{"id":1286,"date":"2011-12-28T17:34:44","date_gmt":"2011-12-28T17:34:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1286"},"modified":"2013-11-02T20:57:34","modified_gmt":"2013-11-02T19:57:34","slug":"lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/","title":{"rendered":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany"},"content":{"rendered":"

W roku 1960 uko\u0144czy\u0142 tw\u00f3rca – dedykowane[1]<\/sup><\/a> – Trzy preludia<\/em> na orkiestr\u0119, z kt\u00f3rych pierwsze powsta\u0142o we wrze\u015bniu 1958[2]<\/sup><\/a>, drugie w sierpniu 1960[3]<\/sup><\/a>, trzecie za\u015b w kwietniu 1959 roku[4]<\/sup><\/a>. Je\u015bli chodzi o wykonania premierowe Trzech preludi\u00f3w<\/em>, to by\u0142y one oddalone w czasie, analogicznie jak mia\u0142o to miejsce w przypadku ich komponowania przez Witolda Lutos\u0142awskiego. I tak, pierwsze preludium zosta\u0142o zaprezentowane w roku 1963[5]<\/sup><\/a>, w ramach wykonania Szwajcarskiej Orkiestry Symfonicznej pod batut\u0105 Ernesta Ansermeta; to ju\u017c ca\u0142o\u015b\u0107 (tj. wszystkie, trzy, preludia) zosta\u0142y zaprezentowane w pocz\u0105tku pa\u017adziernika 1965 roku[6]<\/sup><\/a>. To wykonanie zosta\u0142o zaprezentowane przez krakowsk\u0105 Orkiestr\u0119 Filharmoniczn\u0105, pod dyrekcj\u0105 Henryka Czy\u017ca.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Rok 1961 to pierwszy utw\u00f3r aleatoryczny Witolda Lutos\u0142awskiego, zarazem za\u015b kres (niniejszej) zdawkowej retrospektywy: Jeux v\u00e9nitiens<\/em> sk\u0142ada si\u0119 z czterech cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re pierwotnie zosta\u0142y skomponowane w kwietniu 1961 roku[7]<\/sup><\/a>, aczkolwiek kompozytor rewidowa\u0142 sw\u00f3j tekst i wersja ostateczna datowana jest na koniec sierpnia 1961 roku[8]<\/sup><\/a>. Podobnie, jak mia\u0142o to miejsce w przypadku Muzyki \u017ca\u0142obnej<\/em>, premiera dzie\u0142a by\u0142a dwuetapowa: w kwietniu 1961 na biennale w Wenecji Orkiestra Kameralna Krakowskiej Filharmonii pod dyrekcj\u0105 Andrzeja Markowskiego wykona\u0142a pierwsz\u0105, drug\u0105 oraz czwart\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Gier weneckich<\/em>; za\u015b pe\u0142na prezentacja Jeux v\u00e9nitiens<\/em> mia\u0142a miejsce w po\u0142owie wrze\u015bnia 1961 roku, na festiwalu Warszawska Jesie\u0144<\/em>. Wtedy utw\u00f3r zosta\u0142 wykonany przez Orkiestr\u0119 Filharmonii Narodowej, pod dyrekcj\u0105 Witolda Rowickiego.<\/span><\/p>\n

Pierwsza w pe\u0142ni aleatoryczna kompozycja Witolda Lutos\u0142awskiego uzyska\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0119 UNESCO w maju 1962 roku. Od tej chwili rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego kawalkada utwor\u00f3w aleatorycznych, zapocz\u0105tkowanych w\u0142a\u015bnie Grami<\/em> weneckimi<\/em>. By\u0142o to zerwanie z dodekafoni\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c dotychczasowym stylem kompozycji, jakiemu ho\u0142dowa\u0142 (m. in. w swym neoklasycyzmie) Witold Lutos\u0142awski. Nowe spojrzenie, oznacza\u0142o praktyczn\u0105 realizacj\u0119 postulatu awangardy w muzyce, zdaj\u0105c si\u0119 na jej aleatoryczno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d tych\u017ce kompozycji, kt\u00f3re przypad\u0142y na okres nast\u0119pnych dziesi\u0119ciu lat, wspomnie\u0107 mo\u017cna mi\u0119dzy innymi: Trois poemes d\u2019 Henri Michaux<\/em> z roku 1963, pomy\u015blane na ch\u00f3r oraz orkiestr\u0119, i sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci: Pens\u00e9es<\/em>, Le grand combat<\/em>, Repos dans le malheur<\/em>[9]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cda z trzech cz\u0119\u015bci, jakie sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na ten zbi\u00f3r, zosta\u0142a opracowana w innym (cho\u0107 zbli\u017conym do siebie) czasie: Pens\u00e9es<\/em> stworzono w styczniu 1963 roku[10]<\/sup><\/a>, Le grand combat<\/em> powsta\u0142 z pocz\u0105tkiem kwietnia 1963 roku[11]<\/sup><\/a>, za\u015b cz\u0119\u015b\u0107 zatytu\u0142owan\u0105 Repos dans le malheur<\/em>, Witold Lutos\u0142awski stworzy\u0142 w drugiej po\u0142owie kwietnia 1963 roku[12]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Zbi\u00f3r Trois poemes d\u2019 Henri Michaux<\/em> mia\u0142 swoj\u0105 premier\u0119 w Zagrzebiu, w pocz\u0105tku maja 1963 roku[13]<\/sup><\/a>, kiedy to wszystkie trzy utwory wykonane zosta\u0142y przez zagrzebsk\u0105 Orkiestr\u0119 Radiow\u0105 pod dyrekcj\u0105 Witolda Lutos\u0142awskiego, jak r\u00f3wnie\u017c ch\u00f3r zagrzebskiego radia, pod batut\u0105 Slavko Zlati\u010da. Trois poemes d\u2019 Henri Michaux<\/em> otrzyma\u0142y w roku nast\u0119pnym pierwsz\u0105 nagrod\u0119 na paryskim konkursie kompozytorskim, organizowanym przez UNESCO[14]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

Z roku 1964 pochodzi (dwucz\u0119\u015bciowy) Kwartet smyczkowy<\/em>,<\/em> kt\u00f3ry komponowany by\u0142 etapami: w listopadzie 1964 powsta\u0142a jego druga, g\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107, za\u015b w grudniu 1964 pierwsza, wprowadzaj\u0105ca. Premiera tego dzie\u0142a mia\u0142a miejsce w Sztokholmie w marcu roku 1965[15]<\/sup><\/a>i utw\u00f3r zosta\u0142 wykonany przez szwedzki kwartet smyczkowy o nazwie La Salle Quartet<\/em>.<\/span><\/p>\n

Rok 1965 to dedykowany[16]<\/sup><\/a> Paroles tiss\u00e9es<\/em>[17]<\/sup><\/a>, przewidziany na orkiestr\u0119 kameraln\u0105 oraz tenor. Sama dedykacja oznacza\u0142a, i\u017c Witold Lutos\u0142awski komponowa\u0142 sw\u00f3j utw\u00f3r z my\u015bl\u0105 o znanym brytyjskim tenorze i to w\u0142a\u015bnie on \u015bpiewa\u0142 w czasie premiery, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 pod koniec czerwca 1965 roku[18]<\/sup><\/a>, na festiwalu w Aldeburgh. Wtedy to utw\u00f3r wykonany zosta\u0142 przez Londy\u0144sk\u0105 Orkiestr\u0119 Filharmoniczn\u0105 pod dyrekcj\u0105 Lutos\u0142awskiego, z Peterem Pearsem jako tenorem.<\/span><\/p>\n

W roku 1967 Witold Lutos\u0142awski zaprezentowa\u0142 \u015bwiatu swoj\u0105 Drug\u0105 Symfoni\u0119<\/em>, z\u0142o\u017con\u0105 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: H\u00e9sitant<\/em> oraz Direct<\/em>. By\u0142y one komponowane etapowo, tj. druga zosta\u0142a uko\u0144czona z pocz\u0105tkiem wrze\u015bnia 1966[19]<\/sup><\/a>, za\u015b pierwsza w ko\u0144cu kwietnia 1967 roku[20]<\/sup><\/a>. Prezentacja tego utworu, podobnie jak i jego komponowanie, tak\u017ce mia\u0142a dwie cz\u0119\u015bci: najpierw (w po\u0142owie pa\u017adziernika 1966[21]<\/sup><\/a>) wykonano w Hamburgu jedynie cz\u0119\u015b\u0107 Direct<\/em>, czego dokona\u0142a miejscowa Orkiestra Symfoniczna P\u00f3\u0142nocnych Niemiec[22]<\/sup><\/a>,<\/sup> pod batut\u0105 Pierre Bouleza.\u00a0 Jednak\u017ce, w\u0142a\u015bciwa prezentacja obu cz\u0119\u015bci dzie\u0142a Lutos\u0142awskiego mia\u0142a miejsce w pocz\u0105tku czerwca 1967 roku[23]<\/sup><\/a> w Katowicach, w wykonaniu Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia z Katowic, pod dyrekcj\u0105 kompozytora. Dzie\u0142o to zosta\u0142o nagrodzone pierwsz\u0105 nagrod\u0105 na paryskim, kompozytorskim, konkursie UNESCO w 1968 roku[24]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

W roku 1968 Witold Lutos\u0142awski skomponowa\u0142 Livre pour orchestre<\/em>, z przeznaczeniem – jak wskazuje nawet sam tytu\u0142 – dla orkiestry. Ten dedykowany[25]<\/sup><\/a> utw\u00f3r ten sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z czterech cz\u0119\u015bci: 1er<\/sup> Chap\u00eetre<\/em>, 2me<\/sup> Chap\u00eetre<\/em>, 3me<\/sup> Chap\u00eetre<\/em>, Chap\u00eetre final<\/em>. Dedykacja zwi\u0105zana by\u0142a z miejscem, w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142a premiera dzie\u0142a: odby\u0142a si\u0119 ona w listopadzie 1968[26]<\/sup><\/a> w niemieckim Hagen; za\u015b sam utw\u00f3r zosta\u0142 wykonany przez Hagen Orchestra of Westphalia[27]<\/sup><\/a>, pod dyrekcj\u0105 Bertolda Lehmanna.<\/span><\/p>\n

Ostatnim utworem, jaki zostanie wyszczeg\u00f3lniony – w dziesi\u0119cioleciu, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce po wybraniu przez Witolda Lutos\u0142awskiego aleatoryzmu – jest dedykowany[28]<\/sup><\/a> Koncert na<\/em> wiolonczel\u0119 i orkiestr\u0119<\/em>. Podobnie jak i w przypadku wielu innych utwor\u00f3w, kt\u00f3re Witold Lutos\u0142awski komponowa\u0142 z my\u015bl\u0105 o konkretnym wykonawcy (na co wskazywa\u0142o, mi\u0119dzy innymi, zapisywanie stosownej dedykacji), tak i w przypadku Koncertu na wiolonczel\u0119 i orkiestr\u0119<\/em>, premierowe wykonanie realizowane by\u0142o przez solist\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 adresatem dedykacji. W tym konkretnym przypadku, premiera odby\u0142a si\u0119 w Londynie, w pierwszej po\u0142owie pa\u017adziernika 1970 roku[29]<\/sup><\/a>. Solist\u0105 na wiolonczeli by\u0142 M\u015bcis\u0142aw Roztropowicz, za\u015b towarzyszy\u0142a mu Orkiestra Symfoniczna z Bournemouth, pod dyrekcj\u0105 Sir Edwarda Downesa.<\/span><\/p>\n

Aleatoryczno\u015b\u0107 kompozycyjna Witolda Lutos\u0142awskiego rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z Grami<\/em> weneckimi<\/em> i trwa\u0142a – przynajmniej – przez dekad\u0119 lat 70. XX wieku; st\u0105d powy\u017csze zestawienie dzie\u0142 kompozytora, w\u0142a\u015bnie z tego okresu. Zasadnicz\u0105 kwesti\u0105 jednak\u017ce jest wskazanie tego, co sk\u0142oni\u0142o Lutos\u0142awskiego do si\u0119gni\u0119cia po aleatoryzm – i to dopiero w roku 1961, nie za\u015b przez kilkana\u015bcie lat wcze\u015bniejszych kompozycji. Pytanie zasadnicze brzmi: dlaczego Witold Lutos\u0142awski si\u0119gn\u0105\u0142 po aleatoryzm dopiero w 1961, skoro ju\u017c w 1949 rozumia\u0142, \u017ce potrzebuje nowej jako\u015bci brzmieniowej? Dlaczego zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w stron\u0119 etnogenezy, nie za\u015b aleatoryzmu? W ko\u0144cu, dlaczego Pi\u0119\u0107 pie\u015bni<\/em> nie by\u0142o aleatoryzmem w pe\u0142nej postaci, a jedynie pr\u00f3b\u0105 okre\u015blenia granic dwunastod\u017awi\u0119kowej skali, w ramach jednoczesnego u\u017cywania wszystkich d\u017awi\u0119k\u00f3w?<\/span><\/p>\n

Pytania powy\u017csze, jakkolwiek silnie zwi\u0105zane z okre\u015bleniem zasad kszta\u0142towania si\u0119 \u017cywio\u0142u kompozytorskiego Witolda Lutos\u0142awskiego, musz\u0105 (przynajmniej cz\u0119\u015bciowo) pozosta\u0107 bez odpowiedzi. Sam Witold Lutos\u0142awski twierdzi\u0142[30]<\/sup><\/a>, \u017ce zda\u0142 sobie spraw\u0119 z mo\u017cliwo\u015bci w\u0142asnej muzyki oraz wykorzystania aleatoryzmu pod wp\u0142ywem zapoznania si\u0119 (zreszt\u0105, z do\u015b\u0107 mia\u0142kiej warto\u015bci) koncertem Johna Cage\u2019a[31]<\/sup><\/a>. A zatem, nie m\u00f3g\u0142 zda\u0107 sobie sprawy z wielko\u015bci potencja\u0142u aleatoryzmu, zanim nie dostrzeg\u0142 go w dziele innego tw\u00f3rcy. Wcze\u015bniej, z jakichkolwiek powod\u00f3w, nie by\u0142 w stanie samodzielnie si\u0119gn\u0105\u0107 do tych wniosk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ten kontrolowany aleatoryzm nie by\u0142 ca\u0142kowitym po\u015bwi\u0119ceniem dzie\u0142a \u017cywio\u0142owi wykonawcy, aby ten mia\u0142 pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy nad tym, w jaki spos\u00f3b wykonuje si\u0119 okre\u015blon\u0105 kompozycj\u0119. W zwi\u0105zku z tym, zjawisko aleatoryzmu w kontek\u015bcie Witolda Lutos\u0142awskiego nale\u017cy rozpatrywa\u0107 jako metodologi\u0119 pracy tw\u00f3rczej, pozostawiaj\u0105cej jednak kompozytorowi przynajmniej pewnego rodzaju wp\u0142yw na spos\u00f3b, w jaki jego dzie\u0142o jest wykonane. St\u0105d w\u0142a\u015bnie okre\u015blenie mianem \u201ekontrolowanego aleatoryzmu\u201d tych utwor\u00f3w, kt\u00f3re artysta skomponowa\u0142, posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 swymi nowymi poszukiwaniami tw\u00f3rczymi.<\/span><\/p>\n

Zjawisko aleatoryzmu w tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Lutos\u0142awskiego znajdzie sw\u00f3j szczeg\u00f3\u0142owy obraz w dalszych rozdzia\u0142ach niniejszej pracy. Na tym etapie mo\u017cna jedynie stwierdzi\u0107, \u017ce kontrolowany aleatoryzm sprowadza\u0142 si\u0119 do \u201etradycyjnego\u201d zapisu sekwencji nut[32]<\/sup><\/a>, aczkolwiek tw\u00f3rca dodawa\u0142 didaskalia, okre\u015blaj\u0105ce przy tym przybli\u017cone czasy trwania. W ten spos\u00f3b, wykonawca mia\u0142 (jedynie) po\u0142owicznie woln\u0105 drog\u0119 realizacji zamys\u0142\u00f3w kompozytorskich: w istotnym zakresie, by\u0142a to mo\u017cliwo\u015b\u0107 ograniczona przez samego Witolda Lutos\u0142awskiego. St\u0105d, owa przypadkowo\u015b\u0107 kompozycyjna winna mie\u0107 okre\u015blenie jako \u201eniepe\u0142na\u201d, gdy\u017c – w istocie – nie by\u0142a zdaniem si\u0119 ca\u0142kowicie na wykonawc\u0119, odno\u015bnie sposobu i technicznej strony interpretacji.<\/span><\/p>\n

Czy dzia\u0142ania \u201epo\u0142owicznego\u201d (kontrolowanego) aleatoryzmu \u015bwiadczy\u0142y o tym, \u017ce Lutos\u0142awski nie ufa\u0142 tej metodzie? Czy nale\u017cy uzna\u0107, i\u017c mimo oczywistych zmian w sposobie kszta\u0142towania swego muzycznego stylu, nie by\u0142 przekonany o zasadno\u015bci ca\u0142kowitego aleatoryzmu, maksymalizuj\u0105cego udzia\u0142 przypadkowo\u015bci w fazie wykonawczej? C\u00f3\u017c, poniek\u0105d – zapewne – tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o. Sam Lutos\u0142awski uznawa\u0142, \u017ce aleatoryzm ma by\u0107 nie tyle stylistyk\u0105 kompozycji, ile \u015brodkiem wyrazu artystycznego, za kt\u00f3ry odpowiada\u0107 mia\u0142 wykonawca: asynchronizm partii utworu[33]<\/sup><\/a> decydowa\u0142 przede wszystkim o wyrazie brzmienia, nie mia\u0142 za\u015b by\u0107 celem samym\u00a0 sobie.<\/span><\/p>\n

U Witolda Lutos\u0142awskiego, ad libitum<\/em> nie znamionowa\u0142a ca\u0142ych utwor\u00f3w, a jedynie poszczeg\u00f3lne ich partie. Sekwencje tego rodzaju trwa\u0142y zr\u00f3\u017cnicowany czas, od kilku sekund do nawet paru minut. Logicyzm harmoniczny[34]<\/sup><\/a>, kt\u00f3rym (niew\u0105tpliwie) Witold Lutos\u0142awski odznacza\u0142 si\u0119 w swym sposobie kompozycji, odpowiada\u0142 za szczeg\u00f3\u0142owe oraz precyzyjne okre\u015blanie nieomal\u017ce wszystkich parametr\u00f3w dzie\u0142a: w zasadzie, jedyn\u0105 \u201egr\u0105 przypadku\u201d (kontrolowanego) pozostawa\u0142a – fizyczna – d\u0142ugo\u015b\u0107 trwania wykonania poszczeg\u00f3lnej nuty. W zwi\u0105zku z tym, przy wykonaniu nawet milionowy raz, sam utw\u00f3r (pod wzgl\u0119dem kompozycyjnym) by\u0142 taki sam, zmianom ulega\u0142y jedynie niuansowe elementy, \u015bwiadcz\u0105ce o ostatecznej fakturze brzmienia.<\/span><\/p>\n

Bior\u0105c powy\u017csze pod uwag\u0119, \u00f3w po\u0142owiczny aleatoryzm sprowadza\u0142 wykonawc\u0119 jedynie do roli prestidigitatora, kt\u00f3rego zr\u0119czno\u015b\u0107 i bieg\u0142o\u015b\u0107 decydowa\u0142a o ko\u0144cowym charakterze interpretacji; jednak\u017ce sam wykonawca – w \u017caden spos\u00f3b – nie by\u0142 kreatorem: nie zale\u017ca\u0142o od niego zaplanowanie struktury utworu, ani te\u017c nie mia\u0142 on \u017cadnego realnego wp\u0142ywu na kszta\u0142t filar\u00f3w kompozycji. Tak pojmowany \u201eniepe\u0142ny\u201d aleatoryzm, stanowi\u0142 wzmocnienie dominuj\u0105cej pozycji kompozytora, wobec wykonawc\u00f3w poszczeg\u00f3lnych utwor\u00f3w; ich praca mia\u0142a by\u0107 nie tyle wskazaniem nowych warto\u015bci i uzyskaniem kolejnych efekt\u00f3w, ile tylko wzmocnieniem klarowno\u015bci i swoistej p\u0142ynno\u015bci interpretacyjnej. Niew\u0105tpliwie, tak postrzegany aleatoryzm oznacza\u0142 hegemoni\u0119 kompozytora, kolejne utrwalenie jego wielko\u015bci na tle wykonawc\u00f3w i odbiorc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A zatem, gdzie w aleatoryzmie Witolda Lutos\u0142awskiego jest miejsce na indywidualno\u015b\u0107 wykonawcy – i jaki ma ona praktyczny charakter? W zasadzie, ogranicza\u0142a si\u0119 ona do zaznaczenia si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w ramach interpretacji – jednak\u017ce ca\u0142y czas z \u201eoddechem kompozytora na plecach\u201d, tj. \u015bci\u015ble rozplanowanym zakresem nut i brzmie\u0144, daj\u0105cych naprawd\u0119 jedynie z\u0142udzenie swobody wykonawczej.<\/span><\/p>\n

Witold Lutos\u0142awski rozumia\u0142 aleatoryzm jako wykorzystywanie przypadkowo\u015bci do realizacji z grubsza ustalonego schematu, analogicznie, jak mia\u0142 to pojmowa\u0107 Werner Meyer-Eppler[35]<\/sup><\/a>: owszem, pewnego rodzaju swoboda wykonawcza jest po\u017c\u0105dana i faktycznie stanowi o dowolno\u015bci, niemniej wszystko dzieje si\u0119 w ramach zakresu, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bci\u015ble nakre\u015blony przez kompozytora[36]<\/sup><\/a>. W zwi\u0105zku z tym mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ten po\u0142owiczny aleatoryzm Witolda Lutos\u0142awskiego odnosi\u0142 si\u0119 (co ju\u017c okre\u015blono) wy\u0142\u0105cznie do pewnego rodzaju swobody interpretacyjnej, tak\u017ce znajduj\u0105cej si\u0119 pod (og\u00f3lnym) panowaniem ustalonych ram utworu. W ten spos\u00f3b powstawa\u0142a sytuacja, gdy aleatoryczne dzie\u0142a Witolda Lutos\u0142awskiego –\u00a0 w\u00a0 ramach swych wykona\u0144 – przekazuj\u0105 tre\u015bci nader zbli\u017cone do siebie, z aleatoryzmem jedynie w szczeg\u00f3\u0142ach, w okre\u015blonych partiach materia\u0142u. A i to nawet pod kontrol\u0105 i ustaleniem tw\u00f3rcy.<\/span><\/p>\n

U Witolda Lutos\u0142awskiego, aleatoryzm to jedyne cz\u0119\u015bciowa swoboda metrorytmiczna, w dodatku prowadzona jedynie na niekt\u00f3rych odcinkach danej kompozycji, po\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych element\u00f3w ca\u0142kowicie okre\u015blonych i zaplanowanych. St\u0105d tak\u017ce, zapewne, pewnego rodzaju rozczarowanie i s\u0142abn\u0105ca fascynacja samego Lutos\u0142awskiego t\u0105 metoda komponowania: o ile Gry weneckie<\/em>[37]<\/sup><\/a> s\u0105 pierwszym utworem \u201eca\u0142o\u015bciowo\u201d (wraz z zaznaczonymi zastrze\u017ceniami) aleatorycznymi, to o tyle ju\u017c po roku 1967 ilo\u015b\u0107 tych\u017ce znacznie maleje, w og\u00f3lnej liczbie kompozycji. Stosunkowo spor\u0105 dawk\u0119 aleatoryzmu maj\u0105 zatem: Trois poemes d\u2019 Henri Michaux<\/em>[38]<\/sup><\/a>,<\/sup><\/em>[39]<\/sup><\/a>, Kwartet smyczkowy<\/em>[40]<\/sup><\/a>, II<\/em> Symfonia<\/em>[41]<\/sup><\/a>. Znamiennym jest jednak\u017ce, \u017ce w tym samym czasie powstawa\u0142y utwory takie, jak na przyk\u0142ad Paroles tiss\u00e9es<\/em>[42]<\/sup><\/a>, zawieraj\u0105ce w sobie do\u015b\u0107 zr\u00f3wnowa\u017con\u0105 ilo\u015b\u0107 metodologii aleatorycznej, na tle ca\u0142o\u015bci logicznej i harmonicznej, o typowo \u201eklasycznej\u201d proweniencji.<\/span><\/p>\n

W nawi\u0105zaniu do powy\u017cszego mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce tak jak Lutos\u0142awski mia\u0142 w swej drodze kompozycyjnej na przyk\u0142ad fascynacj\u0119 neoklasycyzmem, czy folkloryzmem, tak lata 1961 – 1968 odznacza\u0142y si\u0119 zami\u0142owaniem do aleatoryzmu. W zwi\u0105zku z tym, w\u0142a\u015bnie w owym okresie uwidoczni\u0142y si\u0119 ca\u0142kowicie nowe zjawiska fakturowe i brzmieniowe, daj\u0105ce (w swej konsekwencji, w ramach kontynuacji zagadnie\u0144 lat 50. XX wieku) indywidualizm, kt\u00f3ry na wiele lat zaznaczy\u0142 si\u0119 w typologicznym charakterze prac Witolda Lutos\u0142awskiego.<\/span><\/p>\n

Wskazany powy\u017cej czas charakteryzuje odej\u015bcie Witolda Lutos\u0142awskiego od prymatu melodyki i melodii sensu stricte<\/em>[43]<\/sup><\/a>, jako konstrukcyjnej osi utworu; do tego za\u015b, odszed\u0142 od precyzyjnej miarowo\u015bci metrycznej organizacji czasu w kompozycji: rzutowa\u0142o to na (silniej, lub s\u0142abiej) stosowany aleatoryzm, z indeterminacj\u0105 trwania rytmicznych jednostek, powoduj\u0105c ca\u0142kowicie nowy efekt brzmieniowy kompozycji.<\/span><\/p>\n

Z wa\u017cniejszych utwor\u00f3w, kt\u00f3re W. Lutos\u0142awski skomponowa\u0142 od ko\u0144ca lat 60. XX w. wymieni\u0107 nale\u017cy: Koncert wiolonczelowy<\/em> z r. 1970 (dedykowany M\u015bcis\u0142awowi Roztropowiczowi), III Symfonia<\/em> (1983) czy powsta\u0142y w tym samym roku \u0141a\u0144cuch I. Novum<\/em> w stylu kompozytorskim Lutos\u0142awskiego polega tu na braku zako\u0144cze\u0144 fraz i zachodzeniu (nak\u0142adaniu) ich na siebie.<\/span><\/p>\n

Podobn\u0105 technik\u0119 kompozytor powt\u00f3rzy\u0142 w \u0141a\u0144cuchu II<\/em> (1985), b\u0119d\u0105cym w\u0142a\u015bciwie koncertem skrzypcowym i \u0141a\u0144cuchu III<\/em> (1986).<\/span><\/p>\n

W 1988 r. Witold Lutos\u0142awski skomponowa\u0142 dla Krystiana Zimermana Koncert fortepianowy<\/em>, nawi\u0105zuj\u0105cy do wirtuozerii romantycznej a w 1992 na zam\u00f3wienie Filharmonii w Los Angeles – nader dojrza\u0142\u0105 IV Symfoni\u0119<\/em>, kt\u00f3ra w znacz\u0105cy spos\u00f3b sygnalizowa\u0142a jego odchodzenie od aleatoryki.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Tadeusz Mazurek<\/span><\/h2>\n
\n
\n
\n

[1]<\/sup><\/a> Dedykacja odnosi\u0142a si\u0119 do dzia\u0142alno\u015bci Czerwonego Krzy\u017ca.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/sup><\/a> Dn. 14. IX. 1958.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/sup><\/a> Dn. 27. VIII. 1960.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/sup><\/a> Dn. 4. IV. 1959.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/sup><\/a> Dn. 1. VIII. 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/sup><\/a> Dn. 8. X. 1965.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/sup><\/a> Dn. 5. IV. 1961.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[8]<\/sup><\/a> Dn. 29. VIII. 1961.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[9]<\/sup><\/a> S\u0142owa do wszystkich cz\u0119\u015bci napisa\u0142 Henri Michaux.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[10]<\/sup><\/a> Dok\u0142adniej: dn. 7. I. 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[11]<\/sup><\/a> Dok\u0142adniej: dn. 1. IV. 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[12]<\/sup><\/a> Dok\u0142adniej: dn. 17. IV. 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[13]<\/sup><\/a> Dok\u0142adniej: dn. 9. V. 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[14]<\/sup><\/a> Maj 1964 roku.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[15]<\/sup><\/a> Dn. 12. III. 1965<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[16]<\/sup><\/a> Dedykacja by\u0142a dla P. Pearsa, czyli Petera Neville\u2019a Luarda Pearsa, od roku 1978 pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 tytu\u0142em szlacheckim.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[17]<\/sup><\/a> S\u0142owa: J. -F. Chabrun.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[18]<\/sup><\/a> Dn. 20. VI. 1965.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[19]<\/sup><\/a> Dn. 4. IX. 1966.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[20]<\/sup><\/a> Dn. 24. IV. 1967.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[21]<\/sup><\/a> Dn. 18. X. 1966.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[22]<\/sup><\/a> Sinfonieorchester des Norddeutschen Rundfunks.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[23]<\/sup><\/a> Dn. 9. VI. 1967.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[24]<\/sup><\/a> Maj roku 1968.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[25]<\/sup><\/a> Dla B. Lehmanna, czyli osoby, kt\u00f3ra od roku 1946 zawiadywa\u0142a Westfalsk\u0105 Orkiestr\u0105 Symfoniczn\u0105, na stanowisku dyrektora muzycznego.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[26]<\/sup><\/a> Dn. 18. XI. 1968.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[27]<\/sup><\/a> Hagen Orchestra of Westphalia by\u0142a oficjalnie orkiestr\u0105 miejsk\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[28]<\/sup><\/a> Dedykowanym by\u0142 dla M\u015bcis\u0142awa Roztropowicza.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[29]<\/sup><\/a> Dn. 14. X. 1970.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[30]<\/sup><\/a> L. Polony, Muzyka w kontek\u015bcie kultury<\/em>, Krak\u00f3w, 1978, t. I. s. 89.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[31]<\/sup><\/a> Mowa o II Koncercie fortepianowym<\/em> J. Cage\u2019a.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[32]<\/sup><\/a> Wyj\u0105tek stanowi kompozycja, zatytu\u0142owana Trois poemes d\u2019 Henri Michaux<\/em>.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[33]<\/sup><\/a> Zar\u00f3wno wokalnych, jak r\u00f3wnie\u017c instrumentalnych.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[34]<\/sup><\/a> J. Sawin, Harmonic Rhythm: Analysis and Interpretation<\/em>, Oxford 2002.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[35]<\/sup><\/a> S. Jaroci\u0144ski, Witold Lutos\u0142awski: materia\u0142y do monografii<\/em>, Krak\u00f3w 1967.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[36]<\/sup><\/a> L. Polony, op. cit<\/em>., s. 76.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[37]<\/sup><\/a> 1961.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[38]<\/sup><\/a> 1963.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[39]<\/sup><\/a> Aleatoryzm przejawia\u0142 si\u0119 tutaj nie tylko w odniesieniu do czasu trwania d\u017awi\u0119k\u00f3w, lecz tak\u017ce (na przyk\u0142ad) ich wysoko\u015bci (np. podzia\u0142 na trzy rejestry partii ch\u00f3ralnych z drugiej cz\u0119\u015bci, etc.).<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[40]<\/sup><\/a> 1964.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[41]<\/sup><\/a> 1967.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[42]<\/sup><\/a> 1965.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[43]<\/sup><\/a> Powr\u00f3ci\u0142 do tej wizji dopiero w latach 70. XX wieku.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W roku 1960 uko\u0144czy\u0142 tw\u00f3rca – dedykowane[1] – Trzy preludia na orkiestr\u0119, z kt\u00f3rych pierwsze powsta\u0142o we wrze\u015bniu 1958[2], drugie<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1286","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nLutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W roku 1960 uko\u0144czy\u0142 tw\u00f3rca – dedykowane[1] – Trzy preludia na orkiestr\u0119, z kt\u00f3rych pierwsze powsta\u0142o we wrze\u015bniu 1958[2], drugie\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-28T17:34:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T19:57:34+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany\",\"datePublished\":\"2011-12-28T17:34:44+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:57:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\"},\"wordCount\":2625,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\",\"name\":\"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-28T17:34:44+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T19:57:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"W roku 1960 uko\u0144czy\u0142 tw\u00f3rca – dedykowane[1] – Trzy preludia na orkiestr\u0119, z kt\u00f3rych pierwsze powsta\u0142o we wrze\u015bniu 1958[2], drugie","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2011-12-28T17:34:44+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T19:57:34+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"13\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany","datePublished":"2011-12-28T17:34:44+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:57:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/"},"wordCount":2625,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/","name":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"datePublished":"2011-12-28T17:34:44+00:00","dateModified":"2013-11-02T19:57:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/lutoslawski-i-aleatoryzm-kontrolowany\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lutos\u0142awski i aleatoryzm kontrolowany"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1286\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}