{"id":14998,"date":"2015-02-15T18:07:49","date_gmt":"2015-02-15T17:07:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siemysli.info.ke\/?p=14998"},"modified":"2015-02-15T18:07:49","modified_gmt":"2015-02-15T17:07:49","slug":"etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/","title":{"rendered":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2)"},"content":{"rendered":"

\"Fromm<\/a>1.1.2. Co to znaczy \u201eniezale\u017cna\u201d?<\/strong><\/p>\n

Etyka niezale\u017cna to etyka, kt\u00f3ra ma swoje w\u0142asne uzasadnienia. Kotarbi\u0144ski sformu\u0142owa\u0142 zasady etyki niezale\u017cnej, rezygnuj\u0105cej z sankcji religijnych i metafizycznych. W centrum etyki niezale\u017cnej umie\u015bci\u0142 on poj\u0119cie \u201espolegliwego opiekuna\u201d. Opisa\u0142 postaw\u0119 cz\u0142owieka, odpowiedzialnego za \u017cycie innych ludzi, potrzebuj\u0105cych pomocy. Przywo\u0142uj\u0119 powy\u017cszego filozofa, \u017ceby podkre\u015bli\u0107 zbie\u017cno\u015b\u0107 koncepcji etyki niezale\u017cnej<\/strong> z Frommowsk\u0105 koncepcj\u0105 etyki humanistycznej<\/strong>. Przede wszystkim w porz\u0105dku etyki humanistycznej – \u017cy\u0107, to znaczy pracowa\u0107 i wykorzystywa\u0107 swoje zdolno\u015bci dla siebie samego. \u017by\u0107 – nie dla \u017cadnego celu, znajduj\u0105cego si\u0119 poza cz\u0142owiekiem, ale nadawa\u0107 sens ludzkiej egzystencji, by\u0107 ludzk\u0105 istot\u0105. Racjonalny spos\u00f3b patrzenia na ludzkie zalety i wady, pozwala kszta\u0142towa\u0107 \u017cycie szcz\u0119\u015bliwe. \u015awiadomo\u015b\u0107 etyczna wyznacza tak\u017ce post\u0119powanie zwolennik\u00f3w etyki ateistycznej<\/strong>.<\/p>\n

\n

1.1.3. Co to znaczy \u201eateistyczna\u201d?<\/strong><\/p>\n

Etyka ateistyczna<\/strong>, jako nauka normatywna i opisowa, skupia si\u0119 na badaniu ludzkiego, jedynego, prawdziwego \u015bwiata. Ateizm (z gr. a – teo<\/em>, bez \u2013 boga) zak\u0142ada, \u017ce nie istnieje B\u00f3g lub bogowie. Etyka ateistyczna nie uwzgl\u0119dnia wi\u0119c irracjonalnych tutaj warunk\u00f3w, cel\u00f3w i sensu \u017cycia ludzkiego, ani \u017cadnych metafizycznych wyobra\u017ce\u0144 moralnych. T. Kotarbi\u0144ski przedstawiaj\u0105c w swych dzie\u0142ach obraz dobrego i godziwego \u017cycia, nie warunkowa\u0142 go ani kontaktem z nadprzyrodzonymi istotami, ani poddaniem si\u0119 regularnym wyobra\u017ceniom religijnym. Etyka niezale\u017cna to zarazem etyka ateistyczna. \u201eJej tw\u00f3rca podejmowa\u0142 problemy zawsze aktualne na ludzkim \u015bwiecie, takie jak: mi\u0142o\u015b\u0107 i przyja\u017a\u0144, cel \u017cycia.\u201d[1]<\/p>\n

Fromm zaznacza wsp\u00f3\u0142czesny problem cz\u0142owieka, poniewa\u017c ten – pod\u0105\u017caj\u0105c za stadem innych ludzi – wierzy, \u017ce dojdzie do celu. Cho\u0107 nie wie, dok\u0105d zmierza, kieruje si\u0119 tam gdzie pozostali.<\/strong> Natomiast w kontek\u015bcie etyki nie-religijnej, cz\u0142owiek ma szans\u0119 odzyska\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i wa\u017cno\u015bci na realnym \u015bwiecie. Przestanie by\u0107 oboj\u0119tny wobec siebie i innych ludzi, je\u015bli zaufa w\u0142asnej w\u0142adzy s\u0105dzenia. W taki spos\u00f3b, przez percepcj\u0119 rzeczywisto\u015bci i naturalnych uczu\u0107, mo\u017cemy odzyska\u0107 sumienie humanistyczne. Powy\u017cszy kontekst ukazuje, i\u017c etyka humanistyczna jest zarazem etyk\u0105 ateistyczn\u0105. W przeciwie\u0144stwie do etyki teocentrycznej<\/strong>, uczy cz\u0142owieka – jak \u017cy\u0107 dla siebie samego, jak nadawa\u0107 sens ludzkiej egzystencji. Racj\u0105 jest, \u017ce dojrzewanie umys\u0142u ludzkiego w procesie ewolucji, to pewne etapy rozwoju. Dzisiaj wiemy, i\u017c cz\u0142owiek mo\u017ce kierowa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu etyk\u0105 humanistyczn\u0105 (przez wzgl\u0105d na siebie i innych). Zastanawia jednak, w jaki spos\u00f3b nasi przodkowie budowali i rozwijali warto\u015bci, zanim jeszcze stworzyli poj\u0119cie Boga i hierarchi\u0119 warto\u015bci religijnych. <\/strong>W ich hierarchii znajduj\u0105 si\u0119 w przewa\u017caj\u0105cej liczbie warto\u015bci antropologiczne oraz przejawy zachowa\u0144 zwierz\u0119cych. Nasi przodkowie odpowiadali sobie, co mo\u017cna zrobi\u0107 dla korzy\u015bci w\u0142asnej wsp\u00f3lnoty i co jest zakazane, bo jej szkodzi. Przyjmijmy tez\u0119 o istnieniu etyki pre-teocentrycznej<\/strong>. Pozwoli to przyjrze\u0107 si\u0119 temu, jak wrodzone predyspozycje cz\u0142owieka umo\u017cliwia\u0142y mu dzia\u0142anie oraz doprowadzi\u0142y do zbudowania porz\u0105dku norm. Rozwa\u017caj\u0105c za\u015b filozofi\u0119 E. Fromma, przedstawi\u0119 niebawem jego koncepcj\u0119 dwoisto\u015bci natury ludzkiej. Jak ka\u017cdy cz\u0142owiek prze\u017cywa ca\u0142y \u015bwiat od pocz\u0105tku w trakcie swego rozwoju.<\/p>\n

\n

1.1.4. Co to znaczy \u201epre-teocentryczna\u201d?<\/strong><\/p>\n

W okresie paleolitu i neolitu \u201ekonieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania zmusza\u0142a \u2013 ludzi \u2013 do kontrolowania spo\u017cycia i pop\u0119d\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci pop\u0119du p\u0142ciowego, stwarzaj\u0105c zal\u0105\u017cki spo\u0142ecznej organizacji, (\u2026) Gromadne akcje \u0142owieckie sprzyja\u0142y rozwojowi \u015brodk\u00f3w mi\u0119dzyosobniczego porozumienia, prowadz\u0105c do wytworzenia si\u0119 mowy artyku\u0142owanej.\u201d[2]<\/p>\n

Jak wcze\u015bniej wspomnia\u0142am, zamierzamy si\u0119 przyjrze\u0107 istocie warto\u015bci nie-religijnych, w procesie kszta\u0142towania si\u0119 spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej. Dzi\u0119ki odczuwaniu wrodzonych cech moralnych, w tym okresie ludzie zacz\u0119li harmonizowa\u0107 przejawy i cele \u017cycia. \u201e\u015awiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna i jej tradycje kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 i utrwala\u0142y bez po\u015brednictwa tekst\u00f3w pisanych, wy\u0142\u0105cznie za pomoc\u0105 przekazu s\u0142ownego lub wizualnego\u201d.[3] Nabywanie przez cz\u0142owieka celowo\u015bci dzia\u0142ania, obserwacja obyczaj\u00f3w zwierz\u0105t i zjawisk przyrody – umo\u017cliwia\u0142y skuteczne zaspokajanie potrzeb spo\u0142eczno\u015bci. Zazwyczaj wzajemna pomoc pozwala\u0142a na przetrwanie grupy. Wiemy, \u017ce w trakcie rozwoju gatunek ludzki wykreowa\u0142 etyk\u0119 teocentryczn\u0105. Podporz\u0105dkowuje ona sens istnienia cz\u0142owieka celom pozaziemskim, za\u015b wszystkie dziedziny \u017cycia religii (teo- B\u00f3g i centrum). Opiewa ona warto\u015bci, kt\u00f3re reprezentuje \u201eB\u00f3g i jego wymagania wobec cz\u0142owieka\u201d. Jak dosz\u0142o do ustanowienia istoty wszechmocnej zarz\u0105dc\u0105 norm moralnych? Daleko jestem w tym punkcie od nietzschea\u0144skich rozwa\u017ca\u0144, przedstawionych przez niego w dziele – \u201ePoza dobrem i z\u0142em\u201d. Wiele zdarze\u0144, sukces\u00f3w i pora\u017cek w \u017cyciu grup ludzkich, wp\u0142yn\u0119\u0142o na wprowadzenie porz\u0105dku \u017cycia spo\u0142ecznego. Po przyj\u0119ciu racjonalnego punktu widzenia wobec ludzkich wyobra\u017ce\u0144 i prze\u017cy\u0107, jasne si\u0119 staje, ile naturalnych zalet i d\u0105\u017ce\u0144 cz\u0142owieka okre\u015bli\u0142o cechy adorowanej istoty pozaziemskiej. Zastan\u00f3wmy si\u0119, co mog\u0142o doprowadzi\u0107 do zrealizowania takiej potrzeby ludzkiej i jak obyczaje ludzkie dzi\u0119ki temu \u201espowa\u017cnia\u0142y\u201d.<\/p>\n

Warunki \u017cycia cz\u0142owieka we wczesnym stadium ewolucji gatunku doprowadzi\u0142y do zorganizowania si\u0119 ludzi w grupy. Zanim jednak uda\u0142o si\u0119 naszym przodkom osi\u0105gn\u0105\u0107 poczucie satysfakcji oraz poczucie bezpiecze\u0144stwa we wsp\u00f3lnocie, do\u015bwiadczali wielu korzystnych i tragicznych sytuacji. Starsi cz\u0142onkowie grup spo\u0142ecznych na podstawie swego do\u015bwiadczenia – znajomo\u015bci stosunk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich, jako wodzowie osi\u0105gali rodzaj w\u0142adzy nad reszt\u0105 grupy, mogli budowa\u0107 sens jej dzia\u0142ania i trwania – zgodnie z mo\u017cliwo\u015bciami i potrzebami im podw\u0142adnych. Wykorzystywali w tym naturalne sk\u0142onno\u015bci ludzkie, takie jak potrzeba opieki i ochrony ze strony istot silniejszych (czy b\u0119d\u0105 to rodzice, czy \u017co\u0142nierze, czy przywo\u0142ane \u201eistoty nadprzyrodzone\u201d). Ustanawiali tetyczne normy moralne.[4] Si\u0142a nakaz\u00f3w i zakaz\u00f3w, kieruj\u0105ca cz\u0142owiekiem w zakresie jego \u017cycia rodzinnego i podporz\u0105dkowanego spo\u0142ecze\u0144stwu, nie by\u0142a automatycznie faworyzowana przez jednostki. Trzeba by\u0142o utrzyma\u0107 porz\u0105dek, kt\u00f3ry stanowi\u0107 mia\u0142 faktyczny cel podzielanych przez w\u0142adc\u00f3w warto\u015bci. \u201eSytuacja ta wymaga\u0142a skonsolidowania niezbyt zapewne licznych \u0142owieckich spo\u0142eczno\u015bci, utrwalenia zespalaj\u0105cych je wi\u0119zi i do\u015bwiadcze\u0144, a wi\u0119c i rozbudowanego systemu zbiorowych wyobra\u017ce\u0144, przekazywanych z pokolenia na pokolenie drog\u0105 obrz\u0119dowych inicjacji.\u201d[5] Za przyj\u0119cie wymaganych przepis\u00f3w i cel\u00f3w dzia\u0142ania, nale\u017ca\u0142o wskazywa\u0107 i obiecywa\u0107 ludziom niewyobra\u017calne, cho\u0107 po\u017c\u0105dane i pi\u0119kne warto\u015bci, np. dobra i mi\u0142o\u015bci. Wszystkie pi\u0119kne warto\u015bci nale\u017ca\u0142o regularnie i w miar\u0119 dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w owiewa\u0107 tajemnic\u0105 oraz zapewnia\u0107 ich wyznawcom poczucie bezpiecze\u0144stwa. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni archeolodzy (w tym Leroi Gourhan) doszli do wniosku, \u201e\u017ce ludzie paleolitu przedstawiali w jaskiniach dwie wielkie kategorie istot \u017cywych, odpowiadaj\u0105ce im symbole m\u0119skie i \u017ce\u0144skie, jak r\u00f3wnie\u017c symbole \u015bmierci, kt\u00f3ra jest \u017cywicielk\u0105 \u0142owcy.\u201d[6] Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce cz\u0142owiek \u017cyj\u0105cy samotnie mo\u017ce mie\u0107 (jak twierdzi\u0142 Fromm) wewn\u0119trzne poczucie wyobcowania – ludzie, zagro\u017ceni mo\u017cliwo\u015bci\u0105 odrzucenia przez sw\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119, zd\u0105\u017cali do hordy piewc\u00f3w r\u00f3\u017cnych idei, totem\u00f3w i bohater\u00f3w. Tym bardziej, i\u017c normy klanowe czy te\u017c normy walki by\u0142y traktowane jako wi\u0119zi, pozwalaj\u0105ce trwa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu. Tutaj zbli\u017camy si\u0119 do zrozumienia, jak nie\u015bwiadomi samych siebie i swego \u017cycia ludzie z epok prehistorycznych wyobra\u017cali sobie zasady, dzi\u0119ki kt\u00f3rym funkcjonuje ich wsp\u00f3lnota. Zjawiska \u015bmierci jej cz\u0142onk\u00f3w, zjawiska narodzin nowych jednostek, zjawiska dobra budz\u0105cego rado\u015b\u0107, a tak\u017ce zjawiska z\u0142a – budz\u0105cego przera\u017cenie, nie by\u0142y traktowane racjonalnie. \u015awiadczy o tym przyk\u0142adowo, znaleziona na terenie Anatolii w Catal H\u00fcy\u00fck figurka, modelowana przez cz\u0142owieka w VII lub VI tys. p.n.e. Przedstawia ona \u201eposta\u0107 kobiec\u0105 w typie bogini-matki, o szerokich biodrach, i pe\u0142nych, obfitych piersiach. Bogini siedz\u0105c na tronie, wsparta na dwu lwach wydaje na \u015bwiat dziecko, kt\u00f3rego g\u0142owa ukazuje si\u0119<\/em> pomi\u0119dzy jej udami<\/em>.\u201d[7] Powtarzalno\u015b\u0107 fakt\u00f3w oraz ich docelowa interpretacja mog\u0142y si\u0119 przyczynia\u0107 do st\u0142umienia odczuwanych w\u0105tpliwo\u015bci na temat fakt\u00f3w. Zaakceptowanie niezrozumia\u0142ych zjawisk, nie mog\u0142o si\u0119 \u00f3wcze\u015bnie przyczyni\u0107 do zaburzenia systemu warto\u015bci i norm, stosowanych ku jego utrzymaniu. Wi\u0119zi mi\u0119dzy cz\u0142onkami danej grupy podtrzymywane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie w celu jej przetrwania. Ich funkcja polega\u0142a na spajaniu wsp\u00f3lnot, w tym na zaspakajaniu naiwnych ludzkich potrzeb. W\u0105\u017c zostawa\u0142 totemem danego plemienia w ten spos\u00f3b, i\u017c ludzie nie traktowali go jak pozosta\u0142e zwierz\u0119ta, oddawali si\u0119 mu w opiek\u0119 i zyskiwali si\u0142y oraz porz\u0105dek, uprawiaj\u0105c jego kult. Co prawda, nie by\u0142a to dla nich istota pozaziemska, ale na pewno cudowna, oferuj\u0105ca nadprzyrodzon\u0105 moc. Dzi\u0119ki swym wierzeniom, cz\u0142onkowie takiego plemienia przyjmowali cho\u0107by porody swoich kobiet, nie jako efekt stosunk\u00f3w p\u0142ciowych, ale jako dzia\u0142anie nadnaturalnych, pozacielesnych si\u0142. Mo\u017cemy dostrzec, \u017ce by\u0142 to ju\u017c krok w stron\u0119 niewyobra\u017calnego, pozaziemskiego, wszechw\u0142adnego dawcy wyobra\u017canych si\u0142. Dzi\u0119ki kszta\u0142towaniu centrum si\u0142 \u017cyciodajnych w B\u00f3stwie, powsta\u0142a etyka teocentryczna. Czy proces wykreowania istoty boskiej by\u0142 konieczny w historii ludzkiej, czy te\u017c naturalny w rozwoju gatunku ludzkiego? (cdn.)<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ala Baster<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

[1] Por. Ledwoch A., Istota etyki niezale\u017cnej Tadeusza Kotarbi\u0144skiego<\/em>, \u015awiatopogl\u0105d \u00bb Etyka \u015bwiecka.<\/p>\n

[2] M. Por\u0119bski, Dzieje sztuki w zarysie, <\/em>tom I, Od paleolitu po wieki \u015brednie, <\/em>ARKADY, Warszawa 1976, Wydanie I, s. 18.<\/p>\n

[3] Tam\u017ce.<\/p>\n

[4] Normy tetyczne, zwane te\u017c ustanawianymi (z gr. theitikos <\/em>\u2013 ustanawiaj\u0105cy) maj\u0105 charakter nakazowy, s\u0105 to nakazy i zakazy.<\/p>\n

[5] M. Por\u0119bski, dz. cyt.- s. 21.<\/p>\n

[6] Tam\u017ce, s. 26.<\/p>\n

[7] Tam\u017ce, s. 35.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1.1.2. Co to znaczy \u201eniezale\u017cna\u201d? Etyka niezale\u017cna to etyka, kt\u00f3ra ma swoje w\u0142asne uzasadnienia. Kotarbi\u0144ski sformu\u0142owa\u0142 zasady etyki niezale\u017cnej, rezygnuj\u0105cej<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[1933,89,2080,1926,2081,2082,1927,92,2083,1005,2079,1928],"class_list":["post-14998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-nauka","tag-ala-baster","tag-breaking","tag-catal-huyuk","tag-erich-fromm","tag-etyka-ateistyczna","tag-etyka-humanistyczna","tag-etyka-niezalezna","tag-headline","tag-leroi-gourhan","tag-mieczyslaw-porebski","tag-normy-tetyczne","tag-tadeusz-kotarbinski"],"yoast_head":"\nEtyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1.1.2. Co to znaczy \u201eniezale\u017cna\u201d? Etyka niezale\u017cna to etyka, kt\u00f3ra ma swoje w\u0142asne uzasadnienia. Kotarbi\u0144ski sformu\u0142owa\u0142 zasady etyki niezale\u017cnej, rezygnuj\u0105cej\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-02-15T17:07:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"293\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"475\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"...\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"...\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\"},\"author\":{\"name\":\"...\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\"},\"headline\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2)\",\"datePublished\":\"2015-02-15T17:07:49+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\"},\"wordCount\":1638,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg\",\"keywords\":[\"Ala Baster\",\"breaking\",\"Catal H\u00fcy\u00fck\",\"Erich Fromm\",\"etyka ateistyczna\",\"etyka humanistyczna\",\"etyka niezale\u017cna\",\"headline\",\"Leroi Gourhan\",\"Mieczys\u0142aw Por\u0119bski\",\"normy tetyczne\",\"Tadeusz Kotarbi\u0144ski\"],\"articleSection\":[\"Kultura\",\"Nauka\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\",\"name\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg\",\"datePublished\":\"2015-02-15T17:07:49+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg\",\"width\":293,\"height\":475},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\",\"name\":\"...\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"...\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"1.1.2. Co to znaczy \u201eniezale\u017cna\u201d? Etyka niezale\u017cna to etyka, kt\u00f3ra ma swoje w\u0142asne uzasadnienia. Kotarbi\u0144ski sformu\u0142owa\u0142 zasady etyki niezale\u017cnej, rezygnuj\u0105cej","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2015-02-15T17:07:49+00:00","og_image":[{"width":293,"height":475,"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"...","twitter_misc":{"Verfasst von":"...","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"8\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/"},"author":{"name":"...","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210"},"headline":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2)","datePublished":"2015-02-15T17:07:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/"},"wordCount":1638,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg","keywords":["Ala Baster","breaking","Catal H\u00fcy\u00fck","Erich Fromm","etyka ateistyczna","etyka humanistyczna","etyka niezale\u017cna","headline","Leroi Gourhan","Mieczys\u0142aw Por\u0119bski","normy tetyczne","Tadeusz Kotarbi\u0144ski"],"articleSection":["Kultura","Nauka"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/","name":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2) - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg","datePublished":"2015-02-15T17:07:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/Fromm-2.jpg","width":293,"height":475},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (2)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210","name":"...","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","caption":"..."},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}