzadowa;wielkim;sukcesem,219,0,243675.html<\/a>\u00a0[8]<\/a><\/p>\n [8] Ibid.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0 Koncepcje samorz\u0105du \u00a0 Sk\u0142adaj\u0105c sw\u00f3j projekt, unici interesowali si\u0119 jedynie samorz\u0105dem terytorialnym. Z jego dzia\u0142a\u0144 wynika\u0107 mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci, otwierane<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2295","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n
\n