{"id":1052,"date":"2011-12-10T19:50:10","date_gmt":"2011-12-10T19:50:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1052"},"modified":"2013-11-02T21:22:42","modified_gmt":"2013-11-02T20:22:42","slug":"proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/","title":{"rendered":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego"},"content":{"rendered":"

Globalny kryzys ekonomiczny, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w, jedynie za\u0142amanie funkcjonowania systemu finansowo \u2013 bankowego na \u015bwiecie, sta\u0142o si\u0119 faktem. Zjawisko to, z niepokojem \u015bledz\u0105 pot\u0119\u017cne gie\u0142dy. Mo\u017cni tego \u015bwiata zbieraj\u0105 si\u0119 na licznych spotkaniach i debatuj\u0105 nad rozwi\u0105zaniem kryzysu. Zwykli ludzie, z biciem serca obserwuj\u0105 zawirowania kurs\u00f3w walut w kantorach. W mediach toczy si\u0119 nieprzerwana debata nad przyczynami i skutkami nowej, \u015bwiatowej choroby. Co do jej genezy, panuje og\u00f3lna zgoda. Niemal wszyscy za g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o kryzysu, uznaj\u0105 niew\u0142a\u015bciw\u0105 dystrybucj\u0119 kredytow\u0105. Jak ocenia si\u0119 banki ameryka\u0144skie udziela\u0142y kredytu praktycznie wszystkim, kt\u00f3rzy chcieli go otrzyma\u0107. Nie wnikano natomiast, czy petenci maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 jego zwrotu. Nie sprawdzano ich zabezpieczenia maj\u0105tkowego. Rozpoznanie \u015bwiatowej choroby jest dobre, ale ju\u017c jej leczenie jest niewiadom\u0105. Jedni w kuracji zdrowotnej proponuj\u0105 reanimacje \u2013 poprzez zwi\u0119kszon\u0105 ingerencj\u0119 pa\u0144stwa. Drudzy wr\u0119cz przeciwnie, uwa\u017caj\u0105 \u017ce zahartowany pacjent powinien wyzdrowie\u0107 sam, bez \u017cadnych lek\u00f3w. Dysputa kap\u0142an\u00f3w ko\u015bcio\u0142a socjalist\u00f3w z kap\u0142anami ko\u015bcio\u0142a libera\u0142\u00f3w przypomina wielkie \u015bredniowieczne starcie metafizyk\u00f3w z tomistami. Za\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 mo\u017cna, \u017ce gorliwi wyznawcy dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w ekonomicznego ko\u015bcio\u0142a, nigdy nie dojd\u0105 do consensusu. Pewnie jedni i drudzy maj\u0105 troch\u0119 racji. \u017bycie rozstrzygnie. \u00a0<\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

B\u0142\u0119dy w polityce kredytowej najwi\u0119kszych bank\u00f3w \u015bwiata nie s\u0105 jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em kryzysu gospodarczego. Tkwi\u0105 one znacznie g\u0142\u0119biej, ale m\u00f3wienie o nich nie jest ju\u017c tak popularne. Od wiek\u00f3w g\u0142\u00f3wnym motorem rozwoju gospodarczego poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w, by\u0142a ekspansja skierowana wobec innych kraj\u00f3w. Towarzyszy\u0142o jej wsparcie militarne, a to z kolei przyczynia\u0142o si\u0119 do rozwoju rodzimej gospodarki. Prowadzone wojny, co brzmi paradoksalnie wp\u0142ywa\u0142y pozytywnie na post\u0119p technologiczny, wymusza\u0142y od gospodarki nowe, lepsze i ta\u0144sze rozwi\u0105zania. W czasach pokoju, najlepsze wyniki uzyskuje te\u017c przemys\u0142 r\u00f3\u017cnej bran\u017cy, kt\u00f3ry pracuje na rzecz si\u0142 zbrojnych. Jednak przekroczenie pewnej granicy, okazuje si\u0119 by\u0107 niebezpieczne. Nie da si\u0119 prowadzi\u0107 kilkuletniej wojny, kt\u00f3ra nie przynosi \u017cadnych zysk\u00f3w. Za takie dzia\u0142ania p\u0142aci si\u0119 surow\u0105 cen\u0119. To spotka\u0142o ZSRR w Afganistanie. Ten sam los dosi\u0119ga USA w Iraku i Afganistanie. Genera\u0142owie ameryka\u0144scy i brytyjscy otwarcie m\u00f3wi\u0105, \u017ce ze znienawidzonymi Talibami nale\u017cy rozmawia\u0107 o pokoju. Najwi\u0119ksz\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 wykazuje pa\u0144stwo \u015brodka. Pekin nie dokonuje inwazji na Tajwan. Chi\u0144czycy nieprzerwanie rozwijaj\u0105 rodzimy przemys\u0142 zbrojeniowy, jednak zamiast dzia\u0142a\u0144 militarnych wol\u0105 skoncentrowa\u0107 si\u0119 na wykupie ameryka\u0144skiego d\u0142ugu. Dzia\u0142ania chi\u0144skie zmuszaj\u0105 przy tym USA do dalszego \u017cycia na kredyt. Zjawisko to wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co: <\/span>Chiny musz\u0105 lokowa\u0107 gdzie\u015b dolary, kt\u00f3re skupuj\u0105 od swoich eksporter\u00f3w, a poniewa\u017c najbezpieczniejsz\u0105 lokat\u0105 \u015bwiata pozostaj\u0105 obligacje skarbu USA. Pekin de facto pokrywa d\u0142ugi Waszyngtonu, zach\u0119caj\u0105c Ameryk\u0119 do dalszego \u017cycia na kredyt<\/em>[1]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Polityka Pekinu znakomicie dostosowuje si\u0119 do niespokojnych czas\u00f3w kryzysu. Do tego wszystkiego dochodzi gigantyczny deficyt handlowy USA i niebotyczna nadwy\u017cka po stronie chi\u0144skiej. Pekin chroni w\u0142asn\u0105 walut\u0119 i \u015bci\u015ble kontroluje swoje, zreszt\u0105 coraz wi\u0119ksze rezerwy bud\u017cetowe. Coraz bardziej te\u017c wzrasta, ekonomiczne podporz\u0105dkowanie Chinom, kraj\u00f3w afryka\u0144skich. Mozambik, Angola, Namibia i pozosta\u0142e biedne kraje \u201eczarnego l\u0105du\u201d dzisiaj nie wyobra\u017caj\u0105 sobie bez udzia\u0142u Chin post\u0119pu cywilizacyjnego. Robotnicy z Azji buduj\u0105 w Afryce sieci dr\u00f3g, kolei, stawiaj\u0105 zak\u0142ady przemys\u0142owe. Chi\u0144czycy zaczynaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c przenika\u0107 do gospodarek kraj\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej. Kontrofensywy USA nie wida\u0107. Trudno \u017ceby by\u0142a, skoro wiadomo kto wykupi\u0142 ameryka\u0144skie d\u0142ugi.<\/span><\/p>\n

Kolejnym tematem tabu wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, jest nakr\u0119cony do gigantycznych rozmiar\u00f3w konsumpcjonizm. Max Weber przewr\u00f3ci\u0142by si\u0119 w grobie, je\u015bli wiedzia\u0142by, \u017ce etos protestanckiego w wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa USA, zatraca si\u0119 na p\u00f3\u0142kach hipermarket\u00f3w. Wielkie sklepy oferuj\u0105 ju\u017c p\u00f3\u0142 roku przed Bo\u017cym Narodzeniem, tysi\u0105ce \u015bwi\u0105tecznych gad\u017cet\u00f3w. Brak got\u00f3wki nie jest problemem, stworzony zosta\u0142, ceniony tak\u017ce w Polsce, kredyt konsumpcyjny.<\/span><\/p>\n

Kolejny problem stanowi zmarnotrawienie, cz\u0119sto ogromnych funduszy. Dzieje si\u0119 tak w przypadku \u015bwiatowych organizacji, przeznaczaj\u0105cych \u015brodki finansowe na konkretne cele. Wielkie machiny biurokratyczne cz\u0119sto nie s\u0105 zdolne w obj\u0119tych pomoc\u0105 pa\u0144stwach, do wyegzekwowania realizacji konkretnych plan\u00f3w. Proceder ten rozpoczyna ONZ, kt\u00f3ry przeznacza \u015brodki dla g\u0142oduj\u0105cych w Afryce czy Azji. Pieni\u0105dze p\u0142yn\u0105ce w te miejsca nie zmieniaj\u0105 status qou, a jedynie umacniaj\u0105 re\u017cim lokalnych dyktatur. Ca\u0142kowit\u0105 pora\u017ck\u0119 odnosz\u0105, albo wkr\u00f3tce odnios\u0105 komisje UE, kt\u00f3re lekk\u0105 r\u0119k\u0105 wpompowuj\u0105 got\u00f3wk\u0119 w rz\u0105dy pa\u0144stw, kt\u00f3re nie potrafi\u0105 zrealizowa\u0107 postawionych przed nimi zada\u0144. Przyk\u0142adem mog\u0105 tu s\u0142u\u017cy\u0107 wirtualne polskie autostrady, w\u0119gierskie za\u0142amanie finansowe, czy przera\u017caj\u0105ca korupcja w Bu\u0142garii. Coraz g\u0142o\u015bniej w Brukseli m\u00f3wi si\u0119, \u017ce przyj\u0119cie w 2007 roku Rumunii, a zw\u0142aszcza Bu\u0142garii by\u0142o ca\u0142kowicie przedwczesne. Nad ca\u0142o\u015bci\u0105 unosi si\u0119 za\u015b duch globalizmu, kt\u00f3ry w magiczny spos\u00f3b mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce najbogatsza na \u015bwiecie Islandia og\u0142asza swoje bankructwo, niczym najbiedniejsze na \u015bwiecie Haiti.<\/span><\/p>\n

Warto si\u0119 jednak zastanowi\u0107, czy przed widmem \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego, nie ostrzegano ju\u017c znacznie wcze\u015bniej. Ka\u017cde wydarzenia maj\u0105 bowiem swoich prorok\u00f3w. Niestety, od czas\u00f3w biblijnych s\u0105 oni nie rozumiani, wy\u015bmiewani, poni\u017cani, wi\u0119zieni, albo zabijani. Proroctwa odnajdujemy w r\u00f3\u017cnych rodzajach tw\u00f3rczo\u015bci intelektualnej. Od rozpraw naukowych ekspert\u00f3w, sko\u0144czywszy na niszowych, znanych tylko nielicznym, zespo\u0142om muzycznym. Przes\u0142anki ich tw\u00f3rczo\u015bci wi\u0105za\u0142y si\u0119 cz\u0119sto z krytyczn\u0105 ocen\u0105 kondycji, wydawa\u0142oby si\u0119 znakomicie funkcjonuj\u0105cego \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Do jednych z po\u015brednich \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego, nale\u017cy zaliczy\u0107 kultur\u0119 konsumpcji. Model spo\u0142ecze\u0144stwa zachodniego funkcjonuj\u0105cy w uwielbieniu egoizmu, hedonizmu, \u015blepego pomna\u017cania d\u00f3br materialnych doczeka\u0142 si\u0119 licznej krytyki. G\u0142osy ostrze\u017cenia pochodzi\u0142y przede wszystkim od ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego, \u015brodowisk lewicowych intelektualist\u00f3w, oraz od cz\u0119\u015bci zaanga\u017cowanej bohemy artystycznej. Przed skutkami \u017cycia w permanentnym systemie, nieustannego kupowania, a zarazem nie liczenia si\u0119 z kosztami, przestrzega\u0142 wielokrotnie Jan Pawe\u0142 II.<\/span><\/p>\n

Karol Wojty\u0142a da\u0142 temu wyraz w encyklice Centesimus Annus<\/em>. Opisa\u0142 w niej m.in. traktowanie pieni\u0105dza jako nowego boga. Wed\u0142ug polskiego papie\u017ca konsumpcja nie prowadzi do rozwoju cz\u0142owieka, ani poszczeg\u00f3lnych spo\u0142eczno\u015bci. Jest \u015blep\u0105 drog\u0105. Wed\u0142ug Wojty\u0142y, w dalszej perspektywie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 upadku cz\u0142owieka. Do opublikowanej encykliki papieskiej, tu\u017c po \u015bwi\u0119cie pracy, 2 maja 1991 roku powracali kilkakrotnie liczni intelektuali\u015bci. Odwo\u0142ywali si\u0119 do niej zaraz po \u015bmierci papie\u017ca r\u00f3wnie\u017c publicy\u015bci. By\u0142 nim np. Frank Paul Weber, kt\u00f3ry artyku\u0142: Papie\u017c i ekonomia. Bardzo z\u0142agodzony kapitalizm wed\u0142ug Jana Paw\u0142a II<\/em>, zamie\u015bci\u0142 5 kwietnia 2005 roku w \u201eLa Tribune\u201d. Encyklika, napisana przez Jana Paw\u0142a II w ho\u0142dzie dla \u201eRerum Novarum\u201d Leona XIII sta\u0142a si\u0119 natchnieniem dla licznych sesji. Jedn\u0105 z nich, o charakterze mi\u0119dzynarodowym, zorganizowano w maju 2006 roku w Rzymie. Zatytu\u0142owano j\u0105: Centesimus Annus a przysz\u0142o\u015b\u0107 Europy<\/em>.<\/span><\/p>\n

Przed uleganiem czarowi kultury konsumpcji ostrzegali od lat 90. XX wieku tacy intelektuali\u015bci jak: Benjamin R. Barber i George Ritzer. Ten pierwszy autor w g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cce D\u017cihad kontra Mc\u015bwiat<\/em> pisa\u0142: Na tym polega dylemat wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka: im bardziej jest pot\u0119\u017cny, tym nieszcz\u0119\u015bliwiej si\u0119 czuje. Wszystko co mamy, s\u0142u\u017cy tylko temu, \u017ce \u201epotrzeba\u201d nam coraz wi\u0119cej, a im wi\u0119cej mamy, tym wi\u0119cej potrzebujemy, by chroni\u0107 nasz stan posiadania<\/em>[2]<\/a>. Zdobywanie tysi\u0105ca bezsensownych przedmiot\u00f3w, na kt\u00f3re przeznacza si\u0119 powa\u017cne \u015brodki finansowe mo\u017ce doprowadzi\u0107 do katastrofy domowego bud\u017cetu. Niestety, przy propagowaniu idei konsumpcji czo\u0142ow\u0105 rol\u0119 odgrywa odg\u00f3rne pobudzanie spo\u0142ecze\u0144stwa do uczestniczenia w tym procesie. Uczestnictwo to wi\u0105\u017ce si\u0119 z polityk\u0105 racjonalizacji organizacji spo\u0142ecznej. Chodzi w niej, aby jak najwi\u0119cej os\u00f3b kupowa\u0142o i nie my\u015bla\u0142o o tym co kupuje. Zagadnienie to poruszy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w swojej ksi\u0105\u017cce George Ritzer. Przed o\u015bmiu laty opublikowano jego: Makdonaldyzacja spo\u0142ecze\u0144stwa<\/em>.<\/span><\/p>\n

Nieprzerwan\u0105 krytyk\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa konsumpcyjnego, kt\u00f3ra musi doprowadzi\u0107 do \u015bwiatowej tragedii, prowadz\u0105 od lat zespo\u0142y punk-rockowe. Nie spos\u00f3b wymienia\u0107 ich wszystkich. Sporo ciekawego dzieje si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem u naszych s\u0105siad\u00f3w, a tak\u017ce w\u015br\u00f3d rodzimych punk-rockowych grup muzycznych. Warto w tym miejscu wymieni\u0107, pochodz\u0105cy z Rostocku band Dritte Wahl i nagran\u0105 w 2001 roku p\u0142yt\u0119 Halt mich fest<\/em>. Szczeg\u00f3lnie wymownymi utworami krytykuj\u0105cymi spo\u0142ecze\u0144stwo ho\u0142duj\u0105ce konsumpcji s\u0105 Und jetzt?<\/em> oraz Schrei hinter Glas<\/em>. Ciekawe spojrzenie na podobne zagadnienia prezentuje r\u00f3wnie\u017c s\u0142owacki zesp\u00f3\u0142 Davova Psychoza. Z wydanej w 1998 roku p\u0142yty Kriza Vedomia<\/em> godne wymienienia s\u0105 utwory: Praca (Arbeit Macht Frei)<\/em> oraz \u017dit Neznamena trpiet<\/em>.<\/span><\/p>\n

Na polskim rynku muzycznym niekwestionowanym liderem krytykuj\u0105cym panuj\u0105ce stosunki polityczno \u2013 ekonomiczne jest zesp\u00f3\u0142 Dezerter. Pocz\u0105wszy od p\u0142yty: Mam k\u0142y, mam pazury<\/em>, a sko\u0144czywszy na Nielegalnym zab\u00f3jcy czasu<\/em>. Z wymienionej tu pierwszej p\u0142yty, wydanej w 1996 roku du\u017ce wra\u017cenie wywo\u0142uje utw\u00f3r Bestia<\/em> i P\u0142acisz: P\u0142acisz za chleb, p\u0142acisz za wod\u0119, p\u0142acisz za pok\u00f3j, p\u0142acisz za prawo, p\u0142acisz za wi\u0119zienie, p\u0142acisz za powietrze, p\u0142acisz za ziemi\u0119, p\u0142acisz za rozrywki, p\u0142acisz za prac\u0119, p\u0142acisz za zbrodnie, p\u0142acisz za w\u0142adz\u0119. Mo\u017cesz si\u0119 nie zgodzi\u0107, mo\u017cesz si\u0119 buntowa\u0107. Ale jeden jest warunek, musisz ci\u0105gle kupowa\u0107. <\/em>Zbli\u017cone tre\u015bci i przes\u0142ania aksjologiczne odnajdujemy na kolejnej p\u0142ycie zespo\u0142u Dezerter, z 1998 roku. <\/em>Na p\u0142ycie: Ziemia jest p\u0142aska<\/em> utworami wymierzonymi w ludzk\u0105 chciwo\u015b\u0107 i pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107 konsumpcji s\u0105 utwory: Co stanie si\u0119 z nami<\/em> i Fa\u0142szywy prorok<\/em>. W podobnym duchu zosta\u0142a utrzymana p\u0142yta Dezertera z 2001 roku. P\u0142yta: Decyduj\u0105ce starcie,<\/em> to nie tylko krytyka konsumpcji, ale punkowy protest song wobec ekonomi kapitalizmu.<\/span><\/p>\n

Do prorok\u00f3w upadku neoliberalnej gospodarki pa\u0144stw zachodnich zaliczy\u0107 mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c Georga Sorosa, Noama Chomskyego, a tak\u017ce zmar\u0142ego w 1997 roku Jamesa Goldsmitha. Pierwszy z nich, dziesi\u0119\u0107 lat temu opublikowa\u0142 g\u0142o\u015bn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119: Kryzys \u015bwiatowego kapitalizmu<\/em>. Soros, w m\u0142odo\u015bci wielbiciel wolnego rynku i ekonomicznego liberalizmu, z czasem sta\u0142 si\u0119 jego zajad\u0142ym krytykiem. W wymienionej powy\u017cej ksi\u0105\u017cce wie\u015bci\u0142, \u017ce nie kieruj\u0105cy si\u0119 \u017cadnymi zasadami etycznymi kapitalizm mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zagro\u017cenia spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego. Wedle autora: Kryzysu \u015bwiatowego kapitalizmu<\/em> tylko takie spo\u0142ecze\u0144stwo zapewnia stabilne funkcjonowanie \u015bwiata. W swojej ksi\u0105\u017cce Soros przeprowadzi\u0142 dok\u0142adn\u0105 analiz\u0119 kryzysu ekonomicznego w Azji (lipiec 1997). Genez\u0105 tego kryzysu by\u0142o przede wszystkim b\u0142\u0119dne ustalenie parytetu walut. Soros dokona\u0142 r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adnej analizy kryzysu w Rosji (sierpie\u0144 1998). Ju\u017c 10 lat temu oceni\u0142, \u017ce ogromne b\u0142\u0119dy przy ratowaniu gospodarek i finans\u00f3w poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w pope\u0142ni\u0142 Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy. Soros zarzuci\u0142 mu, \u017ce zamiast np. rozwi\u0105zywa\u0107 problem zad\u0142u\u017cenia, MFW przyst\u0119powa\u0142 niemal natychmiast do ratowania walut. Za kardynalny b\u0142\u0105d MFW, Soros uzna\u0142 fakt, \u017ce fundusz nie bra\u0142 pod uwag\u0119, specyfik\u0119 funkcjonowania gospodarek r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw. Soros ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej by\u0142 pesymist\u0105. Z du\u017c\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa stwierdzi\u0142, \u017ce kryzysy te mog\u0105 by\u0107 zwiastunem znacznie wi\u0119kszego i trudniejszego do rozwi\u0105zania kryzysu ekonomicznego. Prorokowa\u0142 on, \u017ce zarzewie poszerzaj\u0105cego si\u0119 kryzysu, tkwi w kompletnie niestabilnych rynkach finansowych.<\/span><\/p>\n

Noam Chomsky, 80-letni profesor, j\u0119zykoznawca, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca gramatyki transformacyjno-generatywnej, to jeden z najwi\u0119kszych wsp\u00f3\u0142czesnych autorytet\u00f3w w dziedzinie lingwistyki. Chomsky jest r\u00f3wnie\u017c znany z krytyki polityki USA i innych pa\u0144stw Zachodnich. W swojej ksi\u0105\u017cce Zysk ponad ludzi. Neoliberalizm a \u0142ad globalny<\/em> (opublikowanej w Polsce w 2002 roku) przestrzega\u0142, \u017ce Bank Rozrachunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych (Bank for International Settlements), a tak\u017ce Bank \u015awiatowy ca\u0142kowicie przesta\u0142y rozumie\u0107 (albo nie chc\u0105 rozumie\u0107) globalnej gospodarki. Wed\u0142ug Chomskyego r\u00f3wnie\u017c banki \u015bwiatowe staraj\u0105 si\u0119 ignorowa\u0107 niepokoj\u0105ce przes\u0142anki \u015bwiatowej gospodarki. Liczne zjawiska s\u0105 tuszowane, a to z kolei mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmian w trudnym do zrozumienia kierunku. W innej znanej ksi\u0105\u017cce: Rok 501. Podb\u00f3j trwa<\/em> (Pozna\u0144 1999) udowadnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce istnienie wolnego rynku w USA, przynajmniej od czas\u00f3w gospodarczego libera\u0142a Regana (sic), by\u0142o ca\u0142kowitym mitem. Chomsky pisa\u0142: Za administracji Regana nast\u0105pi\u0142 radykalny wzrost protekcjonizmu pa\u0144stwowego, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142y dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do ratowania upadaj\u0105cych bank\u00f3w i s\u0142abszych sektor\u00f3w przemys\u0142u, a og\u00f3lniej \u2013 zmierzaj\u0105ce do wspierania pot\u0119gi i w\u0142adzy wielkich korporacji<\/em>[3]<\/a>. Chomsky g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia dla gospodarki ameryka\u0144skiej odnajduje r\u00f3wnie\u017c w \u015bcis\u0142ych powi\u0105zaniach polityki przemys\u0142owej, a co za tym idzie i \u015bwiata finansowego USA z polityk\u0105 zbrojeniow\u0105 tego kraju. Wed\u0142ug ameryka\u0144skiego profesora, zale\u017cno\u015b\u0107 taka mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 gwa\u0142towny chaos w \u015bwiecie finans\u00f3w. Podobnie kryzys ma szans\u0119 pojawi\u0107 si\u0119 w wypadku usilnego lansowania jednej ga\u0142\u0119zi gospodarczej, a pomijaniem innej. Za przyk\u0142ad niech s\u0142u\u017cy tutaj lobby informatyczne (ze wzgl\u0119du na nazwisko najbogatszego cz\u0142owieka z tej bran\u017cy na \u015bwiecie) wspieraj\u0105ce t\u0119 ga\u0142\u0105\u017a gospodarki kosztem przyk\u0142adowo przemys\u0142u przetw\u00f3rczego. Podobnie, jak Soros Chomsky, jest te\u017c krytykiem Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. Jego zdaniem MFW przyczynia\u0142 si\u0119 w wielu wypadkach do pog\u0142\u0119biania zawirowa\u0144 gospodarczych licznych kraj\u00f3w na \u015bwiecie. Kroki czynione przez MFW wprowadza\u0142y wi\u0119cej perturbacji ni\u017c ukojenia w gospodarkach W swoim artykule z 29 grudnia 2006 roku Alternatywy dla Ameryk<\/em> zauwa\u017cy\u0142 on, \u017ce najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla stabilno\u015bci pa\u0144stw Ameryki Po\u0142udniowej stanowi\u0142 MFW. Dopiero zako\u0144czenie wsp\u00f3\u0142pracy z MFW pozwoli\u0142o prze\u0142ama\u0107 finansowe i gospodarcze kryzysy. Chomsky pisa\u0142: Najwi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad gospodark\u0105 sprawowa\u0142 w przesz\u0142o\u015bci Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 jest cz\u0119\u015bci\u0105 ameryka\u0144skiego Departamentu Skarbu. Argentyna by\u0142a ulubionym dzieckiem funduszu, do krachu w 2001 roku. Argentyna wysz\u0142a z kryzysu, ale przez z\u0142amanie zasad Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego, odmawiaj\u0105c sp\u0142aty swoich d\u0142ug\u00f3w i wykupuj\u0105c to, co z nich pozosta\u0142o (cz\u0119\u015bciowo uda\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki pomocy Wenezueli we nowej formie wsp\u00f3\u0142pracy). Brazylia r\u00f3wnie\u017c na sw\u00f3j spos\u00f3b posz\u0142a drog\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a j\u0105 uwolni\u0107 od wp\u0142yw\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Funduszu walutowego<\/em>[4]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119kszy rozg\u0142os James Goldsmith zyska\u0142 po napisaniu Pu\u0142apki<\/em>. Jego ksi\u0105\u017cka sta\u0142a si\u0119 przestrog\u0105 przed uleganiu euforii, \u017ce og\u00f3lno\u015bwiatowy wolny handel i uk\u0142ad GATT (uk\u0142ad og\u00f3lny w sprawie Ce\u0142 i Handlu) mog\u0105 rozwi\u0105za\u0107 wszystkie problemy spo\u0142eczno \u2013ekonomiczne, jakie dr\u0119cz\u0105 ludzko\u015b\u0107. Goldsmith przekonywa\u0142 w niej, \u017ce stanie si\u0119 wr\u0119cz odwrotnie. Wed\u0142ug niego, przyzwolenie na og\u00f3lno\u015bwiatowy handel i GATT, powi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 bezrobocia i rozmiary ub\u00f3stwa w uprzemys\u0142owionych krajach \u015bwiata. Autor Pu\u0142apki<\/em>, wydanej w 1994 roku przepowiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Europa budowana na kanonie prawa funkcjonuj\u0105cego w Unii Europejskiej, nie b\u0119dzie mia\u0142a mo\u017cliwo\u015bci dalszego rozwoju i skutecznej rywalizacji z innymi regionami gospodarczymi \u015bwiata. Goldsmith przewidywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce USA narasta\u0107 b\u0119dzie niebezpieczny deficyt handlowy. Pisa\u0142 wr\u0119cz, \u017ce w najwi\u0119kszym mocarstwie \u015bwiata obserwuje si\u0119 ob\u0142\u0119dn\u0105 strategi\u0119 dzia\u0142ania, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce gospodarka ameryka\u0144ska po\u017cycza za granic\u0105 pieni\u0105dze, aby sp\u0142aci\u0107 odsetki od swoich wcze\u015bniejszych po\u017cyczek zagranicznych.<\/span><\/p>\n

Publikacja Goldsmitha spotka\u0142a si\u0119 z szerok\u0105 polemik\u0105 w kr\u0119gach \u015bwiatowych ekonomist\u00f3w. Autor Pu\u0142apki<\/em> postanowi\u0142 odpowiedzie\u0107 na stawiane mu zarzuty. Owocem argumentacji by\u0142o wydanie przez Goldsmitha ksi\u0105\u017cki: Odpowied\u017a zwolennikom GATT i Globalnego Wolnego Handlu.<\/em> W nowej pozycji podtrzyma\u0142 on wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich refleksji. Odpowiedzia\u0142 te\u017c na g\u0142osy adwersarzy. W ksi\u0105\u017cce tej poda\u0142 kilka szokuj\u0105cych fakt\u00f3w. Jednym z nich by\u0142o przytoczenie niebywa\u0142ego zad\u0142u\u017cenia kraj\u00f3w G7. Jako jeden z pierwszych ekspert\u00f3w prorokowa\u0142 ju\u017c na pocz\u0105tku lat 90., \u017ce Chiny oraz Indie stan\u0105 si\u0119 w nied\u0142ugim czasie ekonomicznymi gigantami. Od tych dw\u00f3ch kraj\u00f3w, zale\u017ce\u0107 za\u015b b\u0119d\u0105 losy \u015bwiatowej gospodarki. Z gorycz\u0105 pisa\u0142, \u017ce w por\u00f3wnaniu z innymi ekspertami, bezgranicznie wierz\u0105cymi statystyk\u0105, jego przepowiednie s\u0105 samotne: Chiny i Indie b\u0119d\u0105 mia\u0142y olbrzymi wp\u0142yw na wysoko\u015b\u0107 p\u0142ac i bezrobocie na \u015bwiecie. Typow\u0105 chorob\u0105 stereotypowych ekonomist\u00f3w, czyli wyznawc\u00f3w wybranej idei jest, ze operuj\u0105 tylko danymi statystycznymi, bez zrozumienia ich znaczenia i bez analizy, co mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci<\/em>[5]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Do krytyk\u00f3w i wieszcz\u00f3w \u015blepej drogi kapitalizmu nale\u017cy tak\u017ce Edward Luttwak, kt\u00f3ry przestrzega\u0142, \u017ce nie wolno stosowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych krajach \u015bwiata, identycznych rozwi\u0105za\u0144 wolnego rynku. Jego zdaniem nie dostrzeganie tej specyfiki, a tak\u017ce usilne wdra\u017canie wsz\u0119dzie tego samego modelu ekonomicznego, spowoduje ogromny kryzys. Podobnie jak Chomsky czy Goldsmith, a tak\u017ce Zygmunt Bauman (ksi\u0105\u017cki: Globalizacja. I co z tego dla ludzi wynika<\/em>, Warszawa 2000 oraz: Praca, konsumpcjonizm i nowi ubodzy<\/em>, Warszawa 2006), czy Jaros\u0142aw Urba\u0144ski (Globalizacja a konflikty lokalne,<\/em> Pozna\u0144 2002), Luttwak pozostaje sceptyczny wobec idei globalizacji. Uwa\u017ca on, \u017ce proces globalizacji jest krzywdz\u0105cy. Luttwak stwierdza, \u017ce niesprawiedliwo\u015b\u0107 tkwi w tym, i\u017c proces ten przynosi korzy\u015bci tylko nielicznym. Jednak problem globalizacji dla autora ksi\u0105\u017cki: Turbokapitalizm. Zwyci\u0119zcy i przegrani \u015bwiatowej gospodarki<\/em> nie stanowi g\u0142\u00f3wnego w\u0105tku rozwa\u017ca\u0144. Publikacja Luttwaka ukazuje zachodnie spo\u0142ecze\u0144stwa, szczeg\u00f3lnie za\u015b USA, kt\u00f3re zmierzaj\u0105 do jednego \u201epewnego\u201d celu, jakim jest kryzys gospodarczy. \u015awiadectwem tego w Stanach Zjednoczonych, jest ujemny bilans handlowy przemys\u0142u przetw\u00f3rczego USA w obrocie z innymi krajami \u015bwiata. Zdaniem Luttwaka, problem ten widoczny jest w najbardziej presti\u017cowej i wydawa\u0142oby si\u0119 od blisko wieku, najlepiej rozwini\u0119tej ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u, jak\u0105 jest motoryzacja. Luttwak w napisanej 10 lat temu ksi\u0105\u017cce podaje przyk\u0142ady obrotu handlowego tej bran\u017cy. Pisa\u0142 on: W okresie od stycznia do lipca 1997 r. Stany Zjednoczone sprowadzi\u0142y pojazdy samochodowe z zagranicy za \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 65, 3 miliarda dolar\u00f3w w por\u00f3wnaniu z eksportem warto\u015bci 31,8 miliarda, co da\u0142o deficyt 33,5 miliarda dolar\u00f3w<\/em>[6]<\/a>. G\u0142osz\u0105c zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 ekonomiczny Armagedon, Luttwak opisuje zarazem konstrukcj\u0119 ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Jego analiza jest mia\u017cd\u017c\u0105ca. Amerykanie zachowuj\u0105 si\u0119 infantylnie. Nieprzerwanie zaci\u0105gaj\u0105 nowe kredyty, chocia\u017c nie maj\u0105 za co ich sp\u0142aci\u0107. Obywatele USA gromadz\u0105 te\u017c tysi\u0105ce niepotrzebnych rzeczy. Od du\u017cych samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych zaczynaj\u0105c, kt\u00f3re traktuj\u0105 jak zwyk\u0142e auta osobowe, na gad\u017cetach, reklamowanych w wieczornych programach telewizyjnych. Przy tym wszystkim Amerykanie uwa\u017caj\u0105 si\u0119 za nar\u00f3d oszcz\u0119dny, szanuj\u0105cy indywidualn\u0105 wolno\u015b\u0107, tymczasem, jak pisze Luttwak oddaj\u0105 oni nieprzerwanie cze\u015b\u0107 cielcowi kredytu. Na wszystkie swoje zachcianki pracuj\u0105 te\u017c coraz d\u0142u\u017cej. S\u0105 oni jednym z najd\u0142u\u017cej pracuj\u0105cych, rozwini\u0119tych spo\u0142ecze\u0144stw na \u015bwiecie. Przy tym wszystkim nie s\u0105 oni w stanie od\u0142o\u017cy\u0107 \u017cadnych oszcz\u0119dno\u015bci. Ci\u0105gle bowiem sp\u0142acaj\u0105 stare kredyty i zaci\u0105gaj\u0105 nowe. To szalona dysproporcja, w por\u00f3wnaniu z oszcz\u0119dnymi Chi\u0144czykami, kt\u00f3rzy ci\u0119\u017cko pracuj\u0105c, odk\u0142adaj\u0105 oko\u0142o 40 osobistych dochod\u00f3w<\/strong>. Zwiastuj\u0105c wielkie nieszcz\u0119\u015bcie dla gospodarki \u015bwiata, jak i USA, Luttwak patrzy na polityk\u0119 ekonomiczn\u0105 Waszyngtonu, jako zupe\u0142nie szalon\u0105. Rzecz mo\u017cna, sytuacja przypomina ta\u0144cz\u0105cych pasa\u017cer\u00f3w Titanica, kt\u00f3rzy mimo bliskiego zderzenia z lodowcem bawi\u0105 si\u0119 w najlepsze. Luttwak pisa\u0142: Rok 1998 by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem rokiem wspania\u0142ego rozkwitu ameryka\u0144skiej gospodarki. Bezrobocie i inflacja by\u0142y na najni\u017cszym od dziesi\u0119cioleci poziomie, wzrost by\u0142 zdecydowany. W tym radosnym nastroju nie przejmowano si\u0119 zbytnio rekordowym deficytem obrot\u00f3w handlowych, a nawet deficytem bilansu p\u0142atniczego, kt\u00f3ry obejmuje honoraria, dywidendy, wydatki turyst\u00f3w i wszelkie przep\u0142ywy pieni\u0119\u017cne. Nietrudno by\u0142o sfinansowa\u0107 ten deficyt, poniewa\u017c inne kraje ch\u0119tnie przyjmuj\u0105 ameryka\u0144skie dolary jako rezerwy waluty zagranicznej. Dodatkowe po\u017cyczki w 1998 r. tylko zwi\u0119kszy\u0142y \u0142\u0105cznie zad\u0142u\u017cenie ameryka\u0144skiej gospodarki wobec reszty \u015bwiata. Tak d\u0142ugo, jak inne kraje b\u0119d\u0105 chcia\u0142y przyjmowa\u0107 papierowe dolary, drukowane w dowolnych ilo\u015bciach przez skarb pa\u0144stwa zamian za dobra i us\u0142ugi, deficyty b\u0119d\u0105 si\u0119 powi\u0119ksza\u0107. Oczywi\u015bcie od zad\u0142u\u017cenia trzeba p\u0142aci\u0107 odsetki, ale i to mo\u017cna za\u0142atwi\u0107 , drukuj\u0105c jeszcze wi\u0119cej dolar\u00f3w, tak wi\u0119c najbogatsza gospodarka \u015bwiata mo\u017ce by\u0107 nadal najbardziej zad\u0142u\u017con\u0105 gospodark\u0105 , kt\u00f3rej d\u0142ug netto stale ro\u015bnie, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do bajecznego poziomu miliona, milion\u00f3w dolar\u00f3w<\/em>[7]<\/a>.<\/span><\/p>\n

Do ciekawych spostrze\u017ce\u0144 doszed\u0142 Jeremy Rifkin, autor wydanego w Polsce, przed pi\u0119cioma laty: Wiek dost\u0119pu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w kt\u00f3rej p\u0142aci si\u0119 za ka\u017cd\u0105 chwil\u0119 \u017cycia<\/em>. W swojej ksi\u0105\u017cce podda\u0142 on surowej analizie spo\u0142ecze\u0144stwo ameryka\u0144skie. Podobnie, jak wymienieni wy\u017cej autorzy, sceptycznie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do kultury konsumpcji tych\u017ce spo\u0142ecze\u0144stw. Z trwog\u0105 oceni\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych obywateli Zachodu i USA, odrzucony zosta\u0142 etos oszcz\u0119dzania. Zdaniem Rifkina nikt nie jest obecnie napi\u0119tnowany za lekkomy\u015blne doprowadzenie do bankructwa. Z przera\u017ceniem pisa\u0142: Nawet wnioskowanie o stwierdzenie bankructwa, kt\u00f3re by\u0142o niegdy\u015b uwa\u017cane za najwi\u0119ksz\u0105 ha\u0144b\u0119, jaka mo\u017ce spotka\u0107 cz\u0142owieka w spo\u0142ecze\u0144stwie opartym na w\u0142asno\u015bci prywatnej, obecnie utraci\u0142o swoje pi\u0119tno. Wed\u0142ug danych Ameryka\u0144skiego Instytutu Bankructwa w roku 1997 wniosek o uznanie niewyp\u0142acalno\u015bci z\u0142o\u017cy\u0142o1,35 mln os\u00f3b, co stanowi 20-procentowy wzrost wobec roku 1987, gdy takich wniosk\u00f3w by\u0142o 549831<\/em>[8]<\/a>. Rifkin przepowiada\u0142 ponadto, \u017ce w \u015bwiatowej gospodarce najbogatszych pa\u0144stw Zachodu, coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 aktywa niematerialne. O bogactwie firm nie zadecyduj\u0105 ju\u017c jej \u015brodki trwa\u0142e, a jedynie to co mo\u017cna szybko i skutecznie sprzeda\u0107. S\u0105 to sektory oparte na informacji \u2013 finanse, \u0142\u0105czno\u015b\u0107, rozrywka oraz edukacja. Id\u0105c za g\u0142osem konsultanta ds. zarz\u0105dzania Adrianem Slywotzkym, stwierdza\u0142, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 otwiera si\u0119 przede wszystkim dla nowych, \u201elekkich\u201d firm, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 rozbudowanego maj\u0105tku. Ci\u0119\u017ckie czasy spotkaj\u0105 za\u015b bran\u017ce nieruchomo\u015bci, przemys\u0142u chemicznego stalowego, a tak\u017ce wszystkie firmy kt\u00f3re posiada\u0142y maj\u0105tek rzeczowy i wszelkiego rodzaju \u015brodki trwa\u0142e. Proroctwo to spe\u0142ni\u0142o si\u0119, czego dowodem jest kryzys tych w\u0142a\u015bnie sektor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz licznego grona autor\u00f3w, kt\u00f3rych tutaj zaprezentowano, warto wymieni\u0107 jeszcze kilku innych prorok\u00f3w obecnego kryzysu. List\u0119 t\u0119 rozpoczyna dzisiejszy papie\u017c Benedykt XVI. Joseph Retzinger swoj\u0105 krytyczn\u0105 opini\u0119 na temat rozwoju \u015bwiatowej gospodarki wyrazi\u0142 w ksi\u0105\u017cce: Ko\u015bci\u00f3\u0142 i gospodarka. <\/em>Zosta\u0142a ona wydana w 1986 roku. Wieszczem za\u0142amania gospodarki \u015bwiatowej by\u0142 te\u017c Vince Cable, wiceprzewodnicz\u0105cy brytyjskiej partii Liberalnych Demokrat\u00f3w. Cable w parlamencie brytyjskim zadawa\u0142 retoryczne pytania, kt\u00f3re dotyczy\u0142y rekordowego poziomu zad\u0142u\u017cenia i sposob\u00f3w zabezpieczenia nieruchomo\u015bci. Kierowa\u0142 je do \u00f3wczesnego ministra skarbu Wielkiej Brytanii. Przedstawi\u0142 je ju\u017c 2003 roku. Prorokiem by\u0142 te\u017c Neuriel Roubini, profesor ekonomii, pracuj\u0105cy na uniwersytecie w Nowym Jorku. Ju\u017c we wrze\u015bniu 2006 roku, na spotkaniu z przedstawicielami Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego bi\u0142 na alarm, \u017ce nadci\u0105ga kryzys. Wie\u015bci\u0142, \u017ce gospodarki \u015bwiata czekaj\u0105 pot\u0119\u017cne zawirowania na rynku kredyt\u00f3w hipotecznych.<\/span><\/p>\n

Na przestrzeni dziej\u00f3w ludzko\u015bci prorocy nie tylko ukazywali drog\u0119 wyj\u015bcia z kryzysu, ale przepowiadali co stanie si\u0119 po kryzysowych wydarzeniach. W przypadku obecnego kryzysu obserwujemy r\u00f3wnie\u017c, jak\u017ce odmienne wizje tego co stanie si\u0119 za kilka miesi\u0119cy, albo i lat. Proroctwa te stanowi\u0105 cz\u0119sto ca\u0142kowit\u0105 skrajno\u015b\u0107. W jednych przypadkach mowa jest wi\u0119c o \u0142atwym wyj\u015bciu z patowej sytuacji. Inne przepowiednie lansuj\u0105 wr\u0119cz kolejne lata rozwoju ludzko\u015bci, jako katastroficzne i bliskie apokalipsie. W naturalny spos\u00f3b znajduj\u0105 one swoich odbiorc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Optymistyczn\u0105 wizj\u0119 dziej\u00f3w reprezentuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie eksperci, kt\u00f3rzy w pracach naukowych zajmuj\u0105 si\u0119 problemami ekonomii. Nale\u017cy do nich Edmund S. Phelps, profesor ekonomi politycznej Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku i dyrektor Centrum Bada\u0144 nad Kapitalizmem i Spo\u0142ecze\u0144stwem. W 2006 roku uzyska\u0142 on Nagrod\u0119 Nobla za wk\u0142ad w analiz\u0119 Rozlicze\u0144 Mi\u0119dzyokresowych w polityce makroekonomicznej. Zdaniem Phelpsa ostatnie problemy \u015bwiatowej gospodarki s\u0105 do przezwyci\u0119\u017cenia. Przy ratowaniu obecnego kapitalizmu potrzebne s\u0105 jednak powa\u017cne korekty. W\u015br\u00f3d licznych rad Phelpsa, podstawow\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 jest zrezygnowanie ze \u015bci\u015ble liberalnej drogi ekonomicznej oraz oddanie pa\u0144stwu, znacznie wi\u0119cej prerogatyw w gospodarce, ni\u017c wcze\u015bniej. Phelps uwa\u017ca, \u017ce ekonomia powinna zerwa\u0107 z wytycznymi \u015brodowiska chicagowskich neolibera\u0142\u00f3w. Uznaje, \u017ce powinno si\u0119 wypracowa\u0107 nowe teorie kieruj\u0105ce procesami gospodarki: Teraz w obliczu nietypowego i niezrozumia\u0142ego kryzysu, ekonomiczne teorie musz\u0105 by\u0107 przemy\u015blane na nowo. A w \u015blad za tym b\u0119d\u0105 musia\u0142y nast\u0105pi\u0107 zmiany w my\u015bleniu o polityce gospodarczej rz\u0105d\u00f3w. W praktyce te zmiany ju\u017c nast\u0119puj\u0105. Ekonomia wraca do wyrafinowanego my\u015blenia. Zrywa z intelektualn\u0105 prostot\u0105 i ideologiczn\u0105 arogancj\u0105 szko\u0142y chicagowskiej<\/em>[9]<\/a>. Ogromn\u0105 nadziej\u0119 Phelps wi\u0105\u017ce r\u00f3wnie\u017c z wyborem Baraka Obamy na prezydenta USA.<\/span><\/p>\n

Wiar\u0119 w pokonanie kryzysu, nie trac\u0105 wyznawcy filozofii New Age. Uwa\u017caj\u0105 oni, \u017ce naprawienie pogr\u0105\u017caj\u0105cego si\u0119 w pu\u0142apce drapie\u017cno\u015bci i chciwo\u015bci \u015bwiata Zachodu, jest w stanie zmieni\u0107 autentyczne przewarto\u015bciowanie ludzkich potrzeb i oczekiwa\u0144. Reprezentantem tego nurtu jest Charles Handy. Swoje refleksje i prognozy zawar\u0142 on w napisanej ponad 10 lat temu ksi\u0105\u017cce: G\u0142\u00f3d ducha. Poza kapitalizm. Poszukiwanie sensu w nowoczesnym \u015bwiecie, <\/em>(wydanie polskie Wroc\u0142aw 1998). Jego publikacja sk\u0142ada si\u0119 z trzech zasadniczych cz\u0119\u015bci. Pierwsz\u0105 z nich stanowi szukanie odpowiedzi, dlaczego kapitalizm jest destrukcyjny i czemu zmierza on ku zag\u0142adzie. Kolejn\u0105 tworzy zaduma nad kondycj\u0105 \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. W trzeciej cz\u0119\u015bci kryj\u0105 si\u0119 odpowiedzi na szereg wcze\u015bniej postawionych pyta\u0144. Z tej cz\u0119\u015bci wynika, \u017ce odpowiednio przygotowany cz\u0142owiek jest w stanie przezwyci\u0119\u017cy\u0107 ka\u017cdy kryzys. Charles Handy stwierdza, \u017ce istnieje lepsza alternatywa dla kapitalizmu. Wed\u0142ug niego system ten, aby nie ulec kryzysowi, musi \u0142\u0105czy\u0107 kapita\u0142 spo\u0142eczny i kapitalizm ekonomiczny. Handy przekonuje, \u017ce jeden bez drugiego nied\u0142ugo mo\u017ce dzia\u0142a\u0107. Tylko takie niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie, daje szans\u0119 spokojnego i stabilnego funkcjonowania \u015bwiata. Jego optymizm nie ga\u015bnie mimo dostrzeganych ju\u017c 10 lat temu, zawirowa\u0144 ekonomiczno \u2013 finansowych.<\/span><\/p>\n

W futurologii \u201ena \u015bwiat po kryzysie\u201d istniej\u0105 proroctwa mniej optymistyczne. Maj\u0105 te\u017c znacznie wi\u0119cej dramaturgii i \u0142adunku emocjonalnego. Trudno je jednak nazwa\u0107 pesymistycznymi, poniewa\u017c ich proces, cho\u0107 bolesny, ma r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do lepszego \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

Nadziej\u0119 na upadek neoliberalnego systemu, kt\u00f3ry bezlito\u015bnie oplata swoimi mackami \u015bwiat, wyrazi\u0142 tak\u017ce s\u0142abo znany w Polsce prorok, reprezentuj\u0105cy nurt anarchistycznego modelu zwany sytuacjonizmem. Jest nim urodzony w 1943 roku w Dublinie, a mieszkaj\u0105cy w USA Hakim Bey (w\u0142a\u015bciwe nazwisko: Peter Lamborn Wilson). Bey zas\u0142yn\u0105\u0142 z propagowania idei Tymczasowej Strefy Autonomicznej. W ko\u0144cowej fazie ksi\u0105\u017cki: Milenium<\/em> (wydanie polskie, Mielec 2005), Bey wyrazi\u0142 przypuszczenie, \u017ce nieoczekiwane wydarzenia, np. upadek \u015bwiatowych bank\u00f3w, mog\u0105 by\u0107 zarzewiem ogromnego kryzysu ekonomicznego. To wed\u0142ug Beya za\u015b zainicjuje rewolucj\u0119. W jej wyniku spe\u0142ni si\u0119 za\u015b, oczekiwane od ponad stu lat, anarchistyczne marzenie o lepszym \u015bwiecie. Obecnie jednak nale\u017cy tworzy\u0107 jak najwi\u0119cej Tymczasowych Stref Autonomicznych (skquaty, internetowe pola dyskusyjne, przyjacielskie spotkania), gdzie system ma s\u0142aby dost\u0119p. Jest jednak bowiem du\u017ca nadzieja, \u017ce chciwy i oszala\u0142y \u201eBabilon pieni\u0105dza\u201d zniszczy sam siebie.<\/span><\/p>\n

Najbardziej przera\u017caj\u0105ce chwil\u0119 wydarz\u0105 si\u0119 jednak, wed\u0142ug przepowiedni niekt\u00f3rych, chiliastycznych grup chrze\u015bcija\u0144skich. Widoczny pocz\u0105tek choroby finansowej \u015bwiata, to fundamentalny argument na wype\u0142niaj\u0105c\u0105 si\u0119 przepowiedni\u0119 o czasach ostatecznych. Zachwianie gie\u0142d, bankructwa bank\u00f3w, to zwiastun nadci\u0105gaj\u0105cej apokalipsy. Kolejnymi fazami ma by\u0107 m.in. zanik obrotu got\u00f3wkowego i wszczepianie ludziom biochipa. Reprezentantem tych \u015brodowisk jest m.in. John Leary. Procesy ubezw\u0142asnowolnienia ludzko\u015bci przez nowe technologie opisa\u0142 on w ksi\u0105\u017cce: Przygotujcie si\u0119 na Wielki Ucisk i na Er\u0119 Pokoju <\/em>(wydanie polskie, Wroc\u0142aw 2007). W tym wypadku tkwi r\u00f3wnie\u017c szansa na pokonanie Antychrysta, kt\u00f3rego atrybutami s\u0105 prawid\u0142a dzisiejszego porz\u0105dku ekonomicznego. Co ciekawe, wskaz\u00f3wkami s\u0105 tutaj, podobnie jak \u015brodowisk anarchistycznych, drogi \u017cycia poza systemem (np. odrzucenie karty kredytowej, odmowa na instalacj\u0119 chip\u00f3w).<\/span><\/p>\n

Remigiusz Kasprzycki<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n

[1]<\/a> W. Smoczy\u0144ski,<\/em> Finanse po breto\u0144sku, \u201ePolityka\u201d, 15 listopada 2008, nr 46 (2680), s. 53.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> B. R. Barber, D\u017cihad kontra Mc\u015bwiat<\/em>, Warszawa 2001, s. 53.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> N. Chomsky, Rok 501. Podb\u00f3j trwa<\/em>, Pozna\u0144 1999, s. 164.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> N. Chomsky, Alternatywy dla Ameryk<\/em> [w:] N. Chomsky, Interwencje<\/em>, Katowice 2008, s. 172.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> J. Goldsmith, Odpowied\u017a zwolennikom GATT i Globalnego Wolnego Handlu<\/em>, Wroc\u0142aw 1997, s. 50.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/a> E. Luttwak, Turbokapitalizm. Zwyci\u0119zcy i przegrani \u015bwiatowej gospodarki<\/em>, Wroc\u0142aw 2000, s. 248 \u2013 249.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/a> Ibidem<\/em>, s. 240.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[8]<\/a> J. Rifkin, Wiek dost\u0119pu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w kt\u00f3rej p\u0142aci si\u0119 za ka\u017cd\u0105 chwil\u0119 \u017cycia, <\/em>Wroc\u0142aw 2003, s. 45.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[9]<\/strong><\/a><\/span> Rynek w cuglach. Edmund S. Phelps, ameryka\u0144ski ekonomista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, w rozmowie z Jackiem \u017bakowskim analizuje obecne k\u0142o<\/span>poty gospodarki ameryka\u0144skiej i \u015bwiatowej, Niezb\u0119dnik inteligenta,<\/em> s. 9. [w:] Polityka, nr 42 (2678), 18 pa\u017adziernika 2008.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Globalny kryzys ekonomiczny, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w, jedynie za\u0142amanie funkcjonowania systemu finansowo \u2013 bankowego na \u015bwiecie, sta\u0142o si\u0119 faktem. Zjawisko<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1052","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nProroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Globalny kryzys ekonomiczny, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w, jedynie za\u0142amanie funkcjonowania systemu finansowo \u2013 bankowego na \u015bwiecie, sta\u0142o si\u0119 faktem. Zjawisko\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-10T19:50:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:22:42+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego\",\"datePublished\":\"2011-12-10T19:50:10+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\"},\"wordCount\":4893,\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\",\"name\":\"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-10T19:50:10+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:22:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Globalny kryzys ekonomiczny, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych ekspert\u00f3w, jedynie za\u0142amanie funkcjonowania systemu finansowo \u2013 bankowego na \u015bwiecie, sta\u0142o si\u0119 faktem. Zjawisko","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2011-12-10T19:50:10+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:22:42+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"24\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego","datePublished":"2011-12-10T19:50:10+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/"},"wordCount":4893,"commentCount":1,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/","name":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"datePublished":"2011-12-10T19:50:10+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:22:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/proroctwa-swiatowego-kryzysu-ekonomicznego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Proroctwa \u015bwiatowego kryzysu ekonomicznego"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1052"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1052\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}