{"id":1027,"date":"2011-12-08T19:27:51","date_gmt":"2011-12-08T19:27:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/?p=1027"},"modified":"2013-11-02T21:00:37","modified_gmt":"2013-11-02T20:00:37","slug":"autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/","title":{"rendered":"Autopoiesis (3) – Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych – system samoreguluj\u0105cy si\u0119"},"content":{"rendered":"

Teoria autopoiesis, przedstawiona przez Maturana i Varel\u0119 ma na celu stworzenie projektu organizmu kom\u00f3rkowego. Jest on postrzegany jako cykliczny system, w kt\u00f3rym sie\u0107 wewn\u0119trznych proces\u00f3w produkuje komponenty, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 przeprowadzania proces\u00f3w i wszystko to wytwarza kom\u00f3rka we w\u0142asnym zakresie i w\u0142asnych granicach. Za pomoc\u0105 tego schematu, g\u0142\u00f3wne cechy \u017cycia kom\u00f3rkowego, w\u0142\u0105czaj\u0105c w to biologiczn\u0105 autonomi\u0119, powstanie oraz logiczne ograniczenia, widziane s\u0105 w jednolitym systemie teorii. Inn\u0105 wa\u017cn\u0105 zalet\u0105 teorii autopoiesis jest to, \u017ce dopuszcza koncepcj\u0119 chemicznych modeli sztucznego \u017cycia kom\u00f3rkowego, kt\u00f3ra w zasadzie mo\u017ce by\u0107 (i bywa od niedawna) realizowana w laboratorium.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

Najbardziej podstawowym poj\u0119ciem dla systemu jest to\u017csamo\u015b\u0107, systemy s\u0105 po\u0142\u0105czone z ich otoczeniem poprzez operacyjn\u0105 izolacje (zamkni\u0119cie). W\u0142asno\u015bci systemu szczeg\u00f3lnie zale\u017c\u0105 od sk\u0142adnik\u00f3w, jakie je buduj\u0105 oraz relacji jakie w nich zachodz\u0105. W kontek\u015bcie protobiologii systemy te prezentuj\u0105 podstawowe cechy \u017cycia:<\/span><\/p>\n

1)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 mo\u017cliwo\u015b\u0107 formowania po\u0142\u0105czonych \u201eprotoorganizm\u00f3w\u201d kt\u00f3rych relacje ze \u015brodowiskiem zale\u017c\u0105 od interakcji sk\u0142adnik\u00f3w molekularnych system\u00f3w,<\/span><\/p>\n

2)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 zdolno\u015b\u0107 systemu do reprodukcji przez podzia\u0142 i w pewnych przypadkach ca\u0142kowite rekonstruowanie zestawu relacji podtrzymuj\u0105cych to\u017csamo\u015b\u0107 systemu.<\/span><\/p>\n

Taka reprodukcja nie zachodzi poprzez istnienie \u201eszablonowych\u201d sk\u0142adnik\u00f3w zdolnych do samoreplikacji – zatem reprodukcja prezentuje bardzo niski stopie\u0144 pewno\u015bci i wszystkie sk\u0142adowe systemu znajduj\u0105 si\u0119 na tym samym poziomie w hierarchii.<\/span><\/p>\n

Modele tego rodzaju system\u00f3w by\u0142y rozwijane poprzez formowanie samo podtrzymuj\u0105cych si\u0119 sieci reakcji takich jak uk\u0142ady autokatalityczne. S\u0105 to autonomiczne systemy stworzone w celu uj\u0119cia w\u0142asno\u015bci protobiologicznej organizacji; zbudowane s\u0105 na molekularnych reakcjach chemicznych rozwini\u0119tych w celu ukazania problematyki genezy \u017cycia. Uk\u0142ady autokatalityczne s\u0105 dobrymi modelami badania minimalnych warunk\u00f3w z\u0142o\u017cono\u015bci systemu, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 pewien rodzaj funkcjonalnej emergencji. Ich g\u0142\u00f3wna w\u0142asno\u015bci\u0105 jest to, \u017ce zaczynaj\u0105c od wyj\u015bciowego zestawu rozk\u0142ad lub kondensacja substrat\u00f3w), mo\u017cliwe jest obserwowanie po\u0142\u0105czonych zestaw\u00f3w tych sk\u0142adowych element\u00f3w formuj\u0105cych stabiln\u0105 sie\u0107 utrzymywan\u0105 przez zdolno\u015b\u0107 do sp\u00f3jnego zachowania w obliczu zaburze\u0144 oraz samo utrzymywania przy ci\u0105g\u0142ym przep\u0142ywie energii i materii pochodz\u0105cej ze \u015brodowiska. Zatem niestabilna sie\u0107 mog\u0142aby utraci\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 \u0142aczno\u015b\u0107, reakcje mi\u0119dzy sk\u0142adnikami nie pozwoli\u0142yby wtedy na globalne zachowanie i niepo\u0142\u0105czone cz\u0119\u015bci mog\u0142yby si\u0119 ujawni\u0107 w ca\u0142o\u015bci systemu.[1]<\/a><\/span><\/p>\n

Termin autopoiesis chemicznej zosta\u0142 u\u017cyty w takich warunkach i zaprowadzi\u0142 do bada\u0144 nad samopowielaniem micelli i p\u0119cherzyk\u00f3w jako modeli dla struktury kom\u00f3rkowej. Uznaje si\u0119 powszechnie, \u017ce szczeg\u00f3lne p\u0119cherzyki i liposomy (p\u0119cherzyki stworzone z fosfolipid\u00f3w) mog\u0105 by\u0107 uznane za prekursorskie wobec protokom\u00f3rek.<\/span><\/p>\n

Istniej\u0105 dwie klasy surfaktant\u00f3w (czyli substancji powierzchniowo czynnych), kt\u00f3re s\u0105 wyj\u0105tkowo interesuj\u0105ce dla badaczy o autopoietycznym nastawieniu. Pierwszy jest produkowany przez fosfolipidy, kt\u00f3re stanowi\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obecnej b\u0142ony kom\u00f3rkowej. Chocia\u017c fosfolipidy s\u0105 raczej m\u0142odymi cz\u0105steczkami, niekt\u00f3re rodziny po\u015br\u00f3d nich uwa\u017cane s\u0105 za prebiotyki lub bardzo wcze\u015bnie wyst\u0119puj\u0105ce cz\u0105steczki. Druga klasa sk\u0142ada si\u0119 z kwas\u00f3w t\u0142uszczowych powierzchniowo czynnych, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie mog\u0105 by\u0107 uwa\u017cane za zwi\u0105zki prebiotyczne. W rzeczywisto\u015bci, znalezione zosta\u0142y w meteorycie Murchison (meteorycie, kt\u00f3ry spad\u0142 w miejscowo\u015bci Murchison w Australii). Kwasy t\u0142uszczowe powierzchniowo czynne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowe, albowiem odkryto, \u017ce powstawanie w nich p\u0119cherzyk\u00f3w wyst\u0119puje spontanicznie – przez dodanie do wody d\u0142ugiego \u0142a\u0144cucha kwas\u00f3w powierzchniowo czynnych. Ponadto, biologiczne makrocz\u0105steczki mog\u0105 by\u0107 w\u0142\u0105czone do p\u0119cherzyk\u00f3w kwas\u00f3w t\u0142uszczowych i liposom\u00f3w fosfolipidowych i wykonywa\u0107 skomplikowane cz\u0105steczkowe reakcje biologiczne .<\/span><\/p>\n

Ca\u0142a masa danych do\u015bwiadczalnych sugeruje, \u017ce p\u0119cherzyki rzeczywi\u015bcie maj\u0105 potencja\u0142 s\u0142u\u017cenia jako \u201enaczynia prebiotyczne\u201d. Te poj\u0119cie sta\u0142o si\u0119 przyczyn\u0105 serii bada\u0144 do\u015bwiadczalnych nad samopowielaj\u0105cymi si\u0119 micellami i p\u0119cherzykami, jako modelami dla zamkni\u0119tych struktur kom\u00f3rkowych, w zgodzie z poj\u0119ciem autopoiesis. Termin \u201ezamkni\u0119ty\u201d, \u201eograniczony\u201d chcia\u0142abym tu sprecyzowa\u0107. Og\u00f3lnie, odnosi si\u0119 on do struktury, zaopatrzonej w granice, mianowicie, geometrycznie dobrze okre\u015blonej granicy, kt\u00f3ra oddziela wn\u0119trze od o\u015brodka. W przypadku p\u0119cherzyk\u00f3w, granic\u0105 jest oczywi\u015bcie podw\u00f3jna pow\u0142oka, oddzielaj\u0105ca wewn\u0119trzny basen od wodnego o\u015brodka, z czego tylko zewn\u0119trzna pow\u0142oka ma bezpo\u015bredni kontakt ze \u015brodowiskiem zewn\u0119trznym. W przypadku wodnych micelli, granic\u0105 jest hydrofilowa otoczka powierzchniowo na\u0142adowanych elektrycznie (lub jonowo) grup, geometrycznie oddzielaj\u0105cych wn\u0119trze micelli od o\u015brodka. Oczywi\u015bcie, nie jest to taki typ \u201ebipow\u0142oki\u201d jak w przypadku p\u0119cherzyk\u00f3w i w rzeczywisto\u015bci p\u0119cherzyki uwa\u017cane s\u0105 za lepsze modele dla pow\u0142oki kom\u00f3rkowej. W zasadzie, patrz\u0105c na p\u0119cherzyki, jako lepsze modele kom\u00f3rkowe, powstaje pytanie: jak te proste struktury mog\u0142y w czasach prebiotycznych przeprowadzi\u0107 operacje, do kt\u00f3rych potrzebne by\u0142y atrybuty kom\u00f3rkowe, takie jak wzrost, reprodukcja, podzia\u0142 – w czasie gdy obecne, indukowane bia\u0142kami biochemiczne mechanizmy kom\u00f3rkowe jeszcze nie istnia\u0142y. Je\u017celi prymitywne formy wzrostu atrybut\u00f3w i podzia\u0142u by\u0142y obecne w czasach prebiotycznych, musia\u0142y by\u0107 kierowane prostymi si\u0142ami fizycznymi, takimi jak zewn\u0119trzna perturbacja lub, bardziej og\u00f3lnie, termodynamicznie kontrolowanymi prostymi procesami. Jest to nowy i interesuj\u0105cy obszar bada\u0144 i szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest, aby znale\u017a\u0107 warunki, pod kt\u00f3rymi p\u0119cherzyki o okre\u015blonych rozmiarach zwi\u0119kszaj\u0105 swoj\u0105 populacj\u0119 przez podtrzymywanie mniej wi\u0119cej takich samych wymiar\u00f3w: w zasadzie mo\u017cna dowie\u015b\u0107, \u017ce jednorodno\u015b\u0107 wielko\u015bci jest warunkiem utrzymania sta\u0142ych fizycznych i biologicznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci.[2]<\/a><\/span><\/p>\n

Wg Luisiego[3]<\/a> zasadniczo takie procesy prebiotyczne s\u0105 mo\u017cliwe i proste mechaniczne dzia\u0142ania mog\u0105 umo\u017cliwia\u0107 rozmna\u017canie si\u0119 p\u0119cherzyk\u00f3w o tej samej wielko\u015bci. Jest to oparte na tak zwanym \u201eefekcie matrycy\u201d (odkrytym przez zesp\u00f3\u0142: P. L. Luisi, T. Oberholzer i A. Lazcano) – dotychczas nie branym pod uwag\u0119 z perspektywy chemii prebiotycznej. Wa\u017cnym aspektem w tym prebiotycznym scenariuszu rozmna\u017cania by\u0142o przesuni\u0119cie nacisku z czystych chemicznych czynnik\u00f3w (surfaktant\u00f3w w tym przypadku) do mieszanin. Chemik, co prawda, woli pracowa\u0107 z czystymi czynnikami, jednak chemiczna mieszanina prawdopodobnie reprezentuje bardziej realistyczn\u0105 sytuacj\u0119 prebiotyczn\u0105, i w dodatku mieszanina surfaktant\u00f3w mo\u017ce dostarczy\u0107 si\u0142y nap\u0119dowej dla fizycznych mechanizm\u00f3w podzia\u0142u po pocz\u0105tkowym okresie wzrostu. Pomys\u0142 na u\u017cyteczno\u015b\u0107 zbioru r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w powierzchniowo czynnych w scenariuszu prebiotycznym zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaprezentowany teoretycznie.<\/span><\/p>\n

Ten rodzaj pracy Luisiego by\u0142 kontynuacj\u0105 i rozszerzeniem poprzednich bada\u0144 nad autopoietyczn\u0105 samoreplikacj\u0105 zamkni\u0119tych struktur. W zasadzie podobnie jak w przypadku \u201eefektu matrycy\u201d – mamy tu do czynienia z wi\u0105zaniami, wyst\u0119puj\u0105cymi mi\u0119dzy granicami p\u0119cherzyk\u00f3w i nadchodz\u0105cych surfaktant\u00f3w, a w konsekwencji autokatalicznym wzrostem populacji p\u0119cherzyk\u00f3w (im wi\u0119cej p\u0119cherzyk\u00f3w zostanie wyprodukowanych, tym bardziej odniesie efekt wi\u0105zanie, co poci\u0105gnie ze sob\u0105 dalszy wzrost liczby p\u0119cherzyk\u00f3w).<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna ustali\u0107, czy i w jakim zakresie zjawisko opisane przez Luisiego ma znaczenie stricte<\/em> prebiotyczne. Wykazuje jednak, \u017ce rozmna\u017canie p\u0119cherzyk\u00f3w o takim samym \u015bcis\u0142ym rozk\u0142adzie rozmiar\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 miejsce przy dzia\u0142aniu prostych fizycznych ogranicze\u0144, takich jak dodanie stechiometrycznej lub mniejszej ilo\u015bci czynnika powierzchniowo czynnego. Nie wszystkie surfaktanty, formuj\u0105ce p\u0119cherzyki, zachowuj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b; warunkiem \u201eefektu matrycy\u201d jest wg autora wi\u0119kszy stosunek wi\u0105zania dodanego surfaktantu do istniej\u0105cych wcze\u015bniej p\u0119cherzyk\u00f3w, ni\u017c do formacji niezale\u017cnych p\u0119cherzyk\u00f3w. Dodanie micelli oleinowych do p\u0119cherzyk\u00f3w oleinowych skutkuje wzrostem liczby p\u0119cherzyk\u00f3w przez podtrzymanie tej samej \u015bredniej d\u0142ugo\u015bci promienia, podczas gdy w przypadku zmieszanych p\u0119cherzyk\u00f3w – dodania olein do POPC – r\u00f3wnie\u017c obserwujemy podzia\u0142 p\u0119cherzyk\u00f3w na mniejsze, i co za tym idzie, wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 nowo powsta\u0142ych p\u0119cherzyk\u00f3w. Ta sytuacja, zmieszanych dw\u00f3ch lub wi\u0119kszej ilo\u015bci surfaktant\u00f3w by\u0142a, by\u0107 mo\u017ce nie do pomy\u015blenia w czasach prebiotycznych, kiedy wyst\u0119powa\u0142a raczej mieszanina kilku czynnik\u00f3w – a nie roztw\u00f3r chemicznie czystego materia\u0142u. Inne ograniczenie wynika z faktu, i\u017c \u201eefekt matrycy\u201d funkcjonuje dobrze tylko pod wp\u0142ywem dosy\u0107 monodyspersyjnego rozk\u0142adu wielko\u015bci.<\/span><\/p>\n

Z drugiej jednak strony, jest to r\u00f3wnie\u017c sytuacja biologicznie bardziej interesuj\u0105ca i mo\u017ce by\u0107 uzyskana w warunkach prebiotycznych. Ponadto fakt, i\u017c dodanie mo\u017ce by\u0107 powtarzane kilka razy bez istotnej zmiany \u015brednich wymiar\u00f3w p\u0119cherzyka – jest inn\u0105 obserwacj\u0105 o prebiotycznym znaczeniu. W zasadzie przez dodanie ka\u017cdego razu substechiometrycznej ilo\u015bci \u015bwie\u017cego surfaktantu, dana pocz\u0105tkowa populacja p\u0119cherzyk\u00f3w mo\u017ce w rzeczywisto\u015bci liczbowo wzrosn\u0105\u0107, jak twierdzi Luisi – nawet o jeden rz\u0105d wielko\u015bci. Czy ten efekt rozmno\u017cenia b\u0119dzie mia\u0142 miejsce, gdy p\u0119cherzyki maj\u0105 uwi\u0119zione w sobie biopolimery, takie jak bia\u0142ka? S\u0105dz\u0105c z ostatnich wynik\u00f3w uzyskanych w laboratorium zespo\u0142u autora – mimo \u017ce nie uzyskanych w badaniach nad chemi\u0105 prebiotyczn\u0105 – odpowied\u017a mo\u017ce brzmie\u0107 \u201etak\u201d. Nowa technika oparta jest na uwi\u0119zieniu ferrytyny (bogatego w \u017celazo bia\u0142ka z du\u017c\u0105 moc\u0105 rozpraszajac\u0105 w mikroskopie elektronowym) w liposomach POPC (palmitoil-oleoilfosfatydylcholina). Realnie mo\u017cliwe jest ustalenie rozmieszczenia liposom\u00f3w zawieraj\u0105cych ferrytyn\u0119 przed i po dodaniu olein za pomoc\u0105 transmisji mikroskopu elektronowego. Wyniki pokazuj\u0105, \u017ce p\u0119cherzyki zawieraj\u0105ce bia\u0142ka mog\u0105 przej\u015b\u0107 rozmno\u017cenie, powi\u0119kszenie i podzia\u0142 (oczywi\u015bcie, z zastrze\u017ceniem bilansu masy ferrytyny). Mo\u017ce by\u0107 to prototyp sytuacji prebiotycznej, w kt\u00f3rej prymitywne drobiny, po podj\u0119ciu bia\u0142ek lub kwas\u00f3w nukleinowych, s\u0105 zdolne do wykonywania prostych proces\u00f3w kom\u00f3rkowych, nap\u0119dzanych wy\u0142\u0105cznie przez si\u0142y fizyczne, ze wzgl\u0119du na mieszanie r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w powierzchniowo czynnych.[4]<\/a><\/span><\/p>\n

Chris Goldspink, z australijskiego Sydney jest kolejnym badaczem, zafascynowanym teori\u0105 autopoiesis. W artykule, napisanym wesp\u00f3\u0142 z Robertem Kay\u2019em[5]<\/a>, stwierdza on, i\u017c pomimo odej\u015bcia Vareli i Maturany (tak to interpretuje) od wcze\u015bniejszych za\u0142o\u017ce\u0144 ich teorii i skierowania si\u0119 ku wyja\u015bnieniu proces\u00f3w poznawczych (zakorzenionych w j\u0119zyku) \u2013 najciekawsze, co im zawdzi\u0119czamy, to pr\u00f3ba udowodnienia, i\u017c systemy autopoietyczne zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 organizacyjnie jednorodne. Skutkiem takiego podej\u015bcia jest samoreplikacja \u2013 produkcja systemu skierowana jest na siebie sam\u0105. Rosn\u0105c, system powi\u0119ksza swoj\u0105 granic\u0119 z otoczeniem. W rozumieniu Chilijczyk\u00f3w ka\u017cdy system autopoietyczny jest nie tylko \u201ewyr\u00f3\u017cniony\u201d przez osob\u0119 obserwatora (jak w teorii system\u00f3w), ale te\u017c zajmuje istniej\u0105c\u0105 naprawd\u0119 przestrze\u0144 fizyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Jest przy tym jedno\u015bci\u0105, co oznacza autonomi\u0119. Zachowanie systemu autopoietycznego okre\u015blaj\u0105 jego stany wewn\u0119trzne albo struktura.<\/span><\/p>\n

Problem kontaktu z otoczeniem jeszcze przypomn\u0119 \u2013 z grubsza trzeba jednak powiedzie\u0107, i\u017c obu uczonych zdecydowanie bardziej interesowa\u0142 system \u201eod \u015brodka\u201d. Pisali co prawda o \u201estrukturalnych po\u0142\u0105czeniach\u201d, mog\u0105cych by\u0107 albo wynikiem koegzystencji ze \u015brodowiskiem, albo w\u0142asnej, wewn\u0119trznej dynamiki, ale wiemy w zasadzie tyle, i\u017c uwa\u017cali, \u017ce perturbacje w otoczeniu mog\u0105 powodowa\u0107 r\u00f3\u017cne skutki dla struktur, konstytuuj\u0105cych system. Zdarza si\u0119 np., \u017ce systemy autopoietyczne mog\u0105 si\u0119 strukturalnie po\u0142\u0105czy\u0107 z tym, czy innym \u015brodowiskiem.<\/span><\/p>\n

Mary Ann Mavrinac[6]<\/a> zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, i\u017c ka\u017cdy z system\u00f3w tego typu poprzez wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie i transformacj\u0119 komponent\u00f3w stale regeneruje ubytki i dzi\u0119ki sieciowo\u015bci zachodz\u0105cych w nim proces\u00f3w jest w stanie si\u0119 reprodukowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy system autopoietyczny posiada w\u0142asn\u0105, niepowtarzaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, zdefiniowan\u0105 poprzez relacje, zachodz\u0105ce pomi\u0119dzy jego elementami i procesami. Domen\u0119 sieci definiuje granica b\u0142ony. Charakterystyczne jest to g\u0142\u00f3wnie, i\u017c ka\u017cdy z system\u00f3w wielokrotnie wygenerowuje t\u0119 sam\u0105 organizacj\u0119, komponenty oraz sie\u0107 proces\u00f3w. To\u017csamo\u015b\u0107 zapewnia niezmienny spos\u00f3b organizacji reprodukowania. To\u017csamo\u015b\u0107 owa nie jest, zdaniem Vareli i Maturany, zale\u017cna w \u017caden spos\u00f3b od osoby obserwatora.<\/span><\/p>\n

Mavrinac przypomina badania Morgana z roku 1997, kt\u00f3ry, operuj\u0105c teori\u0105 Chilijczyk\u00f3w na spo\u0142ecze\u0144stwie, doszed\u0142 do wniosku, i\u017c ludzie cechuj\u0105 si\u0119 3 wyr\u00f3\u017cnikami systemowymi:<\/span><\/p>\n

a)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 umiej\u0105 by\u0107 zamkni\u0119ci, by w razie potrzeby wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z innymi;<\/span><\/p>\n

b)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 pomimo nacisk\u00f3w i gr\u00f3\u017ab ze strony \u015brodowiska potrafi\u0105 zachowa\u0107 to\u017csamo\u015b\u0107;<\/span><\/p>\n

c)\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 s\u0105 zdolni do rozwoju, przy czym nie trac\u0105 dawnej to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Model autopoietyczny uwa\u017ca Mavrinac za holistyczny w tym sensie, i\u017c w\u0142\u0105cza jednorodne utrzymanie sprawnego systemu w relacj\u0119 ze \u015brodowiskiem, jako ca\u0142o\u015bci\u0105, nie tylko z jego cz\u0119\u015bciami sk\u0142adowymi. Systemy naturalne i typowo ludzkie przenikaj\u0105 si\u0119 wzajemnie. M. A. Mavrinac jest zdania, i\u017c znajomo\u015b\u0107 proces\u00f3w, zachodz\u0105cych w systemach autopoietycznych pozwoli na lepsze poznanie sposob\u00f3w, w jakie ludzka ja\u017a\u0144 broni si\u0119 przed zmian\u0105 to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Leonardo Bich i Luisa Damiano[7]<\/a> s\u0105 zdania, \u017ce autopoiesis nie usi\u0142uje ani odpowiedzie\u0107 na pytania w zakresie mo\u017cliwo\u015bci stworzenia sztucznego \u017cycia, ani pokaza\u0107 drog\u0119 rozwoju \u017cycia na Ziemi. Ma natomiast ambicje, by dostarczy\u0107 nauce najog\u00f3lniejszej z mo\u017cliwych definicji \u017cycia. To pomys\u0142 \u201esyntetycznej\u201d biologii, kt\u00f3ra nie zmusza obserwatora do nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 analizy wszelkich przejaw\u00f3w bytowania form biologicznych, a konceptualnie pr\u00f3buje zbudowa\u0107 biologiczny mechanizm, zdolny, by wytworzy\u0142 wszystkie mo\u017cliwe formy \u017cycia. Konstruktywna definicja \u017cycia ma powsta\u0107 na drodze ma\u0142ych, prostych kroczk\u00f3w. Prze\u0142om autopoietyczny polega na tym, i\u017c przedmiot bada\u0144 postrzegany jest nie poprzez jego fizyko-chemiczne komponenty, ale widziany przez pryzmat z\u0142o\u017conych, indywidualnych jedno\u015bci, kt\u00f3re mog\u0105 w spos\u00f3b dynamiczny ulega\u0107 po\u0142\u0105czeniom.<\/span><\/p>\n

Aby zdefiniowa\u0107 konstruktywn\u0105 definicj\u0119 \u017cycia, autopoiesis chce skupi\u0107 swe badania teoretyczne na minimalnej \u017cywej jedno\u015bci. Kom\u00f3rka nie tylko w rozumieniu chilijskich my\u015blicieli jest sk\u0142adow\u0105 wszelkich organizm\u00f3w, okre\u015blanych przez nas jako \u017cywe, ale te\u017c wygenerowuje ka\u017cdy taki organizm poprzez r\u00f3\u017cnicowanie na drodze ewolucji.<\/span><\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od typowych ewolucjonist\u00f3w, Maturana i Varela byli zdania, \u017ce system kom\u00f3rkowy jest tu r\u00f3wnie zdolny, co warunki, zapo\u015bredniczone w otoczeniu, by dokona\u0107 na samym sobie dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczo-ewolucyjnej, wynikaj\u0105cej z wewn\u0119trznego polecenia systemu. (cdn.)<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Karolina Soroka<\/strong><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n

[1]<\/a> Etxeberria A., Merelo J. J., Moreno A., Studying Organisms with Basic Cognitive Capacities in Artificial Worlds, <\/em>Intellectia 1994, 18(1), ss. 50-53.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[2]<\/a> Luisi P. L., Varela F., Self replicating micelles \u2013 a chemical version of a minimal autopoietic system<\/em>, Origins of Life and Evolution of the Biosphere 1989, 19, ss. 633-643.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[3]<\/a> Luisi P. L., A Possible Route to Prebiotic Vesicle Reproduction<\/em>, Artificial Life 10(3), ss. 297\u2013308.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[4]<\/a> McMullin B., Remarks on autocatalysis and autopoiesis<\/em>, <\/strong>Annals New York Academy of Sciens 2000, 901, ss. 163-174.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[5]<\/a> C. Goldspink, R. Kay, As organizations self \u2013 organizing and systems sustaining: and complex systems autopoietic perspective<\/em>, \u201eEmergence\u201d 2(2), University of Western Sydney, Hawkesbury Campus (New South Wales, Australia), 1999, ss. 72-101.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[6]<\/a> M. A. Mavrinac, Self as System: comparing the grounded theory of protecting self and autopoiesis<\/em>, World Futures 2006, 62, ss. 516\u2013523.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[7]<\/a> L. Bich, L. Damiano, Theoretical and Artificial Construction of the Living: Redefining the Approach from an Autopoietic Point of View<\/em>, Orig Life Evol Biosph 2007, 37, ss. 459\u2013464.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Teoria autopoiesis, przedstawiona przez Maturana i Varel\u0119 ma na celu stworzenie projektu organizmu kom\u00f3rkowego. Jest on postrzegany jako cykliczny system,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[143],"tags":[],"class_list":["post-1027","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-inne"],"yoast_head":"\nAutopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Autopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Teoria autopoiesis, przedstawiona przez Maturana i Varel\u0119 ma na celu stworzenie projektu organizmu kom\u00f3rkowego. Jest on postrzegany jako cykliczny system,\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"SI\u0118 MY\u015aLI\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-08T19:27:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2013-11-02T20:00:37+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\"},\"headline\":\"Autopoiesis (3) – Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych – system samoreguluj\u0105cy si\u0119\",\"datePublished\":\"2011-12-08T19:27:51+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:00:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\"},\"wordCount\":2512,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Inne\"],\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\",\"name\":\"Autopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-12-08T19:27:51+00:00\",\"dateModified\":\"2013-11-02T20:00:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[[\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/\"]]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Autopoiesis (3) – Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych – system samoreguluj\u0105cy si\u0119\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization\",\"name\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png\",\"width\":270,\"height\":204,\"caption\":\"SI\u0118 MY\u015aLI\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Autopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Autopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI","og_description":"Teoria autopoiesis, przedstawiona przez Maturana i Varel\u0119 ma na celu stworzenie projektu organizmu kom\u00f3rkowego. Jest on postrzegany jako cykliczny system,","og_url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/","og_site_name":"SI\u0118 MY\u015aLI","article_published_time":"2011-12-08T19:27:51+00:00","article_modified_time":"2013-11-02T20:00:37+00:00","author":"admin","twitter_misc":{"Verfasst von":"admin","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"13\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74"},"headline":"Autopoiesis (3) – Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych – system samoreguluj\u0105cy si\u0119","datePublished":"2011-12-08T19:27:51+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:00:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/"},"wordCount":2512,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#organization"},"articleSection":["Inne"],"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/","name":"Autopoiesis (3) - Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych - system samoreguluj\u0105cy si\u0119 - SI\u0118 MY\u015aLI","isPartOf":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website"},"datePublished":"2011-12-08T19:27:51+00:00","dateModified":"2013-11-02T20:00:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":[["https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/"]]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/autopoiesis-3-samoorganizacja-systemow-molekularnych-system-samoregulujacy-sie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Autopoiesis (3) – Samoorganizacja system\u00f3w molekularnych – system samoreguluj\u0105cy si\u0119"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#website","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#organization","name":"SI\u0118 MY\u015aLI","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","contentUrl":"https:\/\/siemysli-ke.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/99.png","width":270,"height":204,"caption":"SI\u0118 MY\u015aLI"},"image":{"@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/#\/schema\/person\/048295918d7858e90e57d1a2c2b5da74","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9acf729117e1cff813c07ba085b25a76702049ffb5efe3425388cd1a019577de?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1027"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1027\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/siemysli-ke.info\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}