![\"\"](\"http:\/\/www.bezjarzmowie.info.ke\/test\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/100_2443.jpg\")
<\/a><\/em><\/p>\n<\/em>Pan przecie\u017c tak\u017ce zabija.<\/em><\/p>\n – S\u0142usznie. Tylko, \u017ce my nie zabijamy z obowi\u0105zku, lecz dla przyjemno\u015bci albo raczej z niezadowolenia, z rozpa\u00adczy, jak\u0105 budzi w nas ten \u015bwiat. Dlatego zabijanie w pew\u00adnym sensie nas bawi. Czy nigdy nie bawi\u0142o pana zabijanie?<\/em><\/p>\n –\u00a0Pan mnie nudzi. Zechce pan \u0142askawie sko\u0144czy\u0107 swoj\u0105 robot\u0119. Je\u015bli poj\u0119cie obowi\u0105zku jest panu obce…<\/em><\/p>\n Hermann Hesse – Wilk stepowy<\/em><\/p>\n <\/p>\n Zapa\u0142, z jakim Bakunin wyst\u0119powa\u0142 przeciw idei Boga i instytucji Ko\u015bcio\u0142a, bra\u0142 si\u0119 nie tylko z powodu \u201ebuntu metafizycznego\u201d – niech\u0119ci do samej idei Boga (cho\u0107 i ten w\u0105tek jest silny i obecny) – \u00a0ale z przyczyn czysto praktycznych. By\u0142o bowiem co\u015b, co sk\u0142ania\u0142o lud do godzenia si\u0119 ze swym losem, do postrzegania \u0142adu spo\u0142ecznego jako \u0142adu naturalnego, pochodz\u0105cego od Boga, obiecuj\u0105cego wieczyst\u0105 nagrod\u0119 za dzisiejsz\u0105 pokor\u0119 i uleg\u0142o\u015b\u0107. To z powodu roli, jak\u0105 ko\u015bcio\u0142y odgrywa\u0142y w podtrzymywaniu \u0142adu spo\u0142ecznego, sprawuj\u0105c rz\u0105d dusz w sk\u0142anianiu do godzenia si\u0119 z losem i przyjmowania go z pokor\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wywo\u0142ywa\u0142y one sprzeciw \u00f3wczesnej lewicy. Tak\u017ce ostentacyjne bogactwo i przepych, powodowa\u0142y fakt, \u017ce ko\u015bcio\u0142y niekiedy p\u0142on\u0119\u0142y.Marks opisa\u0142 to lapidarnie, ukuwaj\u0105c okre\u015blenie: \u201eReligia opium dla ludu\u201d.\u00a0 Oczywi\u015bcie od tej regu\u0142y istnia\u0142y wyj\u0105tki. Nie wdaj\u0105c si\u0119 zbytnio w przyczyny, w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w katolickich mo\u017cna tu wymieni\u0107 Polsk\u0119 i Irlandi\u0119. Upraszczaj\u0105c wi\u0119c bardzo – mo\u017cna by rzec, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 tym, czym TVN dla wsp\u00f3\u0142czesnych \u201eleming\u00f3w\u201d. Innymi czynnikami, wp\u0142ywaj\u0105cymi na postaw\u0119 \u00f3wczesnego cz\u0142owieka by\u0142a prasa i literatura. St\u0105d ufno\u015b\u0107, jak\u0105 w edukacji pok\u0142ada\u0142a lewica. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnej kultury albo by\u0142a zamkni\u0119ta w ko\u015bcio\u0142ach, albo w sanktuariach arystokracji i bur\u017cuazji – pa\u0142acach, galeriach, teatrach, operach… Oczywi\u015bcie istnia\u0142y wersje ludyczne (pop<\/em>) owej kultury – teatry uliczne, pacykarze, maluj\u0105cy landszafty na odpustach i jarmarkach, w\u0119drowni \u015bpiewacy itd. oraz kultura ludowa – nie tyle przebogata, ile nios\u0105ca w sobie przebogate mo\u017cliwo\u015bci. Owa \u201epop\u201d kultura mog\u0142a by\u0107 na\u015bladowczo zapatrzona w klasy wy\u017csze, ale by\u0142a egalitarna. Mo\u017cna by\u0142o przypuszcza\u0107 (co poniek\u0105d si\u0119 paradoksalnie potwierdzi\u0142o), \u017ce wyemancypowana b\u0119dzie wzorcem nowej kultury mas. Jednak w \u00f3w proces, za spraw\u0105 pewnych wynalazk\u00f3w technicznych, wmiesza\u0142y si\u0119 kapita\u0142 i w\u0142adza.<\/p>\n Adorno wraz z ca\u0142\u0105 Szko\u0142\u0105 Frankfurck\u0105, uciekaj\u0105c przed Hitlerem zyska\u0142 nowe bogate pole do obserwacji nowoczesnego kapitalizmu. Z ignorancj\u0105 – przynale\u017cn\u0105 arystokratom, zdobywcom i kolonizatorom, prze\u015bwiadczony o swej wy\u017cszo\u015bci kulturalnej. Kompozytor awangardowych dzie\u0142 muzyki powa\u017cnej z dystansem pe\u0142nym pogardy spogl\u0105da\u0142 na Ameryk\u0119, poch\u0142oni\u0119t\u0105 przez jazz i film. Spogl\u0105da\u0142 na pop<\/em>kultur\u0119 w jej szczeni\u0119cych latach. Nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 mu przenikliwo\u015bci spojrzenia czy nawet genialno\u015bci ocen, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 nie spos\u00f3b tak\u017ce si\u0119 zgodzi\u0107 z jego wszystkimi s\u0105dami estetycznymi i warto\u015bciuj\u0105cymi. Nie jest bowiem tak – poniek\u0105d niestety – \u017ce wszelkie produkty pop<\/em>kultury pozbawione s\u0105 warto\u015bci, a wszelkie za\u015b \u201edzie\u0142a\u201d tego typu sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ze standardowych, wymiennych cz\u0119\u015bci – zindywidualizowane, niczym poszczeg\u00f3lne modele samochod\u00f3w w ostatnim etapie produkcji. By\u0142o by to i proste i wygodne w krytyce. Nie ma tak dobrze. Bli\u017cszy prawdy by\u0142 Debord. Opisuj\u0105c ow\u0105 kapitalistyczn\u0105 narracj\u0119 twierdzi\u0142 on, i\u017c w toku obr\u00f3bki przez machin\u0119 rynku nast\u0119puje swoiste odwr\u00f3cenie znacze\u0144 i \u201ewypranie\u201d z tre\u015bci emancypacyjnych – to przecie\u017c spotka\u0142o ruchy kontestacyjne: hipis\u00f3w, punk\u00f3w itd. Politycy pozwolili zr\u00f3\u017cnicowa\u0107 rynek produkt\u00f3w, wzbogaci\u0107 ofert\u0119 o r\u00f3\u017cne style \u017cycia, b\u0119d\u0105ce i tak co najwy\u017cej przesyconym n\u0119dz\u0105 i ubezw\u0142asnowolnieniem przera\u017aliwie jednowymiarowym<\/strong> (by u\u017cy\u0107 okre\u015blenia Marcusego) stylem bycia<\/strong>, pomimo tego, co jego przedstawiciele s\u0105dzili o swoim skomplikowaniu. Wsp\u00f3\u0142czesna \u201ekultura\u201d czeka na opis umys\u0142u r\u00f3wnie przenikliwego jak Deborad czy Adorno ,gdy\u017c jest zdecydowanie bardziej wysublimowana i perfidna ni\u017c \u00f3wczesne.<\/p>\n Dzi\u015b religie zosta\u0142y zepchni\u0119te na margines i ich znaczenie jest znikome. Nawet w tak peryferyjnym kraju jak Polska, wp\u0142yw religii na \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i indoktrynacja – mimo gwarancji instytucjonalnych – s\u0105 ma\u0142e (nawet je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 wyborc\u00f3w PiS i po\u0142ow\u0119 PO – co ju\u017c jest sprzeczne – i tak mamy 1\/3 spo\u0142ecze\u0144stwa; nie nale\u017cy zapomina\u0107 o absencji, kt\u00f3r\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 tak\u017ce pot\u0119pia). Jednak dzi\u015b \u0142ad spo\u0142eczny jest trwalszy i bardziej stabilny ni\u017c w czasach, kiedy to Ko\u015bci\u00f3\u0142 sprawowa\u0142 rz\u0105d dusz. Gdzie przyczyna? Co czyni spo\u0142ecze\u0144stwa biernymi (nawet te, protestuj\u0105ce masowo jak w Grecji czy Hiszpanii), pozbawionym zdecydowania i determinacji w walce? Co zabiera im wiar\u0119 we w\u0142asne si\u0142y – \u017ce mo\u017cna co\u015b zmieni\u0107, ustanowi\u0107 w\u0142asny \u0142ad i kreowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107? <\/strong><\/p>\n W XX w. najpierw w Ameryce, nast\u0119pnie w Europie w okresie mi\u0119dzywojennym dogmatyczna moralno\u015b\u0107 stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej anachroniczna dla nachalnie hedonistycznej reklamy i jej zleceniodawc\u00f3w. Po okresie odbudowy ze zgliszcz II wojny kultura ta zapanowa\u0142a na Zachodzie na dobre. Pojawi\u0142a si\u0119 nowa klasa konsument\u00f3w \u2013 m\u0142odzie\u017c. Jednocze\u015bnie pojawi\u0142a si\u0119 kontrkultura, kt\u00f3ra deklaratywnie przeciw owemu konsumpcyjnemu spo\u0142ecze\u0144stwu by\u0142a wymierzona. Jednak o ile owa kontrkultura \u015bwietnie radzi\u0142a sobie z destrukcj\u0105 tradycyjnych spo\u0142ecze\u0144stw czy spo\u0142ecze\u0144stw totalitarnych, to nie mo\u017cna powiedzie\u0107 tego samego o mocy wobec owego konsumpcyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa. To akurat spo\u0142ecze\u0144stwo zachowywa\u0142o si\u0119 wedle maksymy: \u201eCo ci\u0119 nie zabije, to ci\u0119 wzmocni\u201d i wychodzi\u0142o mocniejsze z ka\u017cdego nieudanego ataku.<\/p>\n Ilo\u015b\u0107 czasu, jaki sp\u0119dzamy przed tv, komputerem, w knajpach, na imprezach, koncertach itp. – jest drug\u0105 lub pierwsz\u0105 obok pracy.<\/strong> Bije na g\u0142ow\u0119 czas, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119camy na przebywaniu z innymi lud\u017ami i wszelkie dzia\u0142ania czy relacje, nie zapo\u015bredniczone przez system i technik\u0119. Wedle piewc\u00f3w technosfery i wirtualnej rzeczywisto\u015bci, technika mia\u0142a przybli\u017ca\u0107 ludzi. Dzi\u015b wiemy, \u017ce za ni\u0105 kryje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie pustka a do relacji mi\u0119dzyludzkich coraz lepiej pasuje prawo kopernikowskie – powierzchowne i trywialne relacje mi\u0119dzyludzkie wypieraj\u0105 te g\u0142\u0119bsze i warto\u015bciowe.<\/p>\n Gdy przyjrzymy si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwom, z ich powszechn\u0105 rywalizacj\u0105, pogoni\u0105 za czasem – tym rozumianym jako pieni\u0105dz i tym rozumianym jako bycie adekwatnym – odpowiednim do oczekiwa\u0144, do m\u00f3d i zewn\u0119trznej akceptacji (znajduje to nieraz sw\u00f3j przewrotny wyraz w manifestacjach swego \u201eniekonwencjonalnego\u201d wygl\u0105du czy zachowa\u0144, co oczywi\u015bcie system skrz\u0119tnie wykorzystuje, gdy\u017c mo\u017ce na tym \u201ezarobi\u0107\u201d i skanalizowa\u0107 frustruj\u0105c\u0105 energi\u0119). Sprostanie owym wymaganiom nie jest \u0142atwe, gdy\u017c nigdy nie osi\u0105gniemy oczekiwanego poziomu a ka\u017cde zadowolenie jest chwilowe i cz\u0119\u015bciowe. Co sprawia, i\u017c owe spo\u0142ecze\u0144stwa jeszcze istniej\u0105 a nie ton\u0105 w apatii, agresji w rozk\u0142adzie lub nie dokonaj\u0105 rewolucji. Nie dokonuj\u0105 rewolucji, gdy\u017c nie maj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci, w jak absurdalnej rzeczywisto\u015bci przysz\u0142o im \u017cy\u0107.<\/strong> Nie popadaj\u0105 w apati\u0119, gdy\u017c s\u0105 si\u0142y, kt\u00f3re odnawiaj\u0105 wci\u0105\u017c to spo\u0142ecze\u0144stwo. Jedn\u0105 z nich jest niew\u0105tpliwie farmacja – nie dziwi lawinowy wzrost os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi i wyro\u015bni\u0119cie farmacji na regulatork\u0119 \u017cycia i kreatork\u0119 nastroj\u00f3w. Nast\u0119pnym i g\u0142\u00f3wnym czynnikiem – religi\u0105 tego spo\u0142ecze\u0144stwa, w rycie kt\u00f3rej s\u0105 odprawiane rytua\u0142y oczyszczaj\u0105ce – jest pop<\/em>kultura<\/strong> (zreszt\u0105 tez z powa\u017cnym dodatkiem farmacji). Stare tradycyjne religie zosta\u0142y podporz\u0105dkowane owej regule. Uzupe\u0142niaj\u0105 je o w\u0105tki patetyczne (np. uroczysto\u015bci na cze\u015b\u0107 ofiar zamachu). Oczywiste w oficjalnej narracji narkotyki s\u0105 niepo\u017c\u0105dane a nierzadko nielegalne. K\u0142\u00f3ci si\u0119 to ze zwyk\u0142\u0105 obserwacj\u0105 i logik\u0105 – je\u015bli przyjrzymy si\u0119 weekendowym \u201enabo\u017ce\u0144stwom\u201d w dyskotekach, to ilo\u015b\u0107 narkotyk\u00f3w idzie w tony. Do tego wszystkiego potrzebne s\u0105 nowoczesne laboratoria. Wszak dzisiejsze narkotyki to nie niegdysiejsze naturalne i historyczne u\u017cywki, ale efekt pracy naukowc\u00f3w, modyfikuj\u0105cych odpowiednio organizmy (ro\u015bliny, grzyby), odpowiednio dobieraj\u0105cych i syntetyzuj\u0105cych substancje, by uzyska\u0107 efekt godny XXI w. Minimalizuj\u0105ce skutki uboczne i nieporz\u0105dne. Oczywi\u015bcie tam gdzie potrzebna jest spo\u0142eczna degradacja, pojawia si\u0119 dobrze od lat znana heroina.<\/p>\n Tymczasem skonstruowanie prostej bomby jest powa\u017cnym problemem dla zdecydowanych na wszystko terroryst\u00f3w. Zestawienie tych fakt\u00f3w sk\u0142ania do wniosk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zadziwiaj\u0105co oczywiste. Narkotyki nie tylko s\u0105 tolerowane, ale spe\u0142niaj\u0105 istotn\u0105 dla systemu funkcj\u0119.<\/strong>\u00a0 To, i\u017c niekiedy wsadzani s\u0105 za kratki jacy\u015b po\u015bledni handlarze, tylko utwierdza spektakl produktu wyj\u0105tkowego, za kt\u00f3rego skutki producent nie ponosi w dodatku odpowiedzialno\u015bci. Jest to spektakl, gdzie prawdziwa krew leje si\u0119 tylko na widowni. Niedzielna msza ze swym rytua\u0142em pojednania i przebaczenia jest anachroniczna i prymitywna. Dzi\u015b prawdziwa jedno\u015b\u0107 i katharsis przezywane s\u0105 na parkietach w klubach – to misteria godne babilo\u0144skich \u015bwi\u0105ty\u0144. Tam, w narkotycznym transie nast\u0119puje poczucie wsp\u00f3lnoty. Te rytua\u0142y s\u0105 zarazem prymitywne – bo czerpi\u0105 z najbardziej archaicznych technik ekstazy i wsp\u00f3\u0142czesne – gdy\u017c s\u0105 osi\u0105gane przy u\u017cyciu nowoczesnych narkotyk\u00f3w i zsyntetyzowanej muzyki. Oczywi\u015bcie podobn\u0105 rol\u0119, cho\u0107 w nie tak doskona\u0142ym stopniu, spe\u0142niaj\u0105 koncerty – gdzie nast\u0119puje zbli\u017cenie z idolem i to\u017csamo\u015bci\u0105, jaka ma nas odseparowywa\u0107 od innych (nie przynale\u017cy do owej wydumanej wsp\u00f3lnoty). Nie ma te\u017c wielkiego znaczenia, \u017ce \u00f3w idol-wykonawca jest<\/strong>, czy uwa\u017ca si\u0119<\/strong> za niezale\u017cnego. Tak jak z punktu widzenia wielkiej fabryk but\u00f3w pojedynczy szewc nie stanowi zagro\u017cenia, dostarczaj\u0105c raczej inspiracji do pojawiania si\u0119 nowych m\u00f3d i produkt\u00f3w. Gdyby przybysz z obcej planety chcia\u0142 opisa\u0107 funkcjonowanie spo\u0142ecze\u0144stwa, z pewno\u015bci\u0105 zdziwi\u0142by si\u0119, co s\u0105dzi ono o sobie samym. To r\u00f3wnie\u017c nie dziwi – zwykle bowiem spo\u0142ecze\u0144stwa fa\u0142szuj\u0105 sw\u00f3j w\u0142asny obraz. Fakt, i\u017c kultura ta jest tworzona przez ludzi, nastawionych do istniej\u0105cego spo\u0142ecze\u0144stwa, jedynie dodaje ostro\u015bci smaku owemu wysoce perwersyjnemu mechanizmowi. Warto sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce \u201eopium dla ludu\u201d to dzi\u015b ca\u0142kiem inna substancja.<\/strong> Jak g\u0142\u0119boko to w nas siedzi, obrazuje fakt, i\u017c nawet skrajni krytycy systemu odnosz\u0105 cz\u0119\u015bciej i poszukuj\u0105 analogii nie do odwiecznych mit\u00f3w, ba\u015bni i legend, ale do wytwor\u00f3w kultury popularnej – Gwiezdnych wojen<\/em>, V jak vendetta<\/em> (maska). Owa kultura, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, pozostaje bezsilna wobec konsumpcjonizmu, staj\u0105c si\u0119 jego sk\u0142adow\u0105. Jest jednak u\u017cyteczn\u0105 broni\u0105 – soft power<\/em>. Za jej pomoc\u0105 kraje peryferyjne s\u0105 przygotowywane na przej\u015bcie w orbit\u0119 wp\u0142yw\u00f3w Zachodu. Nie chc\u0119 tu broni\u0107 tradycyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa, chc\u0119 jedynie zaznaczy\u0107, gdzie dzi\u015b istniej\u0105 prawdziwe mury. Nie mam te\u017c ochoty, by pot\u0119pia\u0107 u\u017cywki czy narkotyki – zbyt wiele z owych pot\u0119pie\u0144 spe\u0142nia jedynie funkcj\u0119 przewrotnej reklamy, utwierdzaj\u0105cej fa\u0142sz.<\/strong> W przeciwie\u0144stwie do Adorno, ceni\u0119 jazz, wychowa\u0142em si\u0119 na r\u00f3\u017cnych odmianach rocka <\/em>i wydaje mi si\u0119, i\u017c nie wszystko, co wytwarza pop<\/em>kultura jest mia\u0142kie i nijakie, pozbawione warto\u015bci estetycznych – takim si\u0119 staje w efekcie odwr\u00f3cenia znacze\u0144.<\/p>\n T\u0119 bowiem nale\u017cy definiowa\u0107 jako ca\u0142okszta\u0142t tre\u015bci przekazywanych i wytwarzanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, tak\u017ce tych hermetycznych i niszowych, kt\u00f3re za pop<\/em> si\u0119 nie uwa\u017caj\u0105. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, by burz\u0105c mury Bastylii nie wznosi\u0107 o wiele wy\u017cszych i trwalszych. Warto tak\u017ce pomy\u015ble\u0107, co zrobi\u0107, by pozby\u0107 si\u0119 tych zakl\u0119\u0107, zniewalaj\u0105cych nas wewn\u0119trznie, czyni\u0105cych nas biernymi i\u00a0 bezsilnymi. Jak obudzi\u0107 zakl\u0119tych wojownik\u00f3w? A \u017ce owe zakl\u0119cia mo\u017cna odczarowa\u0107, za\u015b moce drzemi\u0105ce obudzi\u0107, przekonuj\u0105 nas pradawne mity. Jak tworzy\u0107 kultur\u0119, odporn\u0105 na przej\u0119cie i trywializacj\u0119? Jak odbudowywa\u0107, czy raczej na nowo tworzy\u0107 wi\u0119zi i relacje spo\u0142eczne?<\/strong> Z pewno\u015bci\u0105 twierdzenie Bakunina, i\u017c akt niszczenia jest aktem tw\u00f3rczym, pozostaje w mocy – szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do \u201ekultury\u201d, kt\u00f3ra sama niszczy wszystko, tworz\u0105c pustynie w\u0142adzy i pieni\u0105dza, powielaj\u0105c tre\u015bci pozbawione znacze\u0144. Z drugiej strony teoria wojny partyzanckiej ka\u017ce d\u0105\u017cy\u0107 do tworzenia stref trwale lub czasowo wyzwolonych.<\/p>\n Artur Kielasiak<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pan przecie\u017c tak\u017ce zabija. – S\u0142usznie. Tylko, \u017ce my nie zabijamy z obowi\u0105zku, lecz dla przyjemno\u015bci albo raczej z niezadowolenia,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_layout":"default_layout","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-10131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nauka"],"yoast_head":"\n