{"id":14502,"date":"2015-01-03T14:57:47","date_gmt":"2015-01-03T13:57:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.siemysli.info.ke\/?p=14502"},"modified":"2015-01-06T13:09:14","modified_gmt":"2015-01-06T12:09:14","slug":"14502","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/","title":{"rendered":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I)"},"content":{"rendered":"

\"Poczdam\"<\/a>Wszystkim ofiarom Grudnia \u201970, ze szczeg\u00f3lnym wskazaniem Janka Wi\u015bniewskiego <\/strong><\/em>(Zbyszka Godlewskiego z Elbl\u0105ga) dedykuj\u0119 me wspomnienia i refleksje z \u201etotalitarnego piek\u0142a\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n

\u017bycie bywa cz\u0119sto bardziej zaskakuj\u0105ce w swych niewiarygodnych rozstrzygni\u0119ciach od konstruowanych z premedytacj\u0105 fikcji literackich. Upadek komunizmu by\u0142 tak\u0105 w\u0142a\u015bnie zdumiewaj\u0105c\u0105 wolt\u0105 historyczn\u0105. \u017bycie jest tak\u017ce banalne i nudne w swych codziennych, niezmiennych ods\u0142onach. Niezwyk\u0142o\u015b\u0107 do pospolito\u015bci dzieli zazwyczaj ledwie jeden krok. Krok \u00f3w nazywamy przypadkiem lub zakulisowym splotem mrocznych si\u0142 historii. Przyczyna tego jest prosta – nie znamy wszystkich mechanizm\u00f3w spektaklu, w kt\u00f3rym uczestniczymy. Bo przecie\u017c sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 posiadaj\u0105 monopol informacyjny i skutecznie izoluj\u0105 obywateli od wejrzenia w zakulisowe tendencje, kszta\u0142tuj\u0105ce obraz rzeczywisto\u015bci. Tote\u017c tylko nieliczni, najbardziej dociekliwi uczestnicy teatrum<\/em> \u017cycia, znaj\u0105 \u201ebudow\u0119 i zasad\u0119 dzia\u0142ania Molocha\u201d, potrafi\u0105c si\u0119 skutecznie broni\u0107 przed jego despotyzmem.<\/p>\n

Tak dzieje si\u0119 we wszystkich systemach politycznych, bo bez wzgl\u0119du na zasady ekonomiczne i poziom praworz\u0105dno\u015bci – podzia\u0142 zawsze jest prosty: rz\u0105dz\u0105cy i rz\u0105dzeni. Aby tedy rz\u0105dzi\u0107, nale\u017cy dba\u0107 o poziom naiwno\u015bci i niewiedzy rz\u0105dzonych.<\/strong> Dlatego te\u017c wiele wydarze\u0144, maj\u0105cych znamiona spo\u0142ecznego buntu, to perfidnie sterowane przez w\u0142adz\u0119 spektakle, sprowokowane w celu wywo\u0142ania zaplanowanych przemian i modyfikacji w\u0142adzy, kt\u00f3re wzmacniaj\u0105 pozycj\u0119 rz\u0105dz\u0105cych. Historia uczy, \u017ce ci, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 w\u0142adz\u0119 jako rywala i przyst\u0119puj\u0105 do jej zwalczania, marnotrawi\u0105 tylko energi\u0119 \u017cyciow\u0105 i ograniczaj\u0105 pole \u017cyciowego manewru do postaw i dzia\u0142a\u0144, aran\u017cowanych przez aparat pa\u0144stwowy. \u017bycie poza politycznym uk\u0142adem jest trudne, ale daje szans\u0119 na rzeczywiste do\u015bwiadczenie ludzkich potrzeb, aspiracji i potencja\u0142\u00f3w tw\u00f3rczych. Zej\u015bcie ze sceny, zaaran\u017cowanej przez pa\u0144stwo i wymuszenie na w\u0142adzy – w oparciu o prawny porz\u0105dek – w\u0142asnego \u201epola do popisu\u201d, jest prawdziw\u0105 form\u0105 \u017cyciowej autonomii, wolnej od nienawi\u015bci i utraty energii na ja\u0142owe potyczki z systemem. Ale tylko nieliczni dzia\u0142aj\u0105 i czuj\u0105 swoje powo\u0142anie pod s\u0142o\u0144cem tej ziemi. Lwia cz\u0119\u015b\u0107 jest dzia\u0142ana<\/strong> i czuje tylko to, co propagandowo zaprogramowane. Tak wi\u0119c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi \u017cyje spreparowan\u0105 iluzj\u0105, nie przypuszczaj\u0105c, i\u017c mo\u017ce \u017cy\u0107 inaczej, ni\u017c szarpi\u0105c si\u0119 tylko w zaaran\u017cowanym torze przeszk\u00f3d, \u017ce mo\u017ce tworzy\u0107 w\u0142asny \u015bwiat. Zwyci\u0119stwem spo\u0142ecznej m\u0105dro\u015bci jest \u017cycie w m\u0105drze wyegzekwowanym, prawnym porz\u0105dku pa\u0144stwa, czyli umiej\u0119tno\u015b\u0107 korzystania z jego konstytucyjne gwarantowanej roli \u201esp\u00f3\u0142dzielni us\u0142ugowej obywatela\u201d, a nie \u201ewyciskarki cytryn\u201d.<\/p>\n

Niestety, wi\u0119kszo\u015b\u0107 widzi tylko materialn\u0105 dora\u017ano\u015b\u0107 i schemat cudzych idei, a nie przypuszcza, i\u017c \u017cy\u0107 mo\u017cna w innych realiach spo\u0142ecznych, przyjaznych, przez siebie rozumnie wykreowanych – w mitycznej \u201eRzeczpospolitej Przyjaci\u00f3\u0142\u201d.<\/p>\n

Nast\u0119pna prawid\u0142owo\u015b\u0107 psychologiczna jest powodem zak\u0142\u00f3ce\u0144 zdrowej, obiektywnej oceny wydarze\u0144 minionego okresu PRL. To specyficznie ludzkie prze\u017cywanie up\u0142ywu czasu, a mianowicie fakt, \u017ce przesz\u0142o\u015b\u0107 postrzegana jest jako \u201estare, dobre czasy\u201d, bo dystans epok \u0142agodzi z\u0142e, mitologizuje za\u015b dobre strony \u017cycia. Dlatego te\u017c z sentymentem ogl\u0105da si\u0119 piramidaln\u0105 bzdur\u0119 historyczn\u0105 w formie filmowego komiksu pod tytu\u0142em \u201eCzterej pancerni i pies\u201d, wspomina pa\u0144stwow\u0105 gwarancj\u0119 pracy i pami\u0119ta uroki tanich wczas\u00f3w pracowniczych, za\u015b zapomina si\u0119 o okropno\u015bciach i absurdach komunistycznych, takich jak zbrodnie ubeckie czas\u00f3w stalinowskich, Grudzie\u0144 \u201870, represyjne nie wypuszczanie za granic\u0119, edukacja, oparta na fa\u0142szu ideologicznym i wi\u0119zienie za przekonania. Jednakowo\u017c, obiektywnie rzec bior\u0105c, owa przesz\u0142o\u015b\u0107 jawi\u0107 si\u0119 powinna jej naonczas \u015bwiadomym \u015bwiadkom, jako koszmarny epizod historyczny, za\u015b tera\u017aniejszo\u015b\u0107, jako kulawa konsekwencja przesz\u0142ej patologii.<\/strong> Tak powinno by\u0107, lecz tak nie jest, gdy\u017c jeste\u015bmy tylko, jak ju\u017c rzek\u0142em, przeci\u0119tnym spo\u0142ecze\u0144stwem europejskim, a nie narodem niezwyk\u0142ym. Takie podej\u015bcie mo\u017ce bole\u0107, ale jest to fakt obiektywny. Boli te\u017c to, \u017ce znaj\u0105c do\u015bwiadczenia innych kraj\u00f3w, wybieramy w zbiorowych decyzjach postawy i warto\u015bci najgorsze, czyli umys\u0142ow\u0105 miernot\u0119, mity kultury masowej i obyczaje \u201eglobalnej wioski\u201d. Jeste\u015bmy wi\u0119c tylko pospolici<\/strong>…<\/p>\n

\"PRL\"<\/a><\/p>\n

Jednak\u017ce powszechne i zrozumia\u0142e w swych mechanizmach, lecz niegodne moralnej aprobaty – owe tendencje \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej, nie s\u0105 godnymi akceptacji warto\u015bciami. Wr\u0119cz przeciwnie. Zbiorowa psychoza aprobaty dla faszyzmu w Niemczech lat 30. XX w., uznanie niewolnictwa i eksterminacji ludno\u015bci tubylczej w \u201epraworz\u0105dnym\u201d pa\u0144stwie (jakim by\u0142y pono\u0107 USA), uznanie przez ponad 50% wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego wprowadzenia stanu wojennego za decyzj\u0119 s\u0142uszn\u0105, czy poparcie dla komunist\u00f3w w wyborach z 1993 i 2001 roku w Polsce, przy tym powt\u00f3rne osadzenie na stolcu prezydenckim III RP magistra z urojenia i opoja z Charkowa, \u015bwiadcz\u0105 nie o zbiorowej m\u0105dro\u015bci, lecz o jej zaprzeczeniu, czyli g\u0142upocie. Zbiorowe odruchy nie odznacza\u0142y si\u0119 nigdy moraln\u0105 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 i prawo\u015bci\u0105. O prawo do \u017cycia w prawdzie i godno\u015bci walcz\u0105 przewa\u017cnie nieliczni. Tak dzieje si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej Czeczenii i Bia\u0142orusi i tak dzia\u0142o si\u0119 w Polsce, zwanej wtedy PRL. Fakt, \u017ce opozycja demokratyczna czas\u00f3w komunistycznych w PRL liczy\u0142a kilkaset os\u00f3b, jest spo\u0142eczn\u0105 prawid\u0142owo\u015bci\u0105<\/strong>. Niewielu chcia\u0142o nara\u017ca\u0107 sw\u0105 \u201ema\u0142\u0105 stabilizacj\u0119\u201d na ubeck\u0105 pacyfikacj\u0119. Zapewne nie jest to wie\u015b\u0107 radosna, ale prawdziwa. Uleganie odruchom egoistycznej zapobiegliwo\u015bci jest spo\u0142eczn\u0105 prawid\u0142owo\u015bci\u0105. Dzia\u0142anie wbrew egoistycznym, przemo\u017cnym instynktownie imperatywom zachowawczym jest postaw\u0105 heroiczn\u0105. \u015awiat ludzki sk\u0142ada si\u0119 w lwiej cz\u0119\u015bci z praktycznych zjadaczy chleba, za\u015b jednostki heroiczne stanowi\u0105 wyj\u0105tek od tej smutnej, biologicznej regu\u0142y. Lecz to w\u0142a\u015bnie one i ich determinacja wp\u0142ywa czasem na zmian\u0119 biegu historii i czyni niejednokrotnie mo\u017cliwym niemo\u017cliwe. Bo je\u015bli nie \u201eruszaj\u0105 z posad bry\u0142y \u015bwiata\u201d ludzie m\u0105drzy i szlachetni, to za aran\u017cowanie spektakli pa\u0144stwowych bior\u0105 si\u0119 cyniczni i przebiegli politycy. I tak, niestety, jest najcz\u0119\u015bciej, bo polityka nie jest szko\u0142\u0105 moralno\u015bci.<\/p>\n

Wyst\u0119powanie przeciw, s\u0142ynnemu ze skuteczno\u015bci aparatu represji, systemowi komunistycznemu – by\u0142o heroizmem. Zw\u0142aszcza w jego pos\u0119pnej kolebce, czyli ZSRR, ale tak\u017ce w \u201enajweselszym baraku\u201d, czyli PRL. Dlatego wi\u0119c Grudzie\u0144 \u201870, a tak\u017ce Grudzie\u0144 \u201981 – czas stanu wojennego, pozostan\u0105 w mej pami\u0119ci jako momenty heroiczne, godne szacunku i zawsze \u017cywych wspomnie\u0144. Moje pokolenie nie zna\u0142o koszmaru wojny i stalinowskich czystek, lecz zna\u0142o \u201e\u017cycie na kolanach\u201d, czyli w kolejkach po papier toaletowy, paszport i mi\u0119so, a tak\u017ce gwa\u0142towne momenty przezwyci\u0119\u017cania tego \u201ekoszmarnego snu\u201d oraz heroiczne zrywy rozpaczy i buntu. A by\u0142y to wielkie seanse zbiorowego katharsis<\/em>, spo\u0142ecznego oczyszczenia z ha\u0144by bierno\u015bci i milczenia. To by\u0142y chwile niezapomniane. Zbiorowe wyst\u0105pienia mia\u0142y w sobie co\u015b z zapomnianego na co dzie\u0144, sakralnego poczucia mocy t\u0142umu, gwa\u0142townie porywanego wznios\u0142\u0105 ide\u0105 i niesionego fal\u0105 solidaryzmem ludzi zr\u00f3wnanych w ucisku, zjednoczonych wsp\u00f3lnym g\u0142odem \u017cycia godnego i sprawiedliwo\u015bci, pa\u0142aj\u0105cych \u201e\u015bwi\u0119tym\u201d gniewem, skierowanym przeciwko znienawidzonemu represorowi. Te niezapomniane, buduj\u0105ce chwile, wydarte szarzy\u017anie czas\u00f3w strachu i upodlenia, czyli dni spo\u0142ecznej solidarno\u015bci wielkiej epopei Sierpnia \u201880, ale i te\u017c momenty w\u015bciek\u0142o\u015bci i rozpaczliwej determinacji na gda\u0144skich ulicach w czasie grudniowych batalii o \u201echleb i wolno\u015b\u0107\u201d w roku 1970, pozostaj\u0105 w mej pami\u0119ci, jako czas najg\u0142\u0119biej i najdramatyczniej prze\u017cytego poczucia warto\u015bci \u017cycia i szalonej determinacji w obronie jego godno\u015bci. S\u0105 wi\u0119c epizodami prawdziwego \u017cycia na gor\u0105co, a nie tego z \u201edrugiej r\u0119ki\u201d.<\/p>\n

\"JARUZEL\"<\/a><\/p>\n

I im to w\u0142a\u015bnie po\u015bwi\u0119ci\u0107 chc\u0119 gar\u015bci wspomnie\u0144 i impresji, dedykowanych tym, dla kt\u00f3rych jest to ju\u017c taka historia, jak Grunwald, Ho\u0142d Pruski, czy Bitwa nad Bzur\u0105, a przede wszystkim z tego powodu, \u017ce uczucia wtedy wyzwolone nale\u017c\u0105 do kategorii najwi\u0119kszych. Zbiorowa solidarno\u015b\u0107, odwaga, poczucie braterstwa i jedno\u015bci, bezinteresowno\u015b\u0107, wiara w ponadmaterialne ludzkie warto\u015bci, pogarda dla z\u0142a, determinacja i bezinteresowno\u015b\u0107 dzia\u0142ania – s\u0105 najwarto\u015bciowszymi si\u0142ami nap\u0119dowymi ludzkich wsp\u00f3lnot. Ale tak\u017ce istotne s\u0105, dla ca\u0142o\u015bci obrazu ludzkiej kondycji, towarzysz\u0105ce tym wielkim, zbiorowym uczuciom i postawom, czyny ma\u0142e, niegodne i zachowania nikczemne. Tak samo wa\u017cna jest ludzka odwaga cywilna, heroizm, poczucie odpowiedzialno\u015bci za losy zbiorowo\u015bci, porzucanie osobistych cel\u00f3w i codziennych trosk w momentach dziejowej pr\u00f3by, jak r\u00f3wnie\u017c akty n\u0119dznego egoizmu i ludzkiej ma\u0142o\u015bci, nawet w chwilach wielkich. Ale w\u0142a\u015bnie taki jest cz\u0142owiek – r\u00f3\u017cnorodny i nieobliczalny w swych zachowaniach, zw\u0142aszcza w momentach grozy i bezkarno\u015bci. Wiedza o tych nie do\u015bwiadczanych co dnia ludzkich granicznych stanach umys\u0142u powinna by\u0107 w pe\u0142ni u\u015bwiadomiona przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 m\u0142odzie\u017c, pokolenie prze\u017cywaj\u0105ce swe dramaty na forum komunikatora gg, bramce dyskoteki i po \u201ezarzuceniu\u201d ska\u017conego chemicznie \u201eUFO\u201d. Szkoda, \u017ce jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 podnios\u0142ych i niezapomnianych uczu\u0107, zbiorowe stany poczucia solidaryzmu, patriotycznego uniesienia i spo\u0142ecznego braterstwa, wyzwalane s\u0105 tylko w chwilach niezwyk\u0142ych i zazwyczaj dramatycznych. Jako nar\u00f3d odznaczamy si\u0119 specyficzn\u0105 sk\u0142onno\u015bci\u0105 do czyn\u00f3w wielkich i postaw godnych w momentach historycznej pr\u00f3by, za\u015b \u017cycie codzienne wyzwala w nas odruchy ma\u0142odusznej zawi\u015bci, opieszalstwa, k\u0142\u00f3tliwo\u015bci i spo\u0142ecznej bierno\u015bci, bezinteresownej nie\u017cyczliwo\u015bci oraz wielkiej zapobiegliwo\u015bci i troski w dziedzinie \u201enagarniania materii pod siebie\u201d. Zbiorowo zapominamy wi\u0119c o tym, \u017ce sta\u0107 nas na rozumne i godne \u017cycie. Solidarno\u015b\u0107, to, niestety, nasz narodowy mit, bez realnego pokrycia, to wspomnienie 16 miesi\u0119cy \u201ekarnawa\u0142u solidarno\u015bci\u201d.<\/p>\n

Ale to nie wszystkie nasze mankamenty. Ucieczka od w\u0142asnej historii i kultury, a prze\u017cywanie namiastki w postaci \u201erzeczywisto\u015bci wirtualnej\u201d i preparowanej kultury masowej, to upadek rozumnego cz\u0142owiecze\u0144stwa nad Wis\u0142\u0105. To zbiorowe zapisanie si\u0119 do mi\u0119dzynarodowego klubu parias\u00f3w Europy.<\/strong> Pewien filozof niemiecki polskiego pochodzenia, nim umar\u0142 pogr\u0105\u017cony w szale\u0144stwie, zapisa\u0142 tak\u0105 maksym\u0119, i\u017c \u201eAby zniszczy\u0107 cz\u0142owieka, nale\u017cy zabra\u0107 mu wiedz\u0119 o przesz\u0142o\u015bci\u201d. Cz\u0142owiek zakotwiczony w przesz\u0142o\u015bci, wie sk\u0105d zmierza i dlatego mo\u017ce wykoncypowa\u0107, dok\u0105d prowadzi jego w\u0119dr\u00f3wka \u017cycia. Tote\u017c jedynie postawy historycznej wiedzy i \u015bwiadomo\u015bci obywatelskiej sprawiaj\u0105, \u017ce prawdziwe warto\u015bci s\u0105 czym\u015b oczywistym w codziennych ods\u0142onach spo\u0142ecznego spektaklu. Niestety, s\u0105 one zjawiskami tak unikalnym, jak tolerancja wobec innowierc\u00f3w i m\u0105dre wychowanie dzieci. Czy jeste\u015bmy zatem spo\u0142ecze\u0144stwem dobrowolnie skazanym na duchow\u0105 kastracj\u0119? Czy chamstwo na ulicach, kopiowanie postaw z kultury masowej made in USA<\/em>, przemoc w rodzinach i dyskotekowa kot\u0142owanina jako cel \u017cycia, to objawy karykatury spo\u0142ecznej dojrza\u0142o\u015bci i odzyskanej, po latach niesuwerenno\u015bci, narodowej to\u017csamo\u015bci?<\/p>\n

Oby te symptomy choroby nie manifestowa\u0142y nieuchronno\u015bci jej fina\u0142u. Bo perspektywa bycia tylko rynkiem zbytu dla zachodnich towar\u00f3w, \u017cebrania pa\u0144stwowej opieku\u0144czo\u015bci i wyjazd za granic\u0119 naszego potencja\u0142u intelektualnego, zamieni\u0107 mo\u017ce nasz\u0105 ojczyzn\u0119 w za\u015bcianek Europy. Ale je\u015bli nie obudzi si\u0119 w nas postawa obywatelska, odpowiedzialno\u015b\u0107 za kreowanie naszej kulturalnej i ekonomicznej rzeczywisto\u015bci pa\u0144stwowej, spo\u0142ecznej kontroli decyzji i dzia\u0142a\u0144 w\u0142adzy, zobowi\u0105zanie pa\u0144stwa do \u201ejedynie s\u0142usznej\u201d roli sp\u00f3\u0142dzielni us\u0142ugowej dla obywatela, \u201erenesansu\u201d poczucia solidaryzmu obywatelskiego, wsp\u00f3lnej wizji dostatku ekonomicznego i to\u017csamo\u015bci narodowej, nigdy nie b\u0119dziemy mieszka\u0107 u siebie, w Ojczy\u017anie, w Polsce\u2026 Nie pozw\u00f3lmy, aby ten wielki kapita\u0142 niepodleg\u0142o\u015bciowych ambicji Polak\u00f3w i ich bolesna ofiara cierpienia, niemocy i upokorze\u0144, poniesiona przy zrzucaniu jarzma totalitarnego, mog\u0105 p\u00f3j\u015b\u0107 na darmo. By\u0142by to niewybaczalny b\u0142\u0105d historyczny i zaprzepaszczenie szansy…<\/p>\n

Na razie jednak zanurzmy si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci, bo tylko pami\u0119\u0107 jej zjawisk i prawid\u0142owo\u015bci nie pozwoli nam usn\u0105\u0107 na jawie. Pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce przeciwstawianie si\u0119 z\u0142u jest ludzkim obowi\u0105zkiem.<\/strong> W ka\u017cdej sytuacji i w ka\u017cdym czasie. <\/strong>Je\u015bli nie jest to respektowane, bierzemy na siebie konsekwencje z\u0142a i mamy taki los, na jaki zas\u0142u\u017cyli\u015bmy. W XX wieku by\u0142o to masowe ludob\u00f3jstwo w totalitarnych obozach zag\u0142ady: Auschwitz, Dachau, Workucie i Ko\u0142ymie. Jak r\u00f3wnie\u017c dwa lata biernego przygl\u0105dania si\u0119 masakrze Sarajeva i innych miast bo\u015bniackich, op\u0142acone \u015bmierci\u0105 tysi\u0119cy cywil\u00f3w, bierno\u015b\u0107 opinii publicznej \u015bwiata wobec ludob\u00f3jstwa Rosjan w Czeczenii. Je\u015bli jeste\u015bmy cz\u0142onkami wielkiej rodziny cz\u0142owieczej, bo przecie\u017c nie szympans\u00f3w, pi\u0119tnujmy z\u0142o i wspierajmy dobro na miar\u0119 naszych indywidualnych i zbiorowych mo\u017cliwo\u015bci. Jest to naturalnym prawem gatunkowym, a wy\u0142amywanie si\u0119 spod tego obowi\u0105zku jest objawem ci\u0119\u017ckiej patologii i z\u0142amania prawa natury. Dlatego ta gar\u015b\u0107 klimat\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, aby wy\u0142owi\u0107 z nich prawid\u0142owo\u015bci uniwersalne. A wi\u0119c do rzeczy.<\/p>\n

\"Kiszczak<\/a><\/p>\n

W grudniu 1970 roku mia\u0142em 17 lat. Z jednej strony, to ju\u017c ca\u0142kiem poka\u017ana porcja \u017cyciowych do\u015bwiadcze\u0144 i wyrobiony stosunek do rzeczywisto\u015bci PRL, za\u015b z drugiej infantylizm, naiwny idealizm i wiara w metafizyczn\u0105 opiek\u0119 nad potyczkami z\u0142a z dobrem pod s\u0142o\u0144cem tej Ziemi. Kondycja umys\u0142owa mych r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 znacznie od mojej, tak wi\u0119c w tamtych czasach dominowa\u0142 typ naiwnego i czuj\u0105cego respekt przed potwornym \u015bwiatem doros\u0142ych m\u0142odzie\u0144ca, diametralnie r\u00f3\u017cny od \u201em\u0142odego wilka\u201d czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, kt\u00f3ry jest p\u0142askom\u00f3zgowym chamem, czuj\u0105cym podziw i respekt przed bandyt\u0105 z fors\u0105 i pistoletem.<\/strong> Ale wtedy nikt nie \u015bni\u0142 o tym, \u017ce mo\u017cna przyj\u015b\u0107 do szko\u0142y w \u201ecywilnym\u201d ubraniu, zapu\u015bci\u0107 w\u0105sy czy baczki, przekl\u0105\u0107 w miejscu publicznym, a dziewczyna mog\u0142a liczy\u0107 si\u0119 ze strat\u0105 (aresztem do ko\u0144ca roku szkolnego) zbyt afiszowanej bi\u017cuterii. To by\u0142a panorama dyscypliny, wymuszonej metodami tresury rodem z \u201ehufca pracy\u201d, a jej efektem by\u0142o wyhodowanie potulnego gatunku m\u0142odego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry \u201erobi\u0142 jaja\u201d i \u201eszed\u0142 na ca\u0142o\u015b\u0107\u201d podczas \u201eprywatek\u201d, organizowanych z zapa\u0142em w przypadku zaistnienia zjawiska \u201ewolnej chaty\u201d. Czy by\u0142o to lepsze od wsp\u00f3\u0142czesnej panoramy terroru, schamienia i narkomanii, \u015bwi\u0119c\u0105cej historyczne tryumfy we wsp\u00f3\u0142czesnej szkole? Zapewne nie, bo zr\u00f3wnywa\u0142o grup\u0119 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105 w miernocie umys\u0142owej i \u017cyciowej bierno\u015bci (nie licz\u0105c kariery w SZSP), a dzi\u015b pr\u00f3cz pot\u0119\u017cnego stada \u201eludzkiego byd\u0142a\u201d dochodz\u0105 do g\u0142osu ludzkie indywidualno\u015bci i spo\u0142eczne inicjatywy. Z dwojga z\u0142ego lepsza, bo bardziej ludzka, jest \u201erzeczywisto\u015b\u0107 darwinowska\u201d naszych czas\u00f3w, ale z Internetem i prywatnymi szko\u0142ami od \u201erzeczywisto\u015bci gu\u0142agu o z\u0142agodzonym re\u017cimie\u201d z karnym sztubakiem, robolem w beretce i cinkciarzem – kolaborantem SB.<\/p>\n

Po rozpadzie systemu w\u0142adzy PRL nie uruchomi\u0142y si\u0119 jednak domniemane potencje intelektualne i narodowy indywidualizm, kt\u00f3rych spodziewali si\u0119, jako podsk\u00f3rnego, nie ujawnionego na skutek totalitarnych represji, rytmu \u017cycia gospodaruj\u0105cych u siebie Polak\u00f3w, moi koledzy i kole\u017canki w idealistycznych snach o wolnej Polsce. Nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, \u017ce przy okr\u0105g\u0142ym stole karty b\u0119d\u0105 rozdawa\u0107 bandyci \u2013 Kiszczak i Jaruzelski, a Wa\u0142\u0119sa, Mazowiecki czy Geremek stan\u0105 si\u0119 tylko statystami w ich spektaklu \u201etransformacji ustrojowej\u201d, czyli bezkarnego \u201euw\u0142aszczenie nomenklatury\u201d. Mo\u017ce to dobrze, bo nikt nie ma teraz kompleks\u00f3w i poczucia zmarnowanego \u017cycia, gdy\u017c swoiste \u201ekombinowanie\u201d, ogrywanie komuny w zapasach dnia codziennego, by\u0142o bardziej \u201egodne i sprawiedliwe\u201d od wsp\u00f3\u0142czesnego \u201ewysadzania w powietrze\u201d koleg\u00f3w z bran\u017cy biznesowej i \u017cycia w futerale politycznej roli, kosztem oszustwa wsp\u00f3\u0142obywateli. Reasumuj\u0105c – rzec mo\u017cna, i\u017c totalitaryzm t\u0142amsi\u0142 wszystkie ludzkie \u017cywio\u0142y r\u00f3wnomiernie, tak wi\u0119c zar\u00f3wno tendencje pozytywne, jak i spo\u0142eczne patologie nie dochodzi\u0142y do g\u0142osu w rzeczywisto\u015bci \u201espo\u0142ecznego cmentarza\u201d, administrowanego k\u0142amstwem i pa\u0142k\u0105 przez intelektualnych szmaciarzy i moralnych debili, kt\u00f3rym czo\u0142obitne wasalstwo wobec kremlowskiej centrali dawa\u0142o poczucie si\u0142y i bezkarno\u015bci. W obliczu tak oczywistej w swych skutkach, cho\u0107 przykrytej tapet\u0105 humanistycznej frazeologii i patriotycznej propagandy, a wi\u0119c niejawnej deklaratywnie postawy w\u0142adzy totalitarnej wobec spo\u0142ecze\u0144stwa, wszyscy wiedzieli, \u201e\u017ce wy\u017cej dupy nie podskoczysz\u201d, a wi\u0119c powszechn\u0105 by\u0142a strategia \u201ema\u0142ej stabilizacji\u201d, czyli zamykanie oczu na okrutne realia, a koncentrowania si\u0119 na tworzeniu namiastek rodzinnego bezpiecze\u0144stwa, skupionego wok\u00f3\u0142 ekranu telewizyjnego i w piknikowej atmosferze wczas\u00f3w pracowniczych. Ludzie nie wytrzymywali napi\u0119cia, strachu, widma utraty pozycji spo\u0142ecznej i wolno\u015bci osobistej, wi\u0119c nie kontestowali przest\u0119pczego systemu, tylko podczas biesiad alkoholowych opowiadali dowcipy polityczne i \u201epluli\u201d na komun\u0119, by nazajutrz uczestniczy\u0107 kornie w zebraniu partyjnym. I w takiej to atmosferze bierno\u015bci i miernoty \u017cyciowej spad\u0142 na nas dramat Grudnia \u201970. (Dok. nast.) <\/em><\/strong><\/p>\n

Antoni Koz\u0142owski<\/strong><\/p>\n

Autorzy ikonek:<\/strong>\u00a0Marek „D\u0142\u00f3gi“ Gajda, Krzysztoff Ska-in May,<\/p>\n

Lech L. Przychodzki i nieznany kronikarz zdrady w Magdalence<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszystkim ofiarom Grudnia \u201970, ze szczeg\u00f3lnym wskazaniem Janka Wi\u015bniewskiego (Zbyszka Godlewskiego z Elbl\u0105ga) dedykuj\u0119 me wspomnienia i refleksje z \u201etotalitarnego<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14503,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[3,81],"tags":[1502,1665,1664,1621,89,1640,1666,1663,1669,1670,92,1635,1673,1660,304,1674,1659,1662,1618,1671,1675,1667,1676,772,1661,1672,1668,1658,624],"class_list":["post-14502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-rzeczpospolita","tag-antoni-kozlowski","tag-auschwitz","tag-bitwa-nad-bzura","tag-bitwa-pod-grunwaldem","tag-breaking","tag-czeczenia","tag-dachau","tag-geremek","tag-grudzien-70","tag-grudzien-81","tag-headline","tag-kiszczak","tag-kolyma","tag-krzysztoff-ska-in-may","tag-lech-l-przychodzki","tag-ludobojstwo","tag-marek-dlogi-gajda","tag-mazowiecki","tag-michnik","tag-opozycja-w-prl","tag-rosjanie","tag-sarajevo","tag-szsp","tag-walesa","tag-wojciech-jaruzelski","tag-workuta","tag-zbyszek-godlewski","tag-zdrada-w-magdalence","tag-zsrr"],"yoast_head":"\nGrudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wszystkim ofiarom Grudnia \u201970, ze szczeg\u00f3lnym wskazaniem Janka Wi\u015bniewskiego (Zbyszka Godlewskiego z Elbl\u0105ga) dedykuj\u0119 me wspomnienia i refleksje z \u201etotalitarnego\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2015-01-03T13:57:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2015-01-06T12:09:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1632\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1088\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"...\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"...\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\"},\"author\":{\"name\":\"...\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\"},\"headline\":\"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I)\",\"datePublished\":\"2015-01-03T13:57:47+00:00\",\"dateModified\":\"2015-01-06T12:09:14+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\"},\"wordCount\":2818,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg\",\"keywords\":[\"Antoni Koz\u0142owski\",\"Auschwitz\",\"bitwa nad Bzur\u0105\",\"bitwa pod Grunwaldem\",\"breaking\",\"Czeczenia\",\"Dachau\",\"Geremek\",\"Grudzie\u0144 '70\",\"Grudzie\u0144 '81\",\"headline\",\"Kiszczak\",\"Ko\u0142yma\",\"Krzysztoff Ska-in May\",\"Lech L. Przychodzki\",\"ludob\u00f3jstwo\",\"Marek \\\"D\u0142\u00f3gi\\\" Gajda\",\"Mazowiecki\",\"Michnik\",\"opozycja w PRL\",\"Rosjanie\",\"Sarajevo\",\"SZSP\",\"wa\u0142\u0119sa\",\"Wojciech Jaruzelski\",\"Workuta\",\"Zbyszek Godlewski\",\"zdrada w Magdalence\",\"ZSRR\"],\"articleSection\":[\"Kultura\",\"Rzeczypospolita\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\",\"name\":\"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg\",\"datePublished\":\"2015-01-03T13:57:47+00:00\",\"dateModified\":\"2015-01-06T12:09:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/\"]]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg\",\"width\":1632,\"height\":1088},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210\",\"name\":\"...\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"...\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Wszystkim ofiarom Grudnia \u201970, ze szczeg\u00f3lnym wskazaniem Janka Wi\u015bniewskiego (Zbyszka Godlewskiego z Elbl\u0105ga) dedykuj\u0119 me wspomnienia i refleksje z \u201etotalitarnego","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2015-01-03T13:57:47+00:00","article_modified_time":"2015-01-06T12:09:14+00:00","og_image":[{"width":1632,"height":1088,"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"...","twitter_misc":{"Verfasst von":"...","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"14\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/"},"author":{"name":"...","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210"},"headline":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I)","datePublished":"2015-01-03T13:57:47+00:00","dateModified":"2015-01-06T12:09:14+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/"},"wordCount":2818,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg","keywords":["Antoni Koz\u0142owski","Auschwitz","bitwa nad Bzur\u0105","bitwa pod Grunwaldem","breaking","Czeczenia","Dachau","Geremek","Grudzie\u0144 '70","Grudzie\u0144 '81","headline","Kiszczak","Ko\u0142yma","Krzysztoff Ska-in May","Lech L. Przychodzki","ludob\u00f3jstwo","Marek \"D\u0142\u00f3gi\" Gajda","Mazowiecki","Michnik","opozycja w PRL","Rosjanie","Sarajevo","SZSP","wa\u0142\u0119sa","Wojciech Jaruzelski","Workuta","Zbyszek Godlewski","zdrada w Magdalence","ZSRR"],"articleSection":["Kultura","Rzeczypospolita"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/","name":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I) - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg","datePublished":"2015-01-03T13:57:47+00:00","dateModified":"2015-01-06T12:09:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/"]]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#primaryimage","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/Poczdam.jpg","width":1632,"height":1088},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/14502\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Grudniowe rekolekcje obywatelskie (cz. I)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/75326687448d6abf738b156f56385210","name":"...","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/33a3c2559155e1b4add65cf88cafda785aeb920f44b97c7055b07866ab5b13c2?s=96&d=mm&r=g","caption":"..."},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/lele\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14502\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}