{"id":1496,"date":"2012-01-11T10:24:05","date_gmt":"2012-01-11T10:24:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1496"},"modified":"2013-11-02T20:57:16","modified_gmt":"2013-11-02T19:57:16","slug":"aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/","title":{"rendered":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego"},"content":{"rendered":"

To, w jaki spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 system kompozytorski Witolda Lutos\u0142awskiego i jak ewoluowa\u0142 – w kt\u00f3rym kierunku, z wykorzystaniem jakich \u015brodk\u00f3w wyrazu, na jakich zasadach – pozostaje kwesti\u0105 analizy. Cel ten mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 na kilka sposob\u00f3w, przy czym najprostszym i relatywnie najszybszym jest badanie \u201estanu systemu\u201d poprzez sprawdzenie aksjomat\u00f3w, tj. niezmiennych element\u00f3w danego uk\u0142adu. W ten spos\u00f3b, nawet bior\u0105c pod uwag\u0119 inercj\u0119 wszystkich aspekt\u00f3w techniczno-teoretycznych kompozycji Lutos\u0142awskiego, aksjomaty winny pozosta\u0107 niezmiennymi; w\u0142a\u015bnie w odniesieniu do nich mo\u017cliwym jest ukazanie owego \u201estanu systemu\u201d. Jest to realizacja definicji \u201eotoczenia elementu\u201d, jak\u0105 swego czasu sformu\u0142owa\u0142 W. Sadkowski.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Jednym z powszechniejszych element\u00f3w otocznia systemu, kt\u00f3ry wpisuje si\u0119 tak\u017ce w koncepcj\u0119 aksjomatyczn\u0105, jest tzw.: \u201ebarwa\u201d. To w\u0142a\u015bnie ona jest jednym z trzech zasadniczych sk\u0142adnik\u00f3w w\u0142a\u015bciwego brzmienia; je\u015bli za\u015b doda si\u0119 do tego orkiestracj\u0119 wraz z sam\u0105 g\u0142o\u015bno\u015bci\u0105, to oka\u017ce si\u0119, i\u017c – de facto<\/em> – ko\u0144cowy efekt sk\u0142ada si\u0119 zaledwie z kilku zasadniczych element\u00f3w konstrukcyjnych. Oczywi\u015bcie, pomija si\u0119 w tym momencie aspekty takie, jak dob\u00f3r d\u017awi\u0119k\u00f3w (ich rodzaj, rozmieszczenie, etc. ) czy te\u017c jeden z trzech g\u0142\u00f3wnych sposob\u00f3w uporz\u0105dkowania1<\/a>. Barwa brzmieniowa ma zasadniczy wp\u0142yw na faktyczny spos\u00f3b wybrzmienia d\u017awi\u0119kowych segment\u00f3w, co z kolei wraz m.in. z g\u0142o\u015bno\u015bci\u0105 oraz orkiestracj\u0105 przek\u0142ada si\u0119 na zasadniczy efekt ko\u0144cowy, w postaci ca\u0142o\u015bci kompozycji.<\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce, mimo swego znaczenia, barwa brzmieniowa nie mo\u017ce stanowi\u0107 jednego z aksjomat\u00f3w stylistyki kompozytorskiej: jest zbyt nieokre\u015blona, trudna do ustalenia, jak r\u00f3wnie\u017c \u015bcis\u0142ego opisania. W du\u017cej mierze, owa \u201ebarwa\u201d (jakkolwiek istotna) oznacza pewnego rodzaju subiektywne odczucie wykonawcy \/ odbiorcy, nie za\u015b elementy mo\u017cliwe do praktycznego okre\u015blenia w ramach zapisu. Oczywi\u015bcie, kompozytor zdaje sobie spraw\u0119 z faktu, w jaki spos\u00f3b (brzmieniowy) kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 b\u0119dzie jego kompozycja, poniewa\u017c ma on pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 zakresu napisanych przez siebie konstrukcji. Aksjomatyczno\u015b\u0107 wymaga z kolei, aby wybiera\u0107 elementy mo\u017cliwie obiektywne poznawczo (na sw\u00f3j spos\u00f3b, scjentystycznie pewne), kt\u00f3re w toku analizy mo\u017cna do\u015b\u0107 \u0142atwo przetransponowa\u0107 na wnioski.<\/span><\/p>\n

Zak\u0142adaj\u0105c faktyczn\u0105 s\u0142uszno\u015b\u0107 tezy o dwucz\u0119\u015bciowo\u015bci w dzie\u0142ach Witolda Lutos\u0142awskiego, nale\u017cy jednak\u017ce zaznaczy\u0107, i\u017c tak I, jak i II cz\u0119\u015b\u0107, mog\u0105 zawiera\u0107 w sobie r\u00f3\u017cne uk\u0142ady element\u00f3w sk\u0142adowych – zale\u017cnie od utworu. Jak zosta\u0142o wskazane, system dwucz\u0119\u015bciowy jest do zobrazowania w wielu kompozycjach artysty, bez wzgl\u0119du na to, z ilu faktycznych cz\u0119\u015bci si\u0119 one sk\u0142adaj\u01052<\/a>.<\/span><\/p>\n

Typowy i klarowny podzia\u0142 systemu kompozytorskiego na dwie cz\u0119\u015bci mo\u017cna (w praktyce) zaobserwowa\u0107 na przyk\u0142ad w Kwartecie smyczkowym<\/em>, w II Symfonii<\/em>, czy te\u017c – nawet – w IV Symfonii<\/em>. W odniesieniu do pierwszej cz\u0119\u015bci systemu kompozytorskiego Lutos\u0142awskiego, w przypadku Kwartetu smyczkowego<\/em> oraz II Symfonii<\/em> sp\u00f3jno\u015b\u0107 ca\u0142ego uk\u0142adu zosta\u0142a stworzona dzi\u0119ki wykorzystaniu takich element\u00f3w, kt\u00f3re spe\u0142nia\u0142y rol\u0119 refrenow\u0105; przy czym ca\u0142a koncepcja nieco inaczej wygl\u0105da w Kwartecie smyczkowym<\/em>, ni\u017ali w II Symfonii<\/em>. W Kwartecie smyczkowym<\/em> jest to d\u017awi\u0119k \u201ec\u201d, wykorzystany w wielu ods\u0142onach instrumentalnych. W II Symfonii<\/em> wskazany efekt osi\u0105gni\u0119to dzi\u0119ki wykorzystaniu diaphoresis<\/em>, realizowanego w ramach trzech instrument\u00f3w: 1) pierwszy i drugi refren – dwa oboje oraz ro\u017cek angielski, 2) trzeci refren – ro\u017cek angielski i dwa fagoty, 3) czwarty i pi\u0105ty refren – ob\u00f3j, ro\u017cek angielski oraz fagot, 4) sz\u00f3sty refren – dwa oboje oraz ro\u017cek angielski.<\/span><\/p>\n

Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego zosta\u0142a w taki spos\u00f3b zaprezentowana, i\u017c – zar\u00f3wno w Kwartecie smyczkowym<\/em>, jak r\u00f3wnie\u017c w II Symfonii<\/em> – wyra\u017anie wida\u0107 kompozycyjn\u0105 rozbie\u017cno\u015b\u0107 strukturaln\u0105 pomi\u0119dzy rozbudowanymi segmentami, a refrenami. Wra\u017cenie pot\u0119guje zabieg kompozytorski, sprowadzaj\u0105cy si\u0119 do powierzeniu specyficznych znacze\u0144 i dzia\u0142a\u0144 wy\u0142\u0105cznie refrenom: w Kwartecie smyczkowym<\/em> wy\u0142\u0105cznie refrenowi przynale\u017cy d\u017awi\u0119k \u201ec\u201d, kt\u00f3ry nie istnieje w \u017cadnym segmencie tego\u017c utworu; z kolei w II Symfonii<\/em> instrumenty pojawiaj\u0105ce si\u0119 w sze\u015bciu refrenach nie graj\u0105 ani jednego d\u017awi\u0119ku w pozosta\u0142ych segmentach dzie\u0142a.<\/span><\/p>\n

\u00a0W przypadku II Symfonii<\/em>, wskazane powy\u017cej wra\u017cenie separacji cz\u0119\u015bci refrenowej od segment\u00f3w utworu jest znacznie wzmacniane przez orkiestracj\u0119: d\u017awi\u0119ki instrument\u00f3w znacznie silniej oddzia\u0142uj\u0105, ni\u017c jedynie pojawiaj\u0105cy si\u0119 d\u017awi\u0119k \u201ec\u201d w Kwartecie smyczkowym<\/em>. W zwi\u0105zku z tym mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c wskazane zjawisko r\u00f3\u017cnicowania cz\u0119\u015bci refrenowej od segment\u00f3w3<\/a> znacznie wyra\u017aniej wida\u0107 w przypadku dzie\u0142a typowo orkiestrowego, w kt\u00f3rym okre\u015blone (relatywnie du\u017ce) partie pozwalaj\u0105 na wyci\u0105gniecie takiego wniosku. Je\u015bli zjawisko jest ukazane tylko i wy\u0142\u0105cznie poprzez zakres wykorzystywania jednego d\u017awi\u0119ku (\u201ec\u201d), to jest to sytuacja znacznie mniej wyrazista i klarowna dla s\u0142uchacza, ni\u017c ma to miejsce w przypadku ca\u0142ych partii refrenowych, w kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 pewnego rodzaju grupy instrument\u00f3w nieistniej\u0105ce w pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bciach utworu. Podobnie jest tak\u017ce w odniesieniu do IV Symfonii<\/em> (kwestia segment\u00f3w4<\/a> oraz uporz\u0105dkowania5<\/a>).<\/span><\/p>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego, jest r\u00f3wnie\u017c wyra\u017anie uwidoczniona we wskazanych powy\u017cej utworach (w Kwartecie smyczkowym<\/em>, w II Symfonii<\/em>, w IV<\/em> Symfonii<\/em>), gdzie zawiera w sobie zasadniczy cel oraz sens drugiej cz\u0119\u015bci systemu: d\u0105\u017cenie do osi\u0105gni\u0119cia punktu kulminacyjnego, w ramach zorganizowanej \u201eniespodzianki\u201d, jak r\u00f3wnie\u017c innych element\u00f3w. Przyk\u0142adowo, w odniesieniu do Kwartetu smyczkowego<\/em> najpierw nast\u0119puje segment kulminacyjny, p\u00f3\u017aniej pojawia si\u0119 \u201eniespodzianka\u201d (nowy uk\u0142ad brzmieniowy, oderwany od poprzednich), za\u015b zako\u0144czenie stanowi uporz\u0105dkowanie znacznie zbli\u017cone do tych, jakie obecne s\u0105 w rozpocz\u0119ciu.<\/span><\/p>\n

W nawi\u0105zaniu do powy\u017cszego warto wskaza\u0107, i\u017c owa \u201eniespodzianka\u201d nie stanowi immanentnego elementu drugiej cz\u0119\u015bci dwucz\u0119\u015bciowego systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego: owszem, wyst\u0119puje cz\u0119sto (stanowi\u0105c jeden z bardziej charakterystycznych rys\u00f3w tego\u017c systemu), niemniej na przyk\u0142ad druga cz\u0119\u015b\u0107 II Symfonii<\/em> jest pozbawion\u0105 tej\u017ce \u201eniespodzianki\u201d, lecz zaraz po kulminacji ukazuje si\u0119 epilog nawi\u0105zuj\u0105cy swym brzmieniem6<\/a>do pocz\u0105tku kompozycji.<\/span><\/p>\n

Mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 tak\u017ce o pewnego rodzaju wariantowo\u015bci (na og\u00f3\u0142 aksjomatycznego) dwucz\u0119\u015bciowego modelu systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego: tak jest – na przyk\u0142ad – w IV Symfonii<\/em> Witolda Lutos\u0142awskiego, kiedy to wzorcowy schemat budowy drugiej cz\u0119\u015bci dwucz\u0119\u015bciowego systemu kompozycyjnego uleg\u0142 znacznemu rozszerzeniu. Zakres strukturalny drugiej cz\u0119\u015bci dzie\u0142a zawiera w sobie elementy zar\u00f3wno cz\u0119\u015bci pierwszej, jak r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bci drugiej kompozycji. Wzrost akcji muzycznej (celem osi\u0105gni\u0119cia kulminacji) ma miejsce dopiero w ramach drugiej fazy drugiej cz\u0119\u015bci utworu7<\/a>: pierwsza faza drugiej cz\u0119\u015bci tej kompozycji z\u0142o\u017cona jest za to z wielu aleatorycznych segment\u00f3w (aczkolwiek, do\u015b\u0107 stabilnych rytmicznie), za\u015b samym elementem cz\u0119\u015bci pierwszej, pojawiaj\u0105cym si\u0119 po trzykro\u0107 w cz\u0119\u015bci drugiej IV Symfonii<\/em>, jest temat – obecny tak\u017ce w epilogu.<\/span><\/p>\n

System kompozytora jest znacznie ciekawszym oraz bogatszym, ni\u017ali te wnioski, jakie zosta\u0142y zaprezentowane powy\u017cej. Zmiana aksjomat\u00f3w znacznie bardziej uwidacznia w kompozycjach, kt\u00f3re powstawa\u0142y w okresach p\u00f3\u017aniejszych. Jednak\u017ce, z uwagi na nader ograniczone miejsce w niniejszej pracy, nie by\u0142o mo\u017cliwym ca\u0142o\u015bciowe ukazanie problematyki przekszta\u0142ce\u0144 (ewentualnie, zachowania si\u0119 aksjomat\u00f3w) strukturalnego systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego. Nale\u017cy jednak wskaza\u0107, \u017ce nawet poprzez powy\u017cej przytoczone utwory, ponownie dowiedziono zasadno\u015bci postawionych wcze\u015bniej wniosk\u00f3w, wykazuj\u0105c ich s\u0142uszno\u015b\u0107 w konkretnych rozwi\u0105zaniach kompozycyjnych.<\/span><\/p>\n

W utworach, jakie powsta\u0142y w okresie p\u00f3\u017aniejszym, Witold Lutos\u0142awski do\u015b\u0107 swobodnie kszta\u0142towa\u0142 niezmienno\u015bci swego systemu. Pozbywa\u0142 si\u0119 np. owych \u201eniespodzianek brzmieniowych\u201d, mimo i\u017c stanowi\u0142y one szalenie charakterystyczn\u0105 cech\u0119 jego dwucz\u0119\u015bciowego systemu. Na przyk\u0142ad, w napisanym w roku 1986 \u0141a\u0144cuchu III<\/em> w og\u00f3le nie wyst\u0119puje element \u201eniespodzianki\u201d: kr\u00f3tki element czasowy po kulminacji cz\u0119\u015bci drugiej dwucz\u0119\u015bciowego systemu od razu prowadzi do epilogu, kt\u00f3ry zawiera w sobie kalejdoskopowo\u015b\u0107 wykorzystanych wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144 symetrycznych oraz glissand<\/em> smyczkowych – element\u00f3w obecnych w cz\u0119\u015bci II, nie za\u015b I, utworu. Z kolei w \u0141a\u0144cuchu I<\/em>, druga cz\u0119\u015b\u0107 dwucz\u0119\u015bciowego systemu odznacza si\u01198<\/a> swoistym ascetyzmem po kulminacji: zamiast rozbudowanej \u201eniespodzianki brzmieniowej\u201d kompozytor wprowadzi\u0142 wy\u0142\u0105cznie do\u015b\u0107 oszcz\u0119dny motyw perkusyjny, za kt\u00f3rym nast\u0119puje epilog, gdzie muzyka wygasza si\u0119 w kilku diaphoresis ad libitum<\/em>.<\/span><\/p>\n

Podobne specyficzne uwarunkowania wizji dwucz\u0119\u015bciowo\u015bci systemu kompozytorskiego, zawiera szereg innych utwor\u00f3w Witolda Lutos\u0142awskiego. Z przytoczonych ju\u017c powy\u017cej wzgl\u0119d\u00f3w, nie zostan\u0105 one ukazane – niemniej, ich specyfika wskazuje na nader zr\u00f3\u017cnicowane traktowanie aksjomatyczno\u015bci dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci systemu: owszem, s\u0105 one do wyodr\u0119bnienia (podobnie jak w innych, powsta\u0142ych po 1960 r. utworach), lecz zakres ich poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci (I oraz II) jest szalenie r\u00f3\u017cny, odmienny.<\/span><\/p>\n

Niezale\u017cnie od ilo\u015bci cz\u0119\u015bci danego utworu (np. Partita<\/em>, maj\u0105ca pi\u0119\u0107 cz\u0119\u015bci), cechy typologiczne systemu dwucz\u0119\u015bciowego (tj. cz\u0119\u015b\u0107 I oraz cz\u0119\u015b\u0107 II systemu) istniej\u0105, mo\u017cna je wskaza\u0107. Przyk\u0142adowo, we wskazanej Particie<\/em> wyra\u017anie wida\u0107 trzy cz\u0119\u015bci, prowadz\u0105ce (g\u0142\u00f3wne)9<\/a>, poprzedzielane dwiema cz\u0119\u015bciami o cechach intermediowych. <\/span><\/p>\n

Jednak\u017ce uczyni\u0107 trzeba nieco og\u00f3lniejsz\u0105 konstatacj\u0119: modelowe ukazanie dwucz\u0119\u015bciowo\u015bci systemu istnieje na przyk\u0142ad w Kwartecie smyczkowym<\/em>; przy czym (co nale\u017cy podkre\u015bli\u0107) owa modelowo\u015b\u0107 nie tylko operuje na poziomie zakresu tych\u017ce dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci oraz innych sk\u0142adowych (np. segment\u00f3w, fraz, etc.), ale tak\u017ce na poziomie uporz\u0105dkowa\u0144 d\u017awi\u0119kowych i z\u0142o\u017ce\u0144, pojawiaj\u0105cych si\u0119 pomi\u0119dzy nimi.<\/span><\/p>\n

Wskaza\u0142em uprzednio, \u017ce w przypadku Witolda Lutos\u0142awskiego spore znaczenie maj\u0105 uporz\u0105dkowania d\u017awi\u0119kowe r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w i rodzaj\u00f3w: wertykalne, horyzontalne, diaphoresis<\/em>, etc. W przypadku tworzenia organizacji wysoko\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w, najbardziej przydatnymi s\u0105 uporz\u0105dkowania wertykalne – z uwagi na sw\u00f3j realizm wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144 oraz tworzenie podstaw do rozbudowanych struktur diaphoresis<\/em>. I w\u0142a\u015bnie ta swoista powtarzalno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142brzmieniowa, jest jednym z aksjomat\u00f3w muzyki Witolda Lutos\u0142awskiego.<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c niniejszy tekst po\u015bwi\u0119cony jest – w swej zasadniczej cz\u0119\u015bci – zagadnieniom prze\u0142omu II (1956 – 1960) i III, \u201esystemowego\u201d okresu tw\u00f3rczego (1961 – 1994) – wydaje si\u0119 wa\u017cnym podkre\u015blenie, i\u017c w\u0142a\u015bnie w tych utworach istnieje silna reprezentacja wertykalizm\u00f3w symetrycznych oraz dwuinterwa\u0142owych. To w\u0142a\u015bnie ten uk\u0142ad stanowi\u0142 jeden z najpowszechniejszych element\u00f3w sk\u0142adowych systemu kompozycyjnego Witolda Lutos\u0142awskiego, za\u015b zachodz\u0105ce w nim przemiany nie odnosi\u0142y si\u0119 do podwa\u017cania zasadno\u015bci konstrukcyjnych, lecz do odmiennego roz\u0142o\u017cenia ilo\u015bci i rodzaj\u00f3w interwa\u0142\u00f3w, czy te\u017c ilo\u015bci element\u00f3w d\u017awi\u0119kowych, tworz\u0105cych wertykalizm.<\/span><\/p>\n

Kwestia ilo\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w, wykorzystywanych do budowy praktycznego wyrazu jednych z najbardziej znanych cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego, jakim s\u0105 owe wertykalno\u015bci, ma znaczenie zasadnicze: we wst\u0119pnej fazie zaawansowanej tw\u00f3rczo\u015bci, czyli w okresie II, artysta si\u0119ga\u0142 po zestaw dwunastod\u017awi\u0119kowy, za\u015b jedynym wyj\u0105tkiem od tej konstrukcyjnej zasady stanowi\u0142 utw\u00f3r I Postludium <\/em>(1958). W dalszych latach, kt\u00f3re ju\u017c znajduj\u0105 si\u0119 poza bezpo\u015brednim obszarem zainteresowania niniejszej pracywykorzystywa\u0142 konstrukcje wielod\u017awi\u0119kowe, zbudowane ze znacznie mniejszej (ni\u017c 12) ilo\u015bci poszczeg\u00f3lnych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej skupia\u0142 si\u0119 wtedy na wykorzystywaniu czterod\u017awi\u0119k\u00f3w, sze\u015bciod\u017awi\u0119k\u00f3w oraz o\u015bmiod\u017awi\u0119k\u00f3w. Od Epitafium<\/em> (1979) z kolei mo\u017cna zaobserwowa\u0107 zwi\u0119kszanie si\u0119 ilo\u015bci wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144, cechuj\u0105cych si\u0119 niewielk\u0105(2-3) ilo\u015bci\u0105 interwa\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Zgodnie z koncepcj\u0105 Charlesa B. Rae1<\/a>0, Witold Lutos\u0142awski komponowa\u0142 wielod\u017awi\u0119ki, zbudowane z dwunastu d\u017awi\u0119k\u00f3w, w oparciu o trzy czterod\u017awi\u0119ki. W zasadzie, dziesi\u0119\u0107 czterod\u017awi\u0119k\u00f3w jest zasadniczym (\u201epierwotnym\u201d) materia\u0142em do zbudowania du\u017cych konstrukcji wertykalnych, opartych o pe\u0142ni\u0119 dwunastod\u017awi\u0119kow\u0105. Sk\u0105d takie zami\u0142owanie do czterod\u017awi\u0119k\u00f3w? Zapewne st\u0105d, i\u017c by\u0142a to nader logiczna i elastyczna forma, z kt\u00f3rej kompozytor by\u0142 w stanie wydoby\u0107 ca\u0142kowicie nowe znaczenia oraz rozwi\u0105zania kompozycyjne: \u0142\u0105czenie czterod\u017awi\u0119k\u00f3w czy pomna\u017canie ich ilo\u015bci jedynie zwi\u0119ksza\u0142o szanse na uzyskanie odpowiednio zadowalaj\u0105cych rezultat\u00f3w kompozycji.<\/span><\/p>\n

Takie czterod\u017awi\u0119ki by\u0142y budowane w wi\u0119kszo\u015bci kompozycji dodekafonicznych Lutos\u0142awskiego. Np. czterod\u017awi\u0119ki by\u0142y rozleg\u0142e wykorzystywane w przewrotach, czy te\u017c w tzw.: uk\u0142adach skupionych, etc. Ju\u017c z samego (czysto wynikowego) \u0142\u0105czenia analogicznych typ\u00f3w czterod\u017awi\u0119kowych, wynika mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbudowania ca\u0142kowicie odmiennych harmonii, daj\u0105c jej szalenie szeroki efekt. Dwunastod\u017awi\u0119ki zbudowane wedle tej zasady maj\u0105 tak\u017ce znaczenie celowo\u015bciowe: pojawiaj\u0105 si\u0119 z r\u00f3\u017cn\u0105 systematyk\u0105, poniewa\u017c kompozytor wykorzystuje je do zorganizowania poszczeg\u00f3lnych odcink\u00f3w akcji muzycznej, np. s\u0105 one sk\u0142adnikami tzw. \u201epunkt\u00f3w w\u0119z\u0142owych akcji\u201d. Przecie\u017c mi\u0119dzy innymi tak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 niekt\u00f3re zespolone akordy, np. C – H – C, kt\u00f3re odpowiedzialne s\u0105 za kulminacj\u0119 – na przyk\u0142ad w Livre pour orchestre <\/em>(1968), czy te\u017c \u0141a\u0144cuchu II <\/em>(1985) dwunastod\u017awi\u0119kowe akordy zosta\u0142y zastosowane na przyk\u0142ad w nr part. CXV.<\/span><\/p>\n

Powracaj\u0105c jeszcze na chwil\u0119 do tworzenia dwunastod\u017awi\u0119k\u00f3w z czterod\u017awi\u0119k\u00f3w wskaza\u0107 nale\u017cy, \u017ce tego typu rozwi\u0105zania konstrukcyjne da\u0142y Witoldowi Lutos\u0142awskiemu pole do pewnego rodzaju automatyzacji procesu tw\u00f3rczego – rzecz jasna wy\u0142\u0105cznie w odniesieniu do stosowanych narz\u0119dzi. Nie oznacza to, i\u017c kompozytor przyk\u0142ada\u0142 mniejsz\u0105 uwag\u0119 do komponowania; po prostu dzi\u0119ki tego typu tworzeniu dwunastod\u017awi\u0119k\u00f3w z czterod\u017awi\u0119k\u00f3w, m\u00f3g\u0142 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 konstrukcjami gotowymi (w ca\u0142o\u015bci lub w pe\u0142ni), dowolnie powtarzaj\u0105c ich synchronizacje i buduj\u0105c harmonik\u0119. Z punktu widzenia odbiorcy, takie dzia\u0142ania Witolda Lutos\u0142awskiego w \u017caden spos\u00f3b nie uszczuplaj\u0105 niezaprzeczalnej warto\u015bci jego pracy.<\/span><\/p>\n

Zasada pewnego rodzaju \u201eharmonicznej ci\u0105g\u0142o\u015bci\u201d obecn\u0105 jest w wielu kompozycjach Lutos\u0142awskiego, stanowi\u0105c – je\u015bli nie aksjomat – to w ka\u017cdym razie jeden z istotnych czynnik\u00f3w, konstytuuj\u0105cych zakres idiomu. Martina Homma1<\/a>1 pisa\u0142a o specyfice \u201enast\u0119powania wsp\u00f3\u0142brzmie\u0144\u201d u Lutos\u0142awskiego i z pewno\u015bci\u0105 s\u0142usznie uchwyci\u0142a t\u0119 cech\u0119 systemu kompozytorskiego artysty: chodzi\u0142o o praktyczne wykorzystywanie wielod\u017awi\u0119k\u00f3w o do\u015b\u0107 typowej i charakterystycznej konstrukcji. Przyk\u0142adem takiej idei mo\u017ce by\u0107 Partita<\/em>, w\u00a0 kt\u00f3rej\u00a0 jednym z owych zamys\u0142\u00f3w jest po\u0142\u0105czenie brzmieniowe sze\u015bciod\u017awi\u0119kowe: symetryczne, z tercjami. Mowa o cz\u0119\u015bciach: I, III, V – jako najwa\u017cniejszych w ma\u0142ych rejestrach1<\/a>2.<\/span><\/p>\n

Doda\u0107 tak\u017ce nale\u017cy, \u017ce symetryczne uporz\u0105dkowania (stanowi\u0105ce charakterystyczn\u0105 cech\u0119 systemu kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego), obecne s\u0105 w wielu utworach kompozytora – w tym tak\u017ce w segmencie \u201eA\u201d pierwszej cz\u0119\u015bci Gier weneckich<\/em>. Podobnie, w Kwartecie smyczkowym<\/em> mo\u017cna wychwyci\u0107 zasad\u0119 przyznawania niekt\u00f3rym instrumentom danych d\u017awi\u0119k\u00f3w, a nast\u0119pnie powtarzanie ich w interwa\u0142owo\u015bci. W tym utworze cztery instrumenty dzia\u0142aj\u0105 na trzech d\u017awi\u0119kach. A to jedynie kilka przyk\u0142ad\u00f3w z II i pocz\u0105tk\u00f3w III okresu aktywno\u015bci kompozytorskiej Witolda Lutos\u0142awskiego. Z biegiem czasu zmienia\u0142y si\u0119 tak\u017ce dogmaty stylu.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Tadeusz Mazurek<\/strong><\/span><\/h1>\n

 <\/p>\n

\n
\n
\n

1<\/a> Mowa o wertykalizmie, horyzontalizmie oraz diaforyzmie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a> Najmniejszy problem jest w utworach stricte<\/em> dwucz\u0119\u015bciowych, za\u015b w przypadku trzech, czterech, pi\u0119ciu cz\u0119\u015bci stosowa\u0107 nale\u017cy podzia\u0142, \u017ce na przyk\u0142ad pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 systemu obejmuje dwie pierwsze cz\u0119\u015bci utworu, za\u015b pozosta\u0142e trzy cz\u0119\u015bci utworu przynale\u017c\u0105 ju\u017c drugiej cz\u0119\u015bci systemu, etc.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a> Generalnie, w\u0142a\u015bnie rozbudowana orkiestracja daje asumpt do wyra\u017anego ukazania r\u00f3\u017cnic w budowie I cz\u0119\u015bci systemu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a> Podzia\u0142 na trzy segmenty (kolejno zachodz\u0105ce po sobie), w kt\u00f3rych akcja muzyczna przechodzi przez trzy stadia:\u00a0 a) prezentacji, b) zatrzymania, c) podj\u0119cia.<\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a> Ka\u017cdy segment ko\u0144czy si\u0119 uporz\u0105dkowaniem ad libitum<\/em>, w odpowiedniej numeracji: a) 3, b) 6, c) 13.<\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a> D\u017awi\u0119ki \u201ef\u201d – \u201ees\u201d zar\u00f3wno rozpoczynaj\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c ko\u0144cz\u0105 utw\u00f3r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a> Tym \u201egranicznym\u201d momentem jest temat cantabile<\/em> (nr LXVI). Kulminacj\u0105 jest dziesi\u0119ciod\u017awi\u0119kowe wsp\u00f3\u0142brzmienie tutti<\/em> (nr LXXXIII).<\/p>\n<\/div>\n

\n

8<\/a> Od nr XL.<\/p>\n<\/div>\n

\n

9<\/a> Allegro<\/em>, Largo<\/em>, Presto<\/em>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

10<\/a> Ch. B. Rae, Muzyka Lutos\u0142awskiego<\/em>,\u00a0 t\u0142um. St. Krupowicz, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1996.<\/p>\n

11<\/a> M. Homma, O przestrzeni muzycznej w harmonice dwunastotonowej Witolda Lutos\u0142awskiego<\/em>, t\u0142um. M. Kubicki, \u201eMuzyka\u201d 1995, nr 1-2.<\/p>\n<\/div>\n

\n

12<\/a> K. Tarnawska-Kaczorowska (red.), Witold Lutos\u0142awski: prezentacje, interpretacje\u2026,<\/em> op. cit., ss. 157 i nast.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, w jaki spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 system kompozytorski Witolda Lutos\u0142awskiego i jak ewoluowa\u0142 – w kt\u00f3rym kierunku, z wykorzystaniem jakich<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1496","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nAleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"To, w jaki spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 system kompozytorski Witolda Lutos\u0142awskiego i jak ewoluowa\u0142 – w kt\u00f3rym kierunku, z wykorzystaniem jakich\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-01-11T10:24:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T19:57:16+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego\",\"datePublished\":\"2012-01-11T10:24:05+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:57:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\"},\"wordCount\":2796,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\",\"name\":\"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2012-01-11T10:24:05+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:57:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"To, w jaki spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 system kompozytorski Witolda Lutos\u0142awskiego i jak ewoluowa\u0142 – w kt\u00f3rym kierunku, z wykorzystaniem jakich","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2012-01-11T10:24:05+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T19:57:16+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"14\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego","datePublished":"2012-01-11T10:24:05+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:57:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/"},"wordCount":2796,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/","name":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"datePublished":"2012-01-11T10:24:05+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:57:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/aleatoryzm-w-muzyce-xx-wieku-3-elementy-aleatoryczne-w-tworczosci-witolda-lutoslawskiego-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Aleatoryzm w muzyce XX wieku (3). Elementy aleatoryczne w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1496"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1496\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}