![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/100_9105-300x200.jpg\")
<\/span><\/p>\n\n Sta\u0142a si\u0119 rzecz zadziwiaj\u0105ca. Co\u015b z pogranicza absurdu i mistyki. W mie\u015bcie zgin\u0119\u0142y zegary. Zegary publiczne \u2013 uliczne, je\u015bli mam by\u0107 bardziej \u015bcis\u0142ym. R\u0119cznych i kom\u00f3rek nikt mieszka\u0144com nie odbiera\u0142, a przynajmniej takich wypadk\u00f3w nie znam. Zdarzenie zapewne nic nie znacz\u0105ce, z drugiej jednak strony najlepiej oddaj\u0105ce klimat mie\u015bciny. Przypadki absurdu, mistyki, groteski zdarza\u0142y si\u0119 w moim mie\u015bcie dosy\u0107 cz\u0119sto. Zbyt cz\u0119sto – m\u00f3g\u0142by powiedzie\u0107 \u015bredniozamo\u017cny zachodnioeuropejski bur\u017cuj. C\u00f3\u017c, mistyka towarzyszy\u0142a Wilnu od samego pocz\u0105tku. \u017belazny wilk ze snu ksi\u0119cia Giedymina, a jeszcze wcze\u015bniej wa\u0142\u0119saj\u0105cy si\u0119 po okolicach olbrzym Actis, kt\u00f3rego po chrzcie Litwy zamieniono w ramach \u015bredniowiecznej politycznej poprawno\u015bci na \u015bwi\u0119tego Krzysztofa i uwieczniono w herbie grodu u zbiegu Wilii i Wilenki. Na tych terenach powstawa\u0142 ruch chasydzki, tu mistycyzowa\u0142 Tomasz Zan. Mickiewicz napisa\u0142 pierwsze cz\u0119\u015bci Dziad\u00f3w<\/em>: drug\u0105 i ostatni\u0105; z chronologi\u0105 jak widzimy wieszcz mia\u0142 pewne trudno\u015bci. Byli prorocy, magowie mniejszego kalibru. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 posz\u0142a w niepami\u0119\u0107. Zdarza si\u0119. Nie by\u0142o innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>…<\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Wracaj\u0105c do tematu przewodniego, od kt\u00f3rego zacz\u0105\u0142em pisanie tego tekstu, czyli ,,straconych zegar\u00f3w\u201d, kt\u00f3re pyszni\u0142y si\u0119 do niedawna na naszych ulicach. Niewidzialna r\u0119ka w ci\u0105gu kilku tygodni usun\u0119\u0142a je z naszego pola widzenia. Z\u0142odziej dzia\u0142a\u0142 bardzo sprawnie i niezauwa\u017calnie. Co do osoby sprawcy i jego motyw\u00f3w – teorii jest kilka. Pierwsza g\u0142osi, \u017ce przyczyny s\u0105 ekonomiczne. Mieszka\u0144cy najszybciej rozwijaj\u0105cego si\u0119 kraju Europy \u015arodkowej po prostu stali si\u0119 szcz\u0119\u015bliwsi. Wiadomo – szcz\u0119\u015bliwi zegar\u00f3w nie potrzebuj\u0105. W\u0142adza, id\u0105c na spotkanie oczekiwaniom ludno\u015bci usun\u0119\u0142a wi\u0119c niepotrzebny ,,ch\u0142am\u201d z terenu miasta. Mo\u017cliwe jest te\u017c, \u017ce czas zosta\u0142 zwyczajnie odmieniony. Tajnym dekretem mi\u0142o\u015bciwie nam panuj\u0105cej w\u0142adzy: stary, postsowiecki, zgrzybia\u0142y czas – zosta\u0142 odmieniony. Nie odpowiada\u0142 dzisiejszym zapotrzebowaniom i wymogom prawa unijnego. Tempo si\u0119 zmieni\u0142o, a czas zosta\u0142 ten sam. Nie pariadok. W jego miejsce w ci\u0105gu kilku tygodni zostanie wprowadzony nowy. Czas nowych nadziei i nowych rozwi\u0105za\u0144. Czas mened\u017cer\u00f3w, klerk\u00f3w, przedstawicieli handlowych, modelek, producent\u00f3w, re\u017cyser\u00f3w porno, gwiazd popu<\/em>. Czas prawdziwych Europejczyk\u00f3w. Czas mkn\u0105cy, jak najnowocze\u015bniejszy boeing<\/em>. Docieraj\u0105cy do cz\u0142owieka razem z tysi\u0105cami wysy\u0142anych w danej chwili sms-\u00f3w oraz maili. Bombarduj\u0105cy\u00a0 szarego przechodnia ze wszystkich stron informacjami o… przemijaniu \u017cycia.<\/span><\/p>\n Sytuacja z zegarami przypomina bardziej fabu\u0142\u0119 z prozy kolumbijskiego mistyka Marqueza lub praskiego ,,pustelnika\u201d Kafki, ni\u017c rzeczywisto\u015b\u0107, opisywan\u0105 na pierwszych stronach gazet. Co\u017c, \u017cycie coraz bardziej na\u015bladuje fikcj\u0119 literack\u0105. Arty\u015bci nareszcie mog\u0105 si\u0119 poczu\u0107 demiurgami \u017cycia prawdziwego i codziennego. Marzenie sta\u0142o si\u0119 faktem…<\/span><\/p>\n Czas jest rzecz\u0105 bardziej skomplikowan\u0105 ni\u017c wydaje si\u0119 naszym politykom. Nie mo\u017cna go, pomimo ch\u0119ci, zmieni\u0107 w jeden dzie\u0144. Czas jest substancj\u0105 elastyczn\u0105 i relatywn\u0105. Przystosowuje si\u0119\u00a0do potrzeb ka\u017cdego cz\u0142owieka.\u00a0 Jedni ci\u0105gle \u017cyj\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, wyliczaj\u0105 ci\u0105gle zalety minionego systemu oraz wady obecnego. Czekaj\u0105 na rych\u0142e przyj\u015bcie Moskwy pod postaci\u0105 \u017byrinowskiego lub W\u0142adimira W\u0142adimirowicza. Inni bez ogr\u00f3dek wylatuj\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107, przymierzaj\u0105c sto\u0142ki w Brukseli. Oskar\u017caj\u0105 swoich wsp\u00f3\u0142obywateli o ko\u0142tuneri\u0119, ciemnogr\u00f3d i reakcj\u0119. Te opcje nigdy si\u0119 nie zrozumiej\u0105. Dziel\u0105 je\u00a0miliony lat \u015bwietlnych. Jedna cz\u0119\u015b\u0107 miasta za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3buje dor\u00f3wna\u0107 standardom europejskim: podgrzewane chodniki, firmowe sklepy, centra handlowe, galerie, nowe samochody, modne gad\u017cety… Z\u0142ota m\u0142odzie\u017c oraz stara nomenklatura spotyka si\u0119 tutaj, by wypi\u0107 fili\u017cank\u0119 kawy w schludnej kafejce, pogra\u0107 w bilard, ponarzeka\u0107 na sytuacj\u0119, poplotkowa\u0107 o prezydencie. Z drugiej strony strony mo\u017cemy zobaczy\u0107 dzielnice, w kt\u00f3rych krajobraz nie zmienia si\u0119 od lat. Niedu\u017ce domki z sypi\u0105cym si\u0119 tynkiem. Rzesze sfrustrowanych ludzkich twarzy, modl\u0105cych si\u0119, aby kto\u015b tu zaprowadzi\u0142 \u201eporz\u0105dek\u201d. Nie wierz\u0105 ju\u017c w nic. Ani z lewa, ani z prawa…<\/span><\/p>\n Do posuwaj\u0105cej si\u0119 rekonstrukcji miasta mam stosunek dwojaki. Rozumiem konieczno\u015b\u0107 przemian. Miasto powoli staje si\u0119 bardziej nowoczesne i pi\u0119kniejsze. Pi\u0119kne zreszt\u0105 by\u0142o zawsze, nawet w czasach sowieckiej szaro\u015bci, ale dzi\u015b jest bardziej zadbane – to pewniak. Miasto, kt\u00f3re w bliskiej przysz\u0142o\u015bci przyci\u0105gnie rzesze turyst\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Do niedawna na ulicach z obcokrajowc\u00f3w mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 prawie wy\u0142\u0105cznie Polak\u00f3w, odwiedzaj\u0105cych Ostr\u0105 Bram\u0119 oraz gr\u00f3b Matki z sercem syna. Jeszcze Rosjan, jad\u0105cych do Po\u0142\u0105gi czy Druskiennik oraz zab\u0142\u0105kanych student\u00f3w z Japonii, szukaj\u0105cych rozrywki i egzotyki. Nap\u0142yw turyst\u00f3w spowoduje zwi\u0119kszenie si\u0119 inwestycji, a to b\u0119dzie oznacza\u0142o kolejne miejsca pracy. Brzmi pi\u0119knie i optymistycznie? Cz\u0119\u015bciowo tak chyba jest. Nie bywa jednak przemian bez ofiar.<\/span><\/p>\n Jedn\u0105 z pierwszych ofiar ,,wielkiej przebudowy miasta\u201d stali si\u0119 byli w\u0142a\u015bciciele ziemscy. W wi\u0119kszo\u015bci Polacy. Zwrot ziemi dla Polak\u00f3w na Litwie w og\u00f3le idzie z wielkim trudem. W samym za\u015b mie\u015bcie jego przebieg jest katastrofalny. W\u0142a\u015bciciele mieli pecha, \u017ce ich ojcowie mieli ziemi\u0119, tam gdzie dzi\u015b zaplanowano zbudowa\u0107 kolejny supermarket. Trudno. Nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>. Ka\u017cdy natomiast kandydat mo\u017ce ubiega\u0107 si\u0119 o \u015bmieszne odszkodowanie. Ceny rynkowe. Ciekawe tylko, z jakiego rynku (bazaru)?<\/span><\/p>\n Ofiar\u0105 reform mera Zuokasa padli te\u017c mieszka\u0144cy podwile\u0144skich Kuprianiszek. Mer, mimo licznych protest\u00f3w, zbudowa\u0142 pod bokiem mieszka\u0144c\u00f3w wysypisko. No, mo\u017ce protesty nie by\u0142y zupe\u0142nie bezowocne. Pod naciskiem z kraju i z za granicy obszar wysypiska zmiejszono o po\u0142ow\u0119. Nie du\u017co, ale zawsze co\u015b. Nie by\u0142o innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em><\/span><\/p>\n Rozumiem, co mia\u0142 na my\u015bli noblista Izaak Singer, gdy twierdzi\u0142, \u017ce\u00a0nie chce odwiedza\u0107 dzisiejszej Warszawy, bo jego Warszawy ju\u017c nie ma. Miasta mego dzieci\u0144stwa nie ma ju\u017c te\u017c. Nie ma ju\u017c tego miasta du\u017cych zak\u0142ad\u00f3w, dymi\u0105cych komin\u00f3w i ci\u0105gn\u0105cych si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 szarych mur\u00f3w. Nie ma pustych sklep\u00f3w i chamskich sprzedawc\u00f3w w brudnych kitlach. Rozumiem, \u017ce trudno do czego\u015b takiego t\u0119skni\u0107. Zreszt\u0105 sam do ko\u0144ca nie wiem, czy moje uczucie mo\u017cna nazwa\u0107 t\u0119sknot\u0105. Podobno wra\u017cenia z dzieci\u0144stwa s\u0105 najtrwalsze. Cz\u0119sto, w nieco zmienionej formie, wracaj\u0105 w postaci sn\u00f3w. W\u0142a\u015bnie ten okres w \u017cyciu cz\u0142owieka kszta\u0142tuje jego osobowo\u015b\u0107. Mnie ukszta\u0142towa\u0142o tamto miasto. Tamto otoczenie. Czas. Czas, kt\u00f3ry nigdy nie stoi w miejscu. Dlatego trudno jest obra\u017ca\u0107 si\u0119 na zburzone mury, zamkni\u0119te zak\u0142ady, zimne piece i samotne kominy. Na ich miejsce przysz\u0142y kolorowe bilboardy<\/em>, perwersyjne reklamy, kolorowe czasopisma, zadbane kluby i dancingi. Taki jest wym\u00f3g czasu. M\u00f3wi si\u0119: trudno. Nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>.<\/span><\/p>\n Wkurza raczej co\u015b zupe\u0142nie innego. Wkurza radykalne zmienianie pogl\u0105d\u00f3w. Maj\u0105c w zanadrzu wszelkie podstawy do stworzenia czego\u015b oryginalnego, ci\u0105gle staramy si\u0119 kogo\u015b na\u015bladowa\u0107. Raz zach\u00f3d, raz wsch\u00f3d…\u00a0 Robienie z Wilna kolejnej kopii Pragi czy Pary\u017ca przypomina nieco ,,przer\u0105bywanie okna do Europy\u201d przez Piotra I. Mentalno\u015b\u0107 naszych reformator\u00f3w – mimo r\u00f3\u017cnicy wiekowej – jest podobna. W podobny spos\u00f3b ,,za proszek i piwo\u201d wepchni\u0119to nas do Unii Europejskiej. Nie by\u0142o innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>. Podobno…<\/span><\/p>\n Nie rozumiem, po co robi\u0107 z Wilna co\u015b, czym nie jest i nigdy nie b\u0119dzie. Wilno zawsze by\u0142o miastem prowincjonalnym, mimo pewnych sto\u0142ecznych ambicji. W\u0142a\u015bnie ze skrzy\u017cowania za\u015bciankowo\u015bci oraz ambicji bra\u0142 si\u0119 jego urok. Mimo, \u017ce ust\u0119powa\u0142o wielko\u015bci\u0105 i zamo\u017cno\u015bci\u0105 s\u0105siedniej Rydze \u2013 wszystkim s\u0105siadom zale\u017ca\u0142o na jego zdobyciu. Roszczenia wobec Wilna maj\u0105 Litwini, Polacy, Bia\u0142orusini i \u017bydzi. Ca\u0142kiem mo\u017cliwe, i\u017c ch\u0119tnych jest ich wi\u0119cej. Wilno wyda\u0142o szereg os\u00f3b, zas\u0142u\u017conych dla kraju (nazwa kraju nie gra roli) i \u015bwiata. Tutaj narodzi\u0142 si\u0119 polski romantyzm, ale te\u017c tutaj zacz\u0119\u0142o si\u0119 odrodzenie narodowe Litwin\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w. Tu by\u0142o \u017cydowskie centrum kulturowe na Kresach Wschodnich, a wile\u0144ska diaspora \u017cydowska by\u0142a jedn\u0105 z najliczniejszych. Wilno nazywano p\u00f3\u0142nocn\u0105 Jerozolim\u0105. W dniu obecnym jest to raczej Jerozolima po naje\u017adzie babilo\u0144skim. Jeruzalem bez Judejczyk\u00f3w. Jeszcze pod koniec lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku na mojej klatce schodowej na trzy mieszkania – dwa by\u0142y \u017cydowskie. W ci\u0105gu kilku lat prawie wszyscy wile\u0144scy \u017bydzi wyemigrowali do Ziemi \u015awi\u0119tej. Teraz w Wilnie spotkanie osobnika wyznania moj\u017ceszowego jest na prawd\u0119 rzadko\u015bci\u0105. Chyba, \u017ce to turysta…<\/span><\/p>\n Wracaj\u0105c do wyliczania zas\u0142ug stolicy Litwy, warto przypomnie\u0107 o mi\u0119dzywojennej literackiej grupie \u017bagary<\/em>. St\u0105d pochodzi te\u017c osobnik, na kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci wzorowali si\u0119 tw\u00f3rcy francuskiej Nowej Fali \u2014 Tadeusz Konwicki. Tu mieszka\u0142 i dzia\u0142a\u0142 zar\u00f3wno na polu literackim jak i konspiracyjnym pisarz (w 1939 by\u0142 jednym z kandydat\u00f3w do literackiego Nobla) Sergiusz Piasecki. Patriarcha narodu litewskiego, doktor Jonas Basanaviczius, sw\u00f3j zmierzch spotka\u0142 w\u0142a\u015bnie w ,,okupowanym\u201d Wilnie. \u017bycie w zniewolonym przez nienawistnych Polak\u00f3w mie\u015bcie chyba bardziej mu przypad\u0142o do gustu, ni\u017c walory wolno\u015bciowe w jeszcze bardziej za\u015bciankowym, a prawie tak samo wy\u0142\u0105cznie polsko-\u017cydowskim, Kownie. Jednak mimo tych zalet Wilno pozostaje grodem prowincjonalnym. Nie ma innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>.<\/span><\/p>\n Czy by\u0142o zawsze prowincjonalne? Czy sta\u0142o si\u0119 takim z biegiem lat, pod wp\u0142ywem przer\u00f3\u017cnych uwik\u0142a\u0144 polityczno\u2013historycznych, \u015bwiadkiem kt\u00f3rych miasto by\u0142o na przestrzeni wiek\u00f3w? Trudno odpowiedzie\u0107 jednoznacznie na to pytanie. Szczeg\u00f3lnie dzi\u015b.\u00a0\u00a0 Mo\u017ce pierwszy cios zadali miastu Tatarzy, 24. maja 1341 roku pal\u0105c i pl\u0105druj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 Wilna. Przy okazji morduj\u0105c kolejn\u0105 misj\u0119 franciszka\u0144sk\u0105 (poprzednia misja zosta\u0142a wymordowana przez tubylc\u00f3w). Egzekucja odby\u0142a si\u0119 podobno na obecnej g\u00f3rze Trzech Krzy\u017cy. Trzy Krzy\u017ce (zaprojektowane przez Antoniego Wiwulskiego na pocz\u0105tku XX wieku) stoj\u0105 dla upami\u0119tnienia tego w\u0142a\u015bnie wydarzenia. Wilno wielokrotnie pada\u0142o ofiar\u0105 po\u017car\u00f3w. Dwa razy za spraw\u0105 Rosjan. Ostatni raz – to miasto widzia\u0142o p\u0142omienie na pocz\u0105tku lipca 1944 roku, podczas szturmu Wilna przez AK i oddzia\u0142y Armii Czerwonej. Jednak ogie\u0144 nie by\u0142 w historii europejskich metropolii rzadko\u015bci\u0105. Kilkakrotnie p\u0142on\u0119\u0142y te\u017c Kij\u00f3w czy Moskwa. Przyczyn wi\u0119c trzeba szuka\u0107 gdzie\u015b indziej.<\/span><\/p>\n Mo\u017ce \u017ar\u00f3d\u0142em upadku by\u0142o zamkni\u0119cie Uniwersytetu Wile\u0144skiego przez\u00a0w\u0142adze carskie po powstaniu listopadowym 1831 roku. Zostawionu w\u00f3wczas Wilnu czynne tylko dwa wydzia\u0142y: lekarski i teologiczny. Na ich miejscu powsta\u0142y Akademia Medyczno\u2013Chirurgiczna, zamkni\u0119ta w 1841 oraz Seminarium Duchowe, zlikwidowane w 1846. Faktycznie – to by\u0142 du\u017cy cios dla miasta. Uniwersytet Wile\u0144ski na pocz\u0105tku XIX stulecia by\u0142 jedn\u0105 z najlepszych uczelni w imperium. Statut uniwersytecki uczelni nada\u0142 w\u0142a\u015bnie swym dekretem Aleksander I w 1803, dzi\u0119ki staraniom ksi\u0119cia Adama Czartoryskiego. Zreszt\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119 oraz \u00f3wczesny rektor – Jan \u015aniadecki – do\u0142o\u017cyli wszelkich stara\u0144, aby \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 na plac\u00f3wk\u0119 ,,naj\u015bwiatlejsze umys\u0142y\u201d epoki. W tym czasie G. E. Grodeck, T. Husarzewski oraz jeden z prekursor\u00f3w ,,samorz\u0105dnej Rzeczypospolitej\u201d oraz idei polskiego gminow\u0142adztwa – J. Lelewel – wyk\u0142adali w\u0142a\u015bnie w Wilnie. W r\u00f3\u017cnych latach nauki pobierali tu: Adam Mickiewicz, Juliusz S\u0142owacki, J\u00f3zef Ignacy Kraszewski… Kolejny cios miastu zada\u0142 genera\u0142-gubernator Murawjow \u2013 Wieszatiel, pacyfikuj\u0105c Powstanie Styczniowe. Nie odrodzi\u0142o si\u0119 Wilno te\u017c po I wojnie \u015bwiatowej, mimo pewnych sentyment\u00f3w Marsza\u0142ka. Sta\u0142o si\u0119 zwyczajnym miastem wojew\u00f3dzkim – miastem, jakich wiele. Nie by\u0142o innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>…<\/span><\/p>\n Co prawda Wilno oraz Wile\u0144szczyzna otrzyma\u0142y w pewnym momencie atrybuty pa\u0144stwowo\u015bci w postaci Litwy \u015arodkowej, ale to ju\u017c temat na inn\u0105 histori\u0119. Litwa \u015arodkowa przetrwa\u0142a zreszt\u0105 bardzo kr\u00f3tko. Pr\u00f3by odzyskania autonomii regionu by\u0142y czynione tak\u017ce podczas \u201ejesieni lud\u00f3w\u201d w latach 1988-91, ale na pr\u00f3bach si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Nie by\u0142o innej mo\u017cliwo\u015bci<\/em>.<\/span><\/p>\n Wi\u0119c kto jest winien prowincjonalno\u015bci stolicy Litwy? Pewnie nie znajdziemy jednoznacznej odpowiedzi. Chyba i nie warto szuka\u0107. Tak by\u0142o, jest i b\u0119dzie. Nie ma innej mozliwo\u015bci…<\/em><\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Antoni Pacuk Radczenko<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0Fot.: Antoni P. Radczenko & Lech L. Przychodzki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sta\u0142a si\u0119 rzecz zadziwiaj\u0105ca. Co\u015b z pogranicza absurdu i mistyki. W mie\u015bcie zgin\u0119\u0142y zegary. Zegary publiczne \u2013 uliczne, je\u015bli mam<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-2111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\n![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/100_9154-300x200.jpg\")
<\/span><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Bez-nazwy-9.jpg\")
<\/a>![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/100_9155.jpg\")
<\/a><\/span><\/span>\u00a0Swych\u00a0gospodarzy miasto zmienia\u0142o nader cz\u0119sto. Z stoick\u0105 r\u00f3wnowag\u0105 i tradycyjn\u0105 wile\u0144sk\u0105 flegmatyczno\u015bci\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 naturaln\u0105 charyzm\u0105 miasta. Mieszka\u0144cy cz\u0119sto nie mogli po\u0142apa\u0107 si\u0119, kto w danej chwili jest ich prze\u0142o\u017conym. Wtedy zaczyna\u0142a dzia\u0142a\u0107 stara maksyma: w\u0142adza w\u0142adz\u0105, a \u017cycie toczy si\u0119 dalej. Faktycznie \u017cycie toczy\u0142o si\u0119 dalej, zawsze do przodu. A\u017c zatrzyma\u0142o si\u0119 gdzie\u015b na pocz\u0105tku, na styku ostatnich dekad ubieg\u0142ego stulecia. Jest to czas wzmo\u017conej aktywno\u015bci spo\u0142ecznej. Czas kolejnych kawa\u0142\u00f3w historycznych, o kt\u00f3rych dzisiaj ju\u017c wszyscy nie pami\u0119taj\u0105. Rodz\u0105cy si\u0119 ruch narodowy, nie tylko litewski i polski \u2014 w tamtym okresie swoje stowarzyszenia kulturalno-narodowo-o\u015bwiatowe zak\u0142ada\u0142y i inne narody: Bia\u0142orusini, \u0141otysze, Ukai\u0144cy, \u017bydzi, Tatarzy, Karaimowie i inni \u2014 i ka\u017cdy wyci\u0105ga\u0142 po kilka szkielet\u00f3w z szafy konkurencji. Z jednej strony rodzi\u0142a si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodowa, z drugiej strony wychodzi\u0142y z cienia\u00a0 antagonizmy oraz nacjonalizm. Z jednej strony nareszcie legalna kryptofaszystowska Liga Wolnej Litwy Terlackasa \u2014 notabene kapusia KGB. Z drugiej strony Polska Partia Praw Cz\u0142owieka z prof. Janem Ciechanowiczem na czele, te\u017c podobno agentem, \u017c\u0105daj\u0105ca utworzenia Wschodniopolskiej Republiki Radzieckiej na terenach odebranych RP w 1939 roku.\u00a0 P\u00f3\u017aniej okres podw\u00f3jnej w\u0142adzy. Mieli\u015bmy podw\u00f3jne organy \u015bcigania, bo jedni milicjanci uznali niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Litwy, drudzy pozostali wierni Moskwie. Do \u015bcigania przest\u0119pc\u00f3w \u017cadna z tych milicyjnych opcji nie by\u0142a skora. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie w tamtym okresie w\u015br\u00f3d ludno\u015bci zarodzi\u0142a si\u0119 niech\u0119\u0107 do \u201eps\u00f3w\u201d, kt\u00f3ra pozosta\u0142a nam wszystkim po dzi\u015b dzie\u0144. Problem w\u0142adzy podw\u00f3jnej czy nawet potr\u00f3jnej, by\u0142 Wilnu znany i wcze\u015bniej. Ot, cho\u0107by pocz\u0105tek roku 1919, kiedy w mie\u015bcie opr\u00f3cz Niemc\u00f3w (faktycznych gospodarzy) gnie\u017adzi\u0142y si\u0119 jeszcze zwalczaj\u0105ce si\u0119 nawzajem pararz\u0105dowe formacje polskie i litewskie. Obie zreszt\u0105 musia\u0142y ewakuowa\u0107 si\u0119 razem z \u017co\u0142nierzami Kajzera pod naciskiem zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 bolszewickiej ofensywy.<\/span><\/p>\n<\/p>\n