{"id":14791,"date":"2015-01-31T13:36:32","date_gmt":"2015-01-31T12:36:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siemysli.info.ke\/?p=14791"},"modified":"2015-01-31T13:36:48","modified_gmt":"2015-01-31T12:36:48","slug":"etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/","title":{"rendered":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1)"},"content":{"rendered":"

\"Fromm\"<\/a><\/strong>1. Etyka humanistyczna wed\u0142ug Ericha Fromma<\/strong><\/p>\n

Etyka jest praktyczn\u0105 filozofi\u0105, rozpatruj\u0105c\u0105 zachowania cz\u0142owieka z punktu widzenia zasad moralnych. Jako doktor filozofii, a nast\u0119pnie profesor psychologii, Erich Fromm zajmowa\u0142 si\u0119 badaniem ludzkiej natury i egzystencjalnych problem\u00f3w cz\u0142owieka. Jego terapeutyczne poniek\u0105d przes\u0142anie dla ludzi wobec spo\u0142ecze\u0144stwa w dialogu, przypomina konstruktywne i praktyczne rady. W swych dzie\u0142ach nie zawsze przedstawia\u0142 naukowe podstawy swoich pogl\u0105d\u00f3w. Zamiar bezpo\u015bredniego oddzia\u0142ywania na czytelnik\u00f3w ujawnia si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci dzie\u0142 Fromma. Nie mo\u017cna jednak jego przekazu przyr\u00f3wna\u0107 do tre\u015bci plato\u0144skiego \u201ePa\u0144stwa\u201d, czy te\u017c tre\u015bci \u201eKapita\u0142u\u201d K. Marksa. Jako pe\u0142en zachwytu i wiary w cz\u0142owieka humanista, Erich Fromm, wskazuje, jakie si\u0142y powinien rozwija\u0107 w sobie cz\u0142owiek, aby \u201estworzy\u0107 naprawd\u0119 ludzki \u015bwiat\u201d.[1] Zdaniem Fromma, mimo, \u017ce cz\u0142owiek straci\u0142 sw\u0105 pierwotn\u0105 wi\u0119\u017a z przyrod\u0105, mo\u017ce z\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 ponownie ze \u015bwiatem. Z\u0142\u0105czenie indywidualno\u015bci \u2013 jak\u0105 jest cz\u0142owiek \u2013 ze \u015bwiatem, a wi\u0119c wolno\u015b\u0107 pozytywn\u0105, mo\u017cna zrealizowa\u0107 poprzez solidarno\u015b\u0107 z innymi lud\u017ami, spontaniczno\u015b\u0107, prac\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107. Mo\u017cna dostrzec, \u017ce istnienie cz\u0142owieka mie\u015bci\u0142oby si\u0119 przede wszystkim w \u017cyciu codziennym ka\u017cdego cz\u0142owieka. Jednak – je\u015bli wrodzone predyspozycje umi\u0142owania \u017cycia przez cz\u0142owieka oraz praktyka jego \u017cycia pozostaj\u0105 w sprzeczno\u015bci, ulega on wewn\u0119trznej dychotomii. Cz\u0142owiek oderwa\u0142 si\u0119 od natury, sta\u0142 si\u0119 \u015bwiadomy siebie, posiad\u0142 zdolno\u015b\u0107 planowania przysz\u0142o\u015bci i okre\u015blania rzeczywisto\u015bci. Te zdolno\u015bci pozwoli\u0142y cz\u0142owiekowi dostrzec r\u00f3wnie\u017c kres swojego \u017cycia. Przez realizowanie za \u017cycia swych przeobra\u017conych potrzeb, cz\u0142owiek pr\u00f3buje si\u0119 uwolni\u0107 od poczucia wewn\u0119trznego rozdarcia. Owego konfliktu mi\u0119dzy \u017cyciem, a \u015bmierci\u0105, nie st\u0142umi ani ludzki rozum, ani charakter. Jednak\u017ce wed\u0142ug Frommowskiej koncepcji natury ludzkiej, to nie w\u0142adze mentalne formu\u0142uj\u0105 \u017cycie cz\u0142owieka.Wed\u0142ug Fromma, to \u2013 <\/strong>\u201einstynkt jest elementarnym sk\u0142adnikiem i motywem zachowania si\u0119 cz\u0142owieka, ma charakter imperatywny. Jego niezaspokojenie jest fizycznie nie do zniesienia. Jednak potrzeb\u0105 stanowi\u0105c\u0105 istot\u0119 sposobu i praktyki \u017cycia cz\u0142owieka jest wszechw\u0142adna, niecielesna potrzeba wi\u0119zi. Potrzeba wi\u0119zi nie jest to\u017csama z kontaktem fizycznym. Cz\u0142owiek potrzebuje poczucia przynale\u017cno\u015bci, akceptacji.\u201d[2]Dzi\u0119ki wyznawaniu okre\u015blonych warto\u015bci cz\u0142owiek mo\u017ce czu\u0107 si\u0119 spe\u0142niony. Natomiast \u201ebrak wi\u0119zi z warto\u015bciami i wzorami to samotno\u015b\u0107 moralna, a samotny moralnie cz\u0142owiek cierpi z powodu odczuwania izolacji.\u201d[3]Jak wobec tego budowa\u0107 wi\u0119zi z warto\u015bciami wobec r\u00f3\u017cnych stanowisk i sytuacji w \u017cyciu? Odpowied\u017a wyra\u017ca jasno Frommowska koncepcja etyki humanistycznej.<\/p>\n

1.1.1 Dlaczego: \u201ehumanistyczna\u201d?<\/strong><\/p>\n

Cz\u0142owiek jest cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiej wsp\u00f3lnoty. W wyniku procesu socjalizacji przyjmuje w\u0142a\u015bciwy danemu spo\u0142ecze\u0144stwu spos\u00f3b \u017cycia. \u201eW trakcie procesu przystosowania narastaj\u0105 w cz\u0142owieku pragnienia, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na jego uczucia i dzia\u0142ania. Cz\u0142owiek nie zawsze jest \u015bwiadomy swych pragnie\u0144, a to one w\u0142a\u015bnie kszta\u0142tuj\u0105 jego relacje ze spo\u0142ecze\u0144stwem. Cz\u0142owiek oderwawszy si\u0119 od natury, sta\u0142 si\u0119 woln\u0105, \u015bwiadom\u0105 siebie jednostk\u0105, stan\u0105\u0142 tak\u017ce przed wyborem relacji, za pomoc\u0105kt\u00f3rych zespoli si\u0119 z innymi.\u201d[4]Przez nieznajomo\u015b\u0107 w\u0142asnych pragnie\u0144, a tak\u017ce niezrozumienie w\u0142asnych potrzeb cz\u0119sto cz\u0142owiek staje si\u0119 niewolnikiem pewnego rodzaju etycznych prawide\u0142. Niestety cz\u0119sto zostaje przeobra\u017cony w s\u0142ug\u0119 b\u00f3stwa pod ton etyki religijnej, w s\u0142ug\u0119 drugiego cz\u0142owieka pod ton etyki autorytarnej, czy te\u017c nie panuje nad sob\u0105, poniewa\u017c nie pojmuje, czym jest etyka autonomiczna. W relacjach z innymi lud\u017ami cz\u0142owiek mo\u017ce realizowa\u0107 akty mi\u0142o\u015bci i tw\u00f3rcz\u0105 prac\u0119. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wbrew w\u0142asnej autonomii poszukiwa\u0107 bezpiecze\u0144stwa nawet za cen\u0119 utraty wolno\u015bci i w\u0142asnej indywidualno\u015bci. We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie, cz\u0142owiek staje si\u0119 bezsilny w \u017cyciu prywatnym i spo\u0142ecznym, mimo, \u017ce jest panem przyrody. Wci\u0105\u017c pyta: jak powinien \u017cy\u0107 i jak mo\u017ce wykorzysta\u0107 sw\u00f3j potencja\u0142? Czy mo\u017cna podporz\u0105dkowa\u0107 sens istnienia cz\u0142owieka ludzkim, racjonalnym warto\u015bciom? Fromm wspomnia\u0142, \u017ce wszyscy wielcy nauczyciele ludzko\u015bci doszli do sformu\u0142owania tych samych norm dla \u017cycia. Ludzie ci wyra\u017cali \u201epogl\u0105d, i\u017c przezwyci\u0119\u017cenie zach\u0142anno\u015bci, iluzji i nienawi\u015bci oraz rozwijanie mi\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142czucia – stwarzaj\u0105 niezb\u0119dne warunki optymalnego istnienia.\u201d[5] Przyznajmy, i\u017c na temat sztuki istnienia wypowiadali si\u0119, co prawda w r\u00f3\u017cnym kontek\u015bcie, s\u0142ynni ludzie. Wobec historycznych uwarunkowa\u0144 uzyskiwali akceptacj\u0119 oraz podporz\u0105dkowanie si\u0119 im zwolennik\u00f3w pewnych wrodzonych, racjonalnych norm etycznych. Fromm podkre\u015bli\u0142, \u017ce normy etycznego post\u0119powania s\u0105 zawarte we wrodzonych cechach cz\u0142owieka, w naturze ludzkiej.<\/p>\n

\u201eETYKA HUMANISTYCZNA DOSTRZEGA CZ\u0141OWIEKA JAKO JEDNO\u015a\u0106 PSYCHO-DUCHOW\u0104, A JEJ CELEM JEST, ABY CZ\u0141OWIEK BY\u0141 SOB\u0104 I DLA SIEBIE.\u201d[6]<\/p>\n

Wed\u0142ug Fromma, tylko rozum cz\u0142owieka mo\u017ce stworzy\u0107 s\u0142uszne i obiektywne normy etyczne. Wed\u0142ug za\u0142o\u017cenia etyki humanistycznej cz\u0142owiek jest \u017ar\u00f3d\u0142em i podmiotem norm etycznych. Jego dotycz\u0105 i nim kieruj\u0105. Pewnym nadzorc\u0105 czy s\u0119dzi\u0105 istoty ludzkiej jest sumienie. Dop\u00f3ki cz\u0142owiek nie stanie si\u0119 oboj\u0119tny wobec samego siebie, sumienie chroni go, podtrzymuj\u0105c sens jego dzia\u0142a\u0144. Jednak\u017ce, gdy cz\u0142owiek staje si\u0119 g\u0142uchy na g\u0142os w\u0142asnego sumienia, ono zanika. W tej sytuacji zagubiona osoba, nie b\u0119d\u0105c ju\u017c w pe\u0142ni cz\u0142owiekiem, mo\u017ce je zag\u0142uszy\u0107 poprzez nieustanne dzia\u0142anie wbrew sumieniu. S\u0142uchanie i rozpoznawanie g\u0142osu sumienia, to s\u0142uchanie w\u0142asnej istoty.<\/strong> Nie nale\u017cy myli\u0107 g\u0142osu sumienia humanistycznego (ludzkiego) z sumieniem autorytarnym, kt\u00f3re jest wpojonym cz\u0142owiekowi z zewn\u0105trz systemem warto\u015bci. Jedynie normy i warto\u015bci , z kt\u00f3rymi zgadzamy si\u0119 dzi\u0119ki wewn\u0119trznemu g\u0142osowi sumienia, s\u0105 nasz\u0105 wiedz\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 i prowadz\u0105 do wyboru dobra. Fromm twierdzi\u0142, \u017ce cz\u0142owiek jest odpowiedzialny za w\u0142asne \u017cycie, za zwyci\u0119stwa i pora\u017cki. Kiedy b\u0119dzie s\u0142ucha\u0142 g\u0142osu sumienia, b\u0119dzie w pe\u0142ni cz\u0142owiekiem. Sumienie zosta\u0142o ukszta\u0142towane przez potrzeby cz\u0142owieka, przez kultur\u0119, religi\u0119, filozofi\u0119. Aby nie skazywa\u0107 si\u0119 na rozpoczynanie od nowa \u017cycia moralnego i duchowego, nale\u017cy s\u0142ucha\u0107 sumienia, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 w ludziach przez wiele wiek\u00f3w, korzysta\u0107 z wiedzy, czemu s\u0142u\u017cy, a gdzie mo\u017ce porywa\u0107 cz\u0142owieka. Oczywi\u015bcie celem etyki humanistycznej jest przywr\u00f3cenie cz\u0142owiekowi w\u0142adzy nad sob\u0105 oraz zaufania i wiary we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci. Celem etyki humanistycznej nie jest t\u0142umienie z\u0142a, kt\u00f3re po cz\u0119\u015bci jest obecne w cz\u0142owieku, w zwi\u0105zku z zaburzeniami w\u0142asnych warto\u015bci i l\u0119kami wobec w\u0142asnej bezsilno\u015bci. Celem etyki humanistycznej, jak podkre\u015bli\u0142 Fromm, jest produktywne spo\u017cytkowanie potencja\u0142u, kt\u00f3ry jest obecny w cz\u0142owieku. Wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 jest, by w\u0142a\u015bnie \u201ewzrost i rozw\u00f3j mo\u017cliwo\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka by\u0142 celem dzia\u0142a\u0144 spo\u0142ecznych ipolitycznych.\u201d[7] Tutaj doprecyzujmy, \u017ce za kryterium warto\u015bci, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z naturalnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci cz\u0142owieka, Fromm uzna\u0142 szcz\u0119\u015bcie i produktywno\u015b\u0107. \u201eSzcz\u0119\u015bcie – bowiem – jest wynikiem produktywnej postawy cz\u0142owieka i wraz z rado\u015bci\u0105, jest cnot\u0105 kardynaln\u0105 etyki humanistycznej.\u201d[8]<\/p>\n

Wskazanie powy\u017cszej cnoty nie oznacza jednak wyznaczenia najwy\u017cszego lub nierealnego celu dzia\u0142ania. To ludzie do\u015bwiadczaj\u0105 szcz\u0119\u015bcia i rado\u015bci, dzi\u0119ki w\u0142asnej pracy. Kieruj\u0105 si\u0119 w dzia\u0142aniu w\u0142asnymi, znanymi sobie pragnieniami. Tadeusz Kotarbi\u0144ski, formu\u0142uj\u0105c koncepcj\u0119 etyki niezale\u017cnej<\/strong>, zaznaczy\u0142, \u017ce tylko g\u0142os w\u0142asnego sumienia mo\u017ce stanowi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o okre\u015blonych norm moralnych. (cdn).<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Ala Baster<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

[1]\u00a0Saciuk R., Erich Fr<\/em>omm. Jednostka a spo\u0142ecze\u0144stwo<\/em>, w: R. Saciuk, Ameryka\u0144ska psychoanaliza kulturowa<\/em>, \u201eActa Universitatis Wratislaviensis\u201d, Wroc\u0142aw 1986, s. 158.<\/p>\n

[2] Por. Wachaczyk K., Ericha Fromma cz\u0142owiek zagubiony w dychotomiach<\/em>, SEMINARE 21*2005*, s. 32.<\/p>\n

[3] Tam\u017ce.<\/p>\n

[4] E. Fomm, O sztuce istnienia<\/em>, t\u0142um z ang. R. Saciuk, Warszawa \u2013 Wroc\u0142aw 1997, s. 16.<\/p>\n

[5] Tam\u017ce.<\/p>\n

[6] E. Fromm, Niech si\u0119 stanie cz\u0142owiek. Z psychologii etyki<\/em>, t\u0142um z ang. R. Saciuk, Warszawa \u2013 Wroc\u0142aw 2000, ss. 12-14.<\/p>\n

[7] Tam\u017ce, s. 186.<\/p>\n

[8] Tam\u017ce, s. 157.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. Etyka humanistyczna wed\u0142ug Ericha Fromma Etyka jest praktyczn\u0105 filozofi\u0105, rozpatruj\u0105c\u0105 zachowania cz\u0142owieka z punktu widzenia zasad moralnych. Jako doktor<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[1933,1934,89,1926,1927,1930,1929,92,1932,1179,1931,1928],"class_list":["post-14791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-nauka","tag-ala-baster","tag-brak-wiezi-z-wartosciami","tag-breaking","tag-erich-fromm","tag-etyka-niezalezna","tag-filozofia-praktyczna","tag-glos-sumienia","tag-headline","tag-marx","tag-michel-onfray","tag-platon","tag-tadeusz-kotarbinski"],"yoast_head":"\nEtyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1. Etyka humanistyczna wed\u0142ug Ericha Fromma Etyka jest praktyczn\u0105 filozofi\u0105, rozpatruj\u0105c\u0105 zachowania cz\u0142owieka z punktu widzenia zasad moralnych. Jako doktor\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-01-31T12:36:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-01-31T12:36:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"250\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"...\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"...\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\"},\"author\":{\"name\":\"...\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\"},\"headline\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1)\",\"datePublished\":\"2015-01-31T12:36:32+00:00\",\"dateModified\":\"2015-01-31T12:36:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\"},\"wordCount\":1382,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg\",\"keywords\":[\"Ala Baster\",\"brak wi\u0119zi z warto\u015bciami\",\"breaking\",\"Erich Fromm\",\"etyka niezale\u017cna\",\"filozofia praktyczna\",\"g\u0142os sumienia\",\"headline\",\"Marx\",\"Michel Onfray\",\"Platon\",\"Tadeusz Kotarbi\u0144ski\"],\"articleSection\":[\"Kultura\",\"Nauka\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\",\"name\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg\",\"datePublished\":\"2015-01-31T12:36:32+00:00\",\"dateModified\":\"2015-01-31T12:36:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg\",\"width\":250,\"height\":400},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\",\"name\":\"...\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"...\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"1. Etyka humanistyczna wed\u0142ug Ericha Fromma Etyka jest praktyczn\u0105 filozofi\u0105, rozpatruj\u0105c\u0105 zachowania cz\u0142owieka z punktu widzenia zasad moralnych. Jako doktor","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2015-01-31T12:36:32+00:00","article_modified_time":"2015-01-31T12:36:48+00:00","og_image":[{"width":250,"height":400,"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"...","twitter_misc":{"Verfasst von":"...","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"7\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/"},"author":{"name":"...","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210"},"headline":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1)","datePublished":"2015-01-31T12:36:32+00:00","dateModified":"2015-01-31T12:36:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/"},"wordCount":1382,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg","keywords":["Ala Baster","brak wi\u0119zi z warto\u015bciami","breaking","Erich Fromm","etyka niezale\u017cna","filozofia praktyczna","g\u0142os sumienia","headline","Marx","Michel Onfray","Platon","Tadeusz Kotarbi\u0144ski"],"articleSection":["Kultura","Nauka"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/","name":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1) - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg","datePublished":"2015-01-31T12:36:32+00:00","dateModified":"2015-01-31T12:36:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#primaryimage","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Fromm.jpg","width":250,"height":400},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/etyka-niezalezna-wedlug-ericha-fromma-michela-onfraya-1\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Etyka niezale\u017cna wed\u0142ug Ericha Fromma i Michela Onfray\u2019a (1)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210","name":"...","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","caption":"..."},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14791\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}